Հայոց ցեղասպանութեան զոհերի ոգեկոչման 111-րդ տարելիցն է: Թւում է, թէ տարեթուերը մեզ հեռացնում են մարդկութեան դէմ իրագործուած այդ զազրելի յանցագործութեան հետեւանքներից, սակայն մեր պատմութեան վերջին զարգացումները` Արցախի բռնգրաւումը եւ հայաթափումը, աւելորդ անգամ եւս փաստում են, որ Հայոց ցեղասպանութիւնը ոչ թէ ժամանակի եւ տարածութեան մէջ իրականացուած եւ աւարտուած ոճիր էր, այլ շարունակական յանցագործութիւն, որ միտուած է բնաջնջելու կամ տեղահանելու հայութեանն իր հայրենիքից:
Ցեղասպանութիւնը շարունակում է լինել յանցագործութիւն եւ կենսական վտանգ այնքան ժամանակ քանի դեռ ցեղասպան կողմը չի ընդունել իր քաղաքական ու բարոյական պատասխանատուութիւնը, իսկ միջազգային հանրութիւնը` չի պարտադրել դա: Ցեղասպանութեան ընդունումը հաւասարապէս անհրաժեշտ է ինչպէս ցեղասպանին` մաքրուելու պատմական խարանից ու դադարելու հանդիսանալ քաղաքակրթական վտանգ, այնպէս էլ ցեղասպանուածին` իբրեւ երաշխիք ցեղասպանական մտադրութիւնների դադարեցման:
Տասնամեակներ շարունակ Հայոց ցեղասպանութեան միջազգային ճանաչման, դատապարտման եւ հատուցման պայքարը նախ եւ առաջ միտուած է եղել Հայաստանի եւ հայութեան անվտանգ գոյութեան երաշխաւորմանը: Հայոց ցեղասպանութեան ճանաչման պայքարը թէ՛ Հայաստանի Հանրապետութեան, թէ՛ հայկական սփիւռքի եւ թէ՛ միջազգային հանրութեան կողմից երբե՛ք ինքնանպատակ չի եղել եւ միտուած է տարածաշրջանում կայուն եւ երկարատեւ խաղաղութեան ու համակեցութեան ստեղծմանը` արդարութեան վերականգնման եւ սեփական պատմութեան հետ առերեսման միջոցով:
Հայ-թուրքական յարաբերութիւններում չկայ հակամարտութիւն դասական իմաստով: Հետեւաբար միջպետական յարաբերութիւնների կարգաւորմանը սխա՛լ է մօտենալ հակամարտութիւնների լուծման միջազգայնօրէն ընդունուած գործիքակազմերով: Այս յարաբերութիւններում կայ ցեղասպան կողմ, ում ոչ միայն ժխտողական քաղաքականութիւնը, այլ նաեւ շարունակական գործողութիւններն են վկայում ցեղասպանական գործողութիւնների մտադրութեան պահպանման մասին, եւ կայ ցեղասպանուած կողմ, ով ցանկանում է բացառել ապագայում նման գործողութիւնների հաւանականութիւնը:
Ասուածի լաւագոյն ապացոյցը Հայաստան-Թուրքիա բանակցային գործընթացն է: Այն պայմաններում, երբ Հայաստանի իշխանութիւնները անմտօրէն եւ անվերապահօրէն բաւարարել են Թուրքիայի բոլոր նախապայմանները, թուրքական կողմը ոչ միայն հրաժարւում է գործադրել համաձայնեցուած նոյնիսկ խորհրդանշական քայլերը, այլ նաեւ առաջադրում է նոր նախապայմաններ եւ շարունակում է Հայաստան-Թուրքիա յարաբերութիւնները պայմանաւորել Հայաստան-Ազրպէյճան յարաբերութիւններով: Թուրքական կողմը ըստ էութեան շարունակում է Հայաստանի Հանրապետութեանը ենթարկել անօրինական շրջափակման, ինչն իր բնոյթով թշնամական քաղաքականութեան դրսեւորում է:
Արդիւնքում, ստեղծուել է մի իրավիճակ, երբ պաշտօնական Երեւանի գործիքակազմում չի մնացել Հայաստան-Թուրքիա միջպետական յարաբերութիւնների կարգաւորման գործընթացի վրայ ազդելու որեւէ գործուն հնարաւորութիւն: Այս պայմաններում է, որ ակնյայտ է դառնում` Հայաստան-Թուրքիա յարաբերութիւններին պէտք չէ մօտենալ, որպէս հակամարտութեան: Թուրքական պետութեան կողմից այնպիսի քաղաքական վարքի դրսեւորումը, որը չի հետապնդում Հայաստանի անվտանգային համակարգի կազմաքանդում, եւ որը չի ենթադրում Հայոց ցեղասպանութեան ոճրագործութեան շարունակականութիւն, այն նախադրեալն է, որ կը յանգեցնի Հայաստան-Թուրքիա միջպետական, իսկ ապագայում, գուցէ նաեւ հայ-թուրքական յարաբերութիւնների կարգաւորմանը:
Հայոց ցեղասպանութեան հերթական տարելիցի առթիւ ոգեկոչում ենք մեր անմեղ զոհերի յիշատակը եւ վերահաստատում, որ Հայոց ցեղասպանութեան յիշողութիւնը ենթակայ չէ՛ ուրացման, իսկ միջազգայնացումը` սակարկման:
ՀՅԴ ՀԱՅ ԴԱՏԻ ԿԵՆՏՐՈՆԱԿԱՆ ԽՈՐՀՈՒՐԴ
