«Ազդակ»-ի 16-րդ առցանց լսարանը տեղի ունեցաւ երկուշաբթի: Զեկուցեց Ժընեւի համալսարանի դասախօս դոկտ. Վիգէն Չթըրեան` «Թուրքիան եւ Արցախի պատերազմը. ռուսական, ամերիկեան եւ եւրոպական ընկալումներ» նիւթին մասին: Լսարանը վարեց «Ազդակ»-ի ելեկտրոնային բաժինի աշխատակից Մինաս Հանս Քէհեան:
Դոկտ. Չթըրեան պատերազմը որակեց իբրեւ Արցախի երկրորդ պատերազմ, որուն առնչուած երեւոյթները դիտարկեց կարճաժամկէտ եւ երկարաժամկէտ կտրուածքներով: Ի տարբերութիւն 1992-ի պատերազմին, ան Թուրքիոյ մասնակցութիւնը նկատեց իբրեւ ուղղակի աննախադէպ մասնակցութիւն ինչպէս ռազմական, այնպէս նաեւ քաղաքական եւ դիւանագիտական մակարդակներու վրայ: Զինական օժանդակութեան եւ բարձրաստիճան սպայակոյտի մասնակցութեան առընթեր, Թուրքիան քաղաքականօրէն կը ղեկավարէ Ազրպէյճանը եւ ամէն գնով փորձ կը կատարէ ԵԱՀԿ-ի ձեւաչափը փոփոխութեան ենթարկելու: Ըստ դասախօսին, սուրիական օրինակով Ժընեւը Ասթանայի վերածելով Անգարան կը փորձէ արցախեան տագնապի միջնորդութիւնը կամ համակարգումը վերածել Մոսկուայի եւ Անգարայի միջեւ կայանալիք համաձայնութիւններուն: Ինչ որ կը նշանակէ դուրս մղել Ֆրանսան եւ Միացեալ Նահանգները:
Ռուսիան կը մերժէ Թուրքիոյ այս մօտեցումը, որովհետեւ գոհ է ներկայ ԵԱՀԿ-ի ձեւաչափէն եւ ի վերջոյ Թուրքիոյ Ազրպէյճան մուտքը կը նկատէ ՕԹԱՆ-ի անդամ պետութեան մը մուտքը:
Ռուսական զգուշութիւնը կը բացատրուի նաեւ Հիւսիսային Կովկասի դրութեամբ, ուր Մոսկուան արիւնալի պատերազմներ մղած է: Այս բոլորին մէջ կան թէ՛ Թուրքիոյ եւ թէ՛ Ռուսիոյ պարագային հակաարեւմտեան դիրքորոշումները, որոնք կը նպաստեն որոշ տեղեր համագործակցութիւն ծաւալելու: Երկուքն ալ կը նկատեն, որ Արեւմուտքը իր ազդեցութիւնը տարածելու առումով դժուարութիւններ կը դիմագրաւէ, եւ ատիկա առիթ է ենթահողեր շահելու:
2016-էն ի վեր Մոսկուան եւ Անգարան թէ՛ կը համագործակցին եւ թէ՛ շահերու բախման կէտերու վրայ կը հակադրուին: Այսպէս կը պատահի թէ՛ Սուրիոյ մէջ եւ թէ՛ Լիպիոյ մէջ:
Այս հանգամանքներով ալ Թուրքիան համաձայն չէ հրադադարի հաստատման. այլապէս Ալիեւ կրնար հիմա որոշ առումով աւելի ամուր դիրքերէ մեկնիլ բանակցութիւններու:
Դոկտ. Չթըրեան խօսեցաւ նաեւ աշխարհաքաղաքական տարբեր ծրագիրներու մէջ Անգարայի եւ Մոսկուայի միջեւ գոյութիւն ունեցող համագործակցութիւն-բախում յարաբերութիւններուն:
Եւրոպական երկիրներու եւ Միացեալ Նահանգներու Թուրքիոյ նկատմամբ որդեգրած կեցուածքներու իւրայատկութիւնները ներկայացնելէ ետք դոկտ. Վիգէն Չթըրեան հաստատեց, որ անոնց պարագային տնտեսական պատժամիջոցներու դիմելը կրնայ շատ ծանր հետեւանքներ ունենալ Թուրքիոյ տնտեսութեան վրայ:
Վերադառնալով Արցախի պատերազմին` ան հաստատեց, որ ահաբեկչութեան խաղաթուղթը հայկական կողմին համար շատ կարեւոր հանգամանք ունի եւ ճիշդ ներկայացման պարագային խոցելի կը դարձնէ Անգարան եւ Պաքուն:
Ճանաչումի առաջադրանքի իրականացումը երկարատեւ եւ բարդ նկատելով` դասախօսը բանակցութիւններու գործընթացը համապարփակ քննութեան ենթարկելու անհրաժեշտութիւնը նկատեց հետագայ բանակցային ռազմավարութիւնը մշակելու եւ նպատակաուղղուած իրականացնելու համար:
Դասախօսութեան յաջորդեց քննարկում:
