ՅԱՐՈՒԹ ՉԷՔԻՃԵԱՆ
3 յունիս 2020-ի լսարանի ընթացքին, երբ այժմու մամուլի զանազան երեւոյթներուն եւ տպագիր մամուլի ոչ յուսադրիչ ապագային մասին միտքեր կը փոխանակուէին, որոնցմէ, թէ՝ առցանց մամուլը կրնայ փոխարինել տպագիրը՝ յիշեցի «Հայրենիք» օրաթերթի խմբագրական կազմի երբեմնի անդամներէն, գրող եւ ծաղրանկարիչ Ենովք Լաչինեանի «Երեք Բաժանորդներ» գրութիւնը, որ լոյս տեսած էր իր «Անկապ Էջեր» գիրքին մէջ (1): Ստորեւ 1976-ին գրած այս երեք տիպար բաժանորդներուն մասին, որ իւրաքանչիւր տպագիր թերթի տնօրէնութիւն կ՛երազէ ունենալ:
«Ուոթըրթաունի (Պոսթըն՝ Միացեալ Նահանգներ) Բաբգէն Սիւնի Ակումբին դիմաց, պզտիկ յարկաբաժինի մը մէջ, միասին կ՛ապրին երեք «երիտասարդներ»:
Աւագ անդամը այս երրեակին՝ 94 տարու է, միջնակը՝ 86 եւ կրտսերը՝ 84:
Վաղժամանակեան ծնունդ ըլլալու հետեւանքները կը կրեն իրենց մարմնին վրայ: Քիչ մը յօդացաւ ունին, քիչ մը աչքի տկարութիւն, քիչ մը արեան գերճնշում եւ այլն: Բայց եւ այնպէս՝ հակառակ իրենց յառաջացած տարիքին, երե՛քն ալ տակաւին առոյգ են, կայտառ եւ կենսունակ:
Երեքը իրարու ընկեր եղած են աւելի քան հինգ տասնեակ տարիներ: Առաջինը Չմշկածագցի է, երկրորդը՝ Սեւերեկցի եւ երրորդը՝ Սեբաստացի: Երեքն ալ ստիպուեցան հեռանալ իրենց դարաւոր հայրենի հողէն, եւ վտարանդի՝ տարիներ առաջ եկան այս ափերը:
Տեսած են կեանքի տաքն ու պաղը, չորն ու թացը: Երկար տարիներ աշխատած են եւ հիմա հանգստեան թոշակ կը ստանան:
Ակումբ կ՛երթան նարտ կամ թուղթ խաղալու, արտասահմանեան հայ լրագիրներ կարդալու եւ զրուցելու: Հաճելի խօսակիցներ են: Ազգանպաստ ձեռնարկներու կը մասնակցին: ՀՅԴ Կոմիտէի ժողովներու կ՛երթան: Լիուլի կը կատարեն իրենց բոլոր ազգային պարտականութիւնները: Հաւատաւոր Հայ են եւ նուիրեալ Դաշնակցական:
Հին սերունդի կաղապարէն ելած են:
Բայց այս բոլորը ի՞նչ բանով արտասովոր երեւոյթ կը ներկայացնէ: Ինչո՞ւ կը գրեմ այս տողերը՝ երեք ալեւոր Հայերու մասին:
Որովհետեւ արտասովոր երեւոյթ մըն է, որ երե՛քն ալ բաժանորդ են «Հայրենիք» օրաթերթին: Այդ պզտիկ յարկաբաժինին՝ թղթատարը շաբթուան մէջ վեց օր կը տանի երեք օրինակ «Հայրենիք»:
Երեքը միասին կ՛ապրին, եւ կրնային հաւաքաբար մէկ օրինակով բաւարարուիլ: Աչքի տկարութիւն առարկելով՝ կրնային ջնջել իրենց բաժանորդագրութիւնը: Եւ կամ ակումբի ստացած «Հայրենիք»-ը կարդալ, ինչպէս ոմանք կ՛ընեն:
Բայց ո՛չ: Իրենցմէ իւրաքանչիւրը նախանձախնդրութիւնով կը պահէ «Հայրենիք»-ի իր բաժանորդագրութիւնը: Ամէն մէկը աւելի քան կէս դար բաժանորդ եղած է «Հայրենիք»-ի, եւ պիտի շարունակէ իր բաժանորդագրութիւնը ցմահ: Ա՛յսպէս կ՛ըմբռնեն Հայու պարտաճանաչութիւնը ազգային մշակոյթի հանդէպ: Արժէ տեսնել, թէ գիտակից հայ մարդը ի՜նչպէս գիտէ գնահատել ազգին արժէքները:
Աւագ անդամը այս երրեակին, առանց ակնոցի, ամէն օր ծայրէ ծայր կը կարդայ թերթը: Միւս երկուքը, զանազան խոշորացոյցներով՝ դժուարութեամբ կը կարդան տողերը: Բայց կը կարդան: Կ՛ապրին թերթով: «Հայրենիք» իրենց հոգեկան եւ մտային սնունդն է, իրենց գաղափարական ապրումներուն օդն ու ջուրը:
Իրենց կը ցանկամ արեւշատութիւն, առողջութիւն ու բազմաթիւ տարիներ, որպէսզի շարունակեն վայելել իրենց սիրելի «Հայրենիք»-ը:
Հպարտ եմ բարեկամն ըլլալու այս երեք ծերաւուրց տիպար Հայերուն: Սակայն ի՞նչ իրաւունք ունիմ զիրենք «ծերաւուրց» կոչելու, քանի որ անոնցմէ մէկը ինձմէ շատ աւելի երկար կը քալէ, միւսին յիշողութիւնը իմինէս շատ աւելի լաւ է, իսկ երրորդը ինձմէ … շատ աւելի լաւ նարտ կը խաղայ:
Ինչո՞ւ չյիշեմ յարգանքով իրենց անունները … ընկ. Պօղոս Տէրոյեան, ընկ. Մարտիրոս Գազանճեան եւ ընկ. Հրանտ Էվլեան»:
Վերադառնալով լսարանին, դրական զարմանքով ունկնդրեցի օրուայ զեկուցաբեր՝ Հայստանի «Արմենփրես»-ի տնօրէն Արամ Անանեանին, որ հակառակ իրեն ենթակայ գրողներուն՝ պաշտօնեաներուն, որոնց լրատուութեան բառերուն մեծամասնութիւնը հայերէն չէ, ինք մի՛այն մէկ կամ երկու անգամ օտար բառ օգտագործեց, անկախ այն պարագաներէն, երբ ժամանակակից ծանօթ դրոյթներ նշեց: Դժբախտաբար ժամանակը բաւարար չէր, որ յարգելի զեկուցաբերին հարցնէի «Արմենփրես»-ի եւ ընդհանրապէս հայկական տեղեկատուութեան գործածած ահռելի «հայերէն» լեզուին մասին եւ ի՞նչ կը կատարուի այս անընդունելի երեւոյթը վերացնելու համար:
Մեր մամուլին կը մաղթեմ այս երեք բաժանորդներուն նման բիւրաւոր ընթերցողներ:
3 յունիս 2020
(1) «Անկապ Էջեր», Ենովք Լաչինեան, «Յառաջ» օրաթերթի մատենաշար եւ տպարան, Փարիզ, 1979, էջ 148-149:
