ԱՀԱՐՈՆ ՇԽՐՏԸՄԵԱՆ
Պաքուն այսօր կը փորձէ պատմութիւնը վերաձեւել` Արցախի ինքնորոշման իրաւունքի վրայ հիմնուած ազգային-ազատագրական շարժումը ներկայացնելով իբրեւ «ահաբեկչութիւն»: Սակայն ժողովուրդ մը, որ իր պատմական հողին վրայ կը պայքարի գոյութեան, անվտանգութեան եւ արժանապատուութեան համար, չի կրնար ահաբեկիչ կոչուիլ միայն այն պատճառով, որ մերժած է ենթարկուիլ բռնապետական իշխանութեան:
Արցախեան շարժումը ծնունդ առաւ միջազգային իրաւունքի ամրագրած ինքնորոշման սկզբունքէն: Ան ծնունդ առաւ այն գիտակցութենէն, թէ ժողովուրդը ինք է որոշողը իր ճակատագիրը: Այս իրաւունքը չեն ստեղծած հայերը. անիկա ամրագրուած է միջազգային փաստաթուղթերու մէջ եւ դարձած` տասնեակ պետութիւններու անկախութեան եւ գերիշխանութեան հիմք:
Բայց, ինչպէս երէկ, այսօր եւս Պաքուն ոչ միայն կ՛անտեսէ այդ իրաւունքը, այլ նաեւ կը փորձէ զոհը դարձնել մեղաւոր:
Ազրպէյճանի նախագահի օգնական Հիքմեթ Հաճիեւ օրեր առաջ յայտարարեց, թէ՛ վստահութիւն չունենալով Միջազգային քրէական ատեանի հեղինակութեան վրայ` իրենք որոշած են «արդարութիւնը» իրենց ձեռքով լուծել: Այս յայտարարութիւնը սովորական քաղաքական արտայայտութիւն մը չէ. բացայայտ խոստովանութիւն մըն է, որ միջազգային իրաւունքը իրենց համար պայմանական է, իսկ դատավճիռը` ուժի գործիք:
Երբ պետութիւն մը կը յայտարարէ, որ ինք է որոշողը` ո՛վ է մեղաւոր, ո՛վ` արդար, եւ կը խօսի Արցախի ժողովուրդին ու Պաքուի բանտերուն մէջ պահուող քաղաքական բանտարկեալներուն մասին, այդ պահուն հարցը կը դառնայ քաղաքակրթական:
Սակայն ամենասարսափելին պաշտօնական Երեւանի լռութիւնն է:
23 սեպտեմբերը դարձաւ Արցախի հայութեան բռնի տեղահանութեան խորհրդանիշը: Նոյն օրը Հայաստանի Ազգային ժողովի մէջ հնչեցին ձայներ, թէ այդ օրը պէտք է դիտարկել իբրեւ Հայաստանի «իսկական անկախութեան օր»: Անկախութիւն` որո՞ւ հաշուոյն: Անկախութիւն` հայրենազրկուած ժողովուրդի՞ն, թէ՞ անկախութիւն` ազգային պարտաւորութիւններէն հրաժարուելու:
Անկախութիւնը չի չափուիր լքուած քաղաքներով եւ գաղթի ճամբան բռնած հազարաւոր ընտանիքներով: Անկախութիւնը պատասխանատուութիւն է, ոչ` փախուստ:
Այս կողմնորոշումը կրնայ ճակատագրական ըլլալ ոչ միայն Արցախի, այլեւ ամբողջ Հայաստանի ապագային համար:
Այս բոլորին վրայ կը գումարուի մէկ այլ վտանգաւոր հանգամանք: Ակնյայտ է, որ Եւրոպական Միութեան շրջանակներ, արեւմտեան քաղաքական ուժեր, ինչպէս նաեւ Թուրքիա ու Ազրպէյճան շահագրգռուած են, որ ներկայ իշխանութիւնը յաղթանակ արձանագրէ յունիսի խորհրդարանական ընտրութիւններուն: Երբ արտաքին դերակատարները բացայայտ կամ քողարկուած միջոցներով կը նպաստեն քաղաքական ներքին մթնոլորտի մը ձեւաւորման, հարցը այլեւս միայն դիւանագիտական համակրանք չէ, այլ` չափուած, ձեւուած կողմնորոշում: Հայաստանը նոր Վրաստանի եւ Ուքրանիոյ վերածելու հերթական նախափորձ…
Արդեօ՞ք սա պետական գերիշխանութեան նուաստացում չէ:
Արդեօ՞ք սա գերիշխանութեան սահմաններու վտանգաւոր խախտում չէ:
Խաղաղութիւնը արժէք է, բայց խաղաղութեան անունով լռութիւնը` զգայնութեան վտանգաւոր թուլացում: Հայրենիքը այսօր կը ննջէ խաղաղութեան խոստումներով, մինչդեռ անոր հեղինակութեան կշիռը կը սպառի, ազգային իրաւունքները կ՛անտեսուին:
Արցախեան շարժումը իրաւունքի եւ գոյութեան հարց է: Ան ազգային արժանապատուութեան արտայայտութիւն է: Իսկ լռութիւնը, որ կը փորձէ զայն մոռացութեան մատնել, քաղաքական յստակ դիրքորոշում է:
