ՎԵՐԱ ԲԱՐՍԵՂԵԱՆ ՏԷՐ ՊՕՂՈՍԵԱՆ
Եռաբլուր եմ:
Շուրջս` անծայրածիր տխրութիւն, ցասում, զայրոյթ եւ ցաւ:
Եռագոյն դրօշներ… որոնք, հակառակ իրենց ունեցած հպարտութիւն պատճառող իւրայատկութեան, բոլոր գլուխները կը խոնարհեցնեն:
Մտածումները սառած են: Զգացումները` գերիշխող: Արցունքը` ակնյայտ, իսկ լորձունքը կախուած` իւրաքանչիւրին կոկորդին:
Դադիվանքի հերոս քահանան Յովհաննէս քհնյ. Յովհաննիսեան կանգնած է եկեղեցւոյ մուտքին` խաչ ու խունկով յոյս ներշնչելու եւ ցաւեր ամոքելու համար:
Քայլերս կ՛ուղղեմ ծանօթ ճանապարհին: Կարելի չէ Եռաբլուր հասնիլ եւ մասթըր Կարօ Քեպապճեանին հետ «չխորհրդածել»:
Կը կանգնիմ դամբարանին դիմաց: Վստահ եմ, որ մասթըր Կարոն որեւէ այլ տեղ պիտի չուզէր վերջին հանգիստը ունենալ: Նահատակներու կողքին կը ննջէ սփիւռքահայ մեր մասթըր Կարոն, այլ հերոս մը, Հայ սեւ գօտիներու միութեան հիմնադիրը, Արցախի Հանրապետութեան երկար տարիներու Միջին Արեւելքի դեսպանը:
Լիբանան, Յունաստան, Փարիզ, արաբական երկիրներ, Հայաստան, Արցախ, Շուշի… Շուշի… Շուշի… եւ… Եռաբլուր:
Մասթը՛ր, տակաւին չեմ կրնար հաւատալ, որ կեանքով լեցուն, անհամբեր, անհանդարտ քու բնաւորութեամբդ կը ննջես լուռ այս դամբարանին ներքեւ:
Չեմ կրնար հաւատալ, որ ալ չեմ լսեր քու նոր ծրագիրներուդ, նոր գաղափարներուդ մասին, որոնք վերջ չունէին, եւ որոնց հանդէպ քու հաստատակամութիւնդ կը զարմացնէր բոլորս:
Բայց կը հաւատամ, որ մեկնեցար սրտիդ ցաւէն: Ցաւ, որուն պատճառը մեր արժանապատուութեան, մարդկային եւ պապենական հողերու կորուստն էր: Չդիմացար, կարելի չէր դիմանալ:
Կը փորձեմ այդ օրերու ներաշխարհիդ մասին մտածել: Զգացած ցաւիդ երեւակայութիւնն անգամ կ՛ալեկոծէ հոգիս, կը խեղդէ զիս:
Նախքան մահդ` հարց տուի քեզի. «Ի՞նչպէս պիտի դաստիարակենք մեր նոր սերունդը: Ի՞նչ պիտի ըսենք Արցախին եւ Շուշիին մասին, երբ անոնք չկան ալ, ու չկայ մեր հայկական յատուկ հպարտութիւնը»:
Պատասխանդ չզարմացուց զիս:
«Ինչպէս մենք, դուք, մեր սերունդները դաստիարակուեցանք, նոյն ձեւով պիտի դաստիարակէք նոր սերունդը: Հաւատքով, յոյսով, վճռակամութեամբ: Այդ վճռակամութիւնն էր, որ Արցախը վերադարձուց օրին եւ կրկին պիտի վերադարձնէ ապագային»: Չկրցայ պատասխանել: Յուզուած էիր: Ես ալ:
Դադիվանքի քահանան իր մօտ կանգնած անձերուն կը պատմէ դրուագներ: Արցախէն բռնի տեղահանուած քոյրեր եւ եղբայրներ են: Տատամսելով կը հարցնեմ. «Վերադարձի յոյս ունի՞ք»:
Պատասխանը միահամուռ է եւ հնչեղ. «Անպայմա՛ն»:
Մասթըրին քաղցր ժպիտը յիշողութեանս ընդմէջէն կը նայի ինծի գոհունակ: Պատասխանը իրն է:
«Մենք չտեսնենք, մեր որդիքը, թոռից թոռը կը տեսնի,
Հրով լինի, սրով լինի` պիտի գնանք վաղ թէ ուշ»:
Կը մեկնիմ մասթըրին եւ նահատակներուն կորուստին ծանրութիւնը ուսերուս` փորձելով իրենց տեսլականին իրականացման համբերութեամբ զինուիլ, յոյսով ու հաւատքով լիցքաւորուիլ:
