Աւետիք Իսահակեանի ծննդեան 150-ամեակի յոբելեանին առիթով 17 ապրիլին Վենետիկի մէջ կատարուեցաւ յուշաքարի մը քողազերծման արարողութիւնը մուտքի կողքին այն տան, ուր վաստակաւոր հայ գրողը բնակած է 1921-1926 այսպիսով քաղաքին լաբիւրինթոսային քարտէսին աւելցնելով յուշաքար մը եւս, որ կը խորհրդանշէ վենետահայ հարուստ եւ հազարամեայ պատմութիւնը:
Ձեռնարկին ներկայ կը գտնուէին եւ խօսք առին` Հայաստանի Հանրապետութեան կրթութեան, գիտութեան, մշակոյթի եւ մարմնակրթութեան փոխնախարար Ալֆրեդ Քոչարեան, Հայաստանի դեսպան Վլադիմիր Կարապետեան, Լեւոն արք. Զէքիեան, Վենետիկի մէջ փոխքաղաքապետ Սիմոնէ Վենտուրինի, եւ Վենետիկի մէջ Հայաստանի պատուոյ հիւպատոս Գագիկ Սարուխանեան, ինչպէս նաեւ` Մարտիրոս Սարեանի տուն-թանգարանի տնօրէն Բելլա Իսահակեան, որ յայտնի նկարիչին, ինչպէս նաեւ Աւետիք Իսահակեանի ծոռնուհին է: Մխիթարեան միաբանութենէն ներկայ էին` Վահան վրդ. Օհանեան, Սերոբ վրդ. Չամուրլեան եւ Համազասպ վրդ. Քէշիշեան, որ իր սրտի խօսքը արտասանեց բացումէն ետք մօտակայ սրահի մը մէջ տեղի ունեցած ընդունելութեան ընթացքին` անդրադառնալով մեծանուն բանաստեղծին կերպարին եւ միաբան հայրերուն հետ անոր սերտ կապերուն:
Իսահակեանի բնակարանի հասցէն էր Տորսոտուրօ (Dorsoduro) 2266, որ կը պատկանէր Վենետիկի ազնուական տէ Մարքի (De Marchi) ընտանիքին: Տունը շատ մօտ է Մխիթարեան միաբանութեան Մուրատ Ռափայէլեան վարժարանին, ուր աշակերտած է Իսահակեանի որդին` Վիգէնը. «Տորսոտուրօ փողոցում գտնուող այս տունը` N 2266, որտեղ ապրեցինք վեց տարի, պարտէզով շրջապատուած մի հին առանձնատուն էր, որը Վենետիկի համար հազուագիւտ բան էր», գրած է Վիգէն Իսահակեան: – Պատկանում էր հինաւուրց վենետիկեան տէ Մարքիների ազնուական ընտանիքին… Հօրս աշխատասենեակը երկրորդ յարկում էր, նայում էր պարտէզին: Աղաւնիները գալիս էին, նստում պատուհանի եզրին եւ ղունղունում, ուտելիք պահանջում: Սենեակում էին հօրս գրասեղանը եւ թախտը: Հայրս պատին ամրացրել էր Հայաստանի քարտէսը եւ իր սիրելի մօր` Ապլայի պատկերը: Այս սեղանին հայրս գրեց իր ստեղծագործութիւններից մի քանի ընտիր գոհարներ, ինչպիսիք են` «Ռաւեննայում» կամ էլ «Հայրենիքիս»… Այդ գրասեղանին գրեց իր անկրկնելի «Լիլիթը», նաեւ մի սիրային բանաստեղծութիւն` ներշնչուած Ռիալտօ կամրջին հանդիպած մի անծանօթ վենետիկուհով, մշակեց «Սասմա Մհեր» պոէմը: Հրապարակեց բանաստեղծական մի նոր ժողովածու` «Աշնան ծաղիկներ» վերնագրով: Հօրս ստեղծագործական կրակը կարծես նորից արթնացել էր»:
Յուշաքարը կը խորհրդանշէ երկու երկիրներու միջեւ մշակութային երկխօսութիւնը: Յուշաքարի վրայ ուրուագծուած է Ռիալտոյի կամուրջը, որ «Մի մրայօն աղջիկ տեսայ Ռիալտոյի կամուրջին…» յայտնի բանաստեղծութեան խորհրդանիշ է եւ վարպետի սիրելի ճարտարապետական կառոյցներէն մէկուն` Երերոյքի տաճարի զարդանախշը: Յուշատաքարին վրայ եղած QR քոտով այցելուները կրնան կապը բանալ «Իսահակեանը եւ Վենետիկը» տեսանիւթին: Յուշաքարը ճարտարապետ Հայկ Ասատրեանի գործն է:
Ծրագիրը իրականացաւ Հայաստանի կրթութեան եւ արտաքին գործոց նախարարութիւններու համատեղ ջանքերով` Իտալիոյ մէջ Հայաստանի դեսպանութեան աջակցութեամբ, եւ Աւետիք Իսահակեանի տուն-թանգարանի ու Վենետիկի մէջ Հայաստանի պատուոյ հիւպատոսութեան կազմակերպութեամբ:
ԹՂԹԱԿԻՑ
