2 դեկտեմբեր 1920-ին Հայաստանի Ա. Հանրապետութեան իշխանութիւնները պարտաւորուեցան երկիրը յանձնել պոլշեւիկներուն` հիմնականօրէն պարտուած դուրս գալով քեմալական Թուրքիոյ դէմ մղուած պատերազմէն, ինչպէս նաեւ` հայ համայնավարներու ապազգային եւ հակապետական տրամադրութիւններուն իբրեւ հետեւանք: Այսպիսով վերջ գտաւ առաջին անկախութիւնը:
Բնականաբար համայնավար վարչակարգի վարքագիծը արագօրէն յստակացաւ, ան երկիրը վերածեց մնայուն հալածանքի, ձերբակալութիւններու եւ քաղաքական կամ ոչ քաղաքական սպանութիւններու վայր: 13-18 փետրուար 1921-ին հանգրուանային կերպով եւ Հայրենիքի փրկութեան կոմիտէին գլխաւորութեամբ, սկիզբ առաւ Փետրուարեան ապստամբութիւնը, որ կարճ ժամանակ յաջողեցաւ վերապարտադրել Հայաստանի անկախութիւնը եւ պոլշեւիկ վարչակարգը տապալել: 2 ապրիլ 1921-ին վերջ գտած ապստամբութեան շնորհիւ, բանտերէն ազատեցան դաշնակցական եւ ազգային գործիչներ, ու Սիւնիքը մնաց Հայաստանի գերիշխանութեան տակ, մինչ սկզբնական ծրագիրը կը միտէր զայն յանձնել Ազրպէյճանին:
Հետեւաբար այսօր եթէ Սիւնիքը կայ, եւ Հայաստանի Հանրապետութիւնը տակաւին որոշակի ապահովութիւն ունի, այդ կը պարտինք Փետրուարեան ապստամբութիւնը իրականացուցած հերոսներուն:
Սակայն Հայաստանի ներկայ իշխանութիւնները` գլխաւորութեամբ վարչապետ Նիկոլ Փաշինեանի, իրենց խայտառակ քաղաքականութեամբ կը հարուածեն 5000 տարուան պատմութիւն ունեցող ժողովուրդի մը բոլոր սկզբունքները եւ արժէքները: Վարչապետ Փաշինեան պէտք է հասկնայ, որ իր ստացած քուէները իրականութեան մէջ իրաւունք չեն տար իր վարչակազմին` ջնջելու Հայոց ցեղասպանութեան պատմական իրողութիւնը, հրաժարելու անոր ճանաչումը ապահովելու գործընթացէն եւ հայրենիքը ամբողջովին տանելու Անգարայի գիրկը:
1921-ին Հայաստան կը գտնուէր թրքական սալին եւ ռուսական մուրճին միջեւ: Այսօր այս երկու կողմերուն միացումով ներքին թշնամի` Քաղաքացիական պայմանագիր կուսակցութիւնը:
ՀՅԴ Լիբանանի երիտասարդական միութիւնը կը նախընտրէ ըլլալ ապստամբ ձայն, քան` լռակեաց ստրուկ: Կը նախըտրէ ըլլալ իր հանգիստը, հաճոյքը, վայելքը եւ քունը զիջող երիտասարդներու համախմբում, քան` արեւմտեան ապազգային փառքերու համար հայրենիքը վաճառող աննկարագիր հաւաքականութիւն: Կը նախընտրէ ըլլալ ՀՅԴ-ի յեղափոխական եւ ազգային գաղափարները տարածող բանակ, քան` թրքամէտ գաղափարներու եւ կեցուածքներու բանբեր:
Այլ խօսքով, դաշնակցական երիտասարդութիւնը Փետրուարեան ապստամութեան ոգիով զինուած` կը հաստատէ, որ Արցախի հարցը մոռացութեան պիտի չմատնենք, Սիւնիքը ամէն գնով պիտի պաշտպանենք, Հայոց ցեղասպանութեան ճանաչումէն պիտի չզիջինք եւ, վերջապէս, Արարատը եւ Շուշին հայութեան վերադարձնելու նպատակէն պիտի չհրաժարինք:
Գարեգին Նժդեհ կ՛ըսէ. «Անհնար է միաժամանակ ըլլալ վատ մարդ, բայց` լաւ հայ, անհնար է միաժամանակ ըլլալ անկատար մարդ, բայց` կատարեալ հայ»:
ՀՅԴ ԼԻԲԱՆԱՆԻ ԵՐԻՏԱՍԱՐԴԱԿԱՆ ՄԻՈՒԹԻՒՆ
