ՎԱՀՐԱՄ ԷՄՄԻԵԱՆ
Միացեալ Նահանգներու եւ Ռուսիոյ նախագահներ Տանըլտ Թրամփ եւ Վլատիմիր Փութին աւելի քան մէկ ժամ տեւողութեամբ հեռաձայնային զրոյցի ընթացքին համաձայնութիւն գոյացուցին փոխադարձ այցելութիւններու շուրջ եւ Ուքրանիոյ հարցով «անմիջապէս» բանակցութիւններու սկսելու շուրջ:
Աւելի ուշ Թրամփ նշեց, որ Փութինի հետ պիտի հանդիպի Սէուտական Արաբիոյ մէջ` ներկայութեամբ թագաւորութեան գահաժառանգ Մուհամետ պըն Սալման իշխանին, որ, «Ռոյթըրզ»-ի համաձայն, նպաստած էր մէկ օր առաջ ամերիկացի բանտարկեալ Մարք Ֆոկըլի Ռուսիայէն ազատ արձակման: Սպիտակ տունը անոր ազատ արձակումը որակած էր` «Ռուսերուն կողմէ բարի կամքի դրսեւորում եւ նշան, թէ մենք կը շարժինք ճիշդ ուղղութեամբ` դադրեցնելու Ուքրանիոյ մէջ դաժան ու սարսափելի պատերազմը»:
Սպիտակ տան ղեկավարը նաեւ նշեց, որ ինք Ուքրանիոյ ՕԹԱՆ-ի անդամ դառնալը գործնական չի համարեր, ինչպէս նաեւ անհաւանական կը նկատէ, որ Ուքրանիան իր բոլոր տարածքներուն վերատիրանայ` «ոչ հեռու ապագային» հոն զինադադարի հաստատում նախատեսելով: Աւելի՛ն, ան նշեց. «Մեր ելեւմուտքի նախարարը Ուքրանիա ուղարկեցի, որպէսզի մեր դրամները ետ ստանալու հարցը քննարկէ»:
Կացութիւնը հեգնական է եւ եւրոպական երկիրներու ու Ուքրանիոյ համար` ցնցիչ: Եւրոպական երկիրները` Միացեալ Նահանգներու նախկին նախագահ Ճօ Պայտընի վարչակազմի օրերուն Ուքրանիոյ հակամարտութեան լուծման շարք մը միջազգային խորհրդաժողովներ գումարեցին` առանց Ռուսիան հրաւիրելու: Բնականաբար, եթէ նպատակը հակամարտութեան լուծումն էր, եւ ոչ թէ` Ռուսիան ռազմավարական պարտութեան մատնելու մտադրութիւնը, այդ ջանքերը դատապարտուած էին ձախողութեան, որովհետեւ այդ հակամարտութիւնը կարելի չէ լուծել Մոսկուան մեկուսացնելով: Այլ հարց, թէ Ռուսիան ռազմավարական պարտութեան մատնելու մտադրութիւնը եւս մինչեւ օրս չէ յաջողած:
Այսօր, Թրամփի վարչակազմի օրօք, եւ Թրամփ-Փութին հեռաձայնային զրոյցին իբրեւ արդիւնք արդէն Եւրոպան ու Ուքրանիան են, որ կը մեկուսացուին: Շօշափելի ու ոչ հեռակայ վտանգ մը, որ ահազանգ հնչեցուց, թէ` «գնացքը արդէն շուտով ճամբայ պիտի ելլէ», իսկ իրենք փոխան ճամբորդ ըլլալու, կը գտնուին երկու ճամբորդները` Ռուսիան ու Միացեալ Նահանգները ճամբողի աննախանձելի կարգավիճակին մէջ:
Ամերիկեան վարչակազմի փոփոխութիւնը կացութիւնը ամբողջովին շրջեց. այսօր փոխան Ռուսիոյ Եւրոպան է, որ ռազմավարական պարտութիւն կրելու վտանգ կը դիմագրաւէ:
Ֆրանսայի, Գերմանիոյ, Լեհաստանի, Իտալիոյ, Սպանիոյ, Բրիտանիոյ եւ Ուքրանիոյ արտաքին գործոց նախարարները շտապեցին, միացեալ հաղորդագրութիւն մը հրապարակելով, յայտարարել. «Կ՛ուզենք մեր ամերիկացի դաշնակիցներուն հետ (պատերազմի դադրեցման համար) հարկ եղած ոդրեգրուելիք ուղին քննարկել»` աւելցնելով. «Ուքրանիան եւ Եւրոպան պէտք է որեւէ բանակցութեան մասնակցին»:
Այսօր շատեր, եւրոպացիներուն ու ուքրանացիներուն նման, կանգնած են Թրամփ-Փութին հեռաձայնային զրոյցով ճամբայ ելող գնացքին ճամբորդները ըլլալու առիթի կամ զայն ճամբողներու շարքին ըլլալու վտանգի երկընտրանքին առջեւ:
Ռուս-ամերիկեան յարաբերութիւններու վերականգնումը բնականաբար իր ազդեցութիւնը պիտի ունենայ Հարաւային Կովկասի վրայ, ուր կրնան վերադասաւորումներ տեղի ունենալ: Ուքրանիոյ հակամարտութեան աւարտով` իր ձեռնակապերէն ազատած Ռուսիան պիտի կարողանայ աւելի ազատօրէն ու աւելի հանգիստ պայմաններու մէջ գործել:
Ռուս-ամերիկեան յարաբերութիւններու վերականգնումով արդէն ԵԱՀԿ-ի Մինսքի խմբակի համանախագահութեան գործունէութեան վերականգնումը հայկական կողմին համար կը դառնայ հասանելի նպատակ մը, իսկ ազրպէյճանական կողմին համար` շօշափելի մղձաւանջ մը:
Մինսքի խմբակը, իր միջնորդական առաքելութեան վերսկսելով, կրնայ, օրինակ, մեծապէս նպաստել Արցախի հայութեան տունդարձի իրաւունքի իրագործման ուղղութեամբ աշխատանքին: Հայկական դիւանագիտութիւնը պէտք է օգտագործէ կէտեր արձանագրելու եւ իր դիրքը բարելաւելու այս ոսկի առիթը: Թրամփ-Փութին հեռաձայնային զրոյցը գնացք բարձրանալու վերջին ազդանշանն է: Պէտք է աշխատանք տանիլ, որպէսզի մենք եւս ըլլանք շուտով ընթացք առնելիք մեծ գնացքին ճամբորդներէն մէկը եւ չյայտնուինք ճամբուն եզրին կամ անոր անիւներուն տակ:
