Ընտրութիւններու Եւ Պատերազմի Միջեւ

ՎԱԶԳԷՆ ԳԱՎԼԱԳԵԱՆ

Լիբանանի ապագան՝ ընտրական հաշուարկներու, տարածաշրջանային հակամարտութեան եւ դիւանագիտական բանակցութիւններու խաչմերուկին վրայ

Մերձաւոր Արեւելքը կը գտնուի այնպիսի հանգրուանի մը մէջ, ուր ընտրութիւնները այլեւս միայն իշխանութեան փոփոխութեան հարց չեն։ Անոնք կրնան անմիջական ազդեցութիւն ունենալ պատերազմի շարունակութեան, բանակցութիւններու ապագային եւ ամբողջ տարածաշրջանի անվտանգութեան վրայ։

Իսրայէլի Հոկտեմբեր 27-ի խորհրդարանական ընտրութիւնները եւ Միացեալ Նահանգներու Նոյեմբեր 3-ի միջանկեալ ընտրութիւնները կը կատարուին Իրանի հետ հակամարտութեան, Լիբանանի հարաւին շարունակուող բախումներուն եւ նաւթային շուկաներու անկայունութեան պայմաններուն մէջ։

Այս ընտրութիւնները տեղի կ՚ունենան այնպիսի միջավայրի մը մէջ, ուր ներքին քաղաքական հաշուարկները ուղղակիօրէն կը կապուին արտաքին եւ անվտանգային որոշումներու հետ։ Կառավարութիւնները պէտք է միաժամանակ պատասխանեն հասարակութեան վախերուն, զինուորական հաստատութիւններու պահանջներուն, տնտեսական ճնշումներուն եւ դաշնակիցներու ակնկալիքներուն։ Այդ պատճառով ընտրական քարոզարշաւները կրնան վերածուիլ ոչ միայն քաղաքական ծրագրերու մրցակցութեան, այլեւ պատերազմի նպատակներու, անոր գինին եւ ելքի կարելիութեան շուրջ հանրային քուէարկութեան։

Հիմնական հարցումը հետեւեալն է․ արդեօք ընտրութիւնները պիտի նպաստե՞ն պատերազմի սաստկացման, թէ՞ հակառակաբար պիտի ստիպեն կողմերը փնտռելու ելքի մը կարելիութիւնը։ Պատասխանը կախեալ պիտի ըլլայ ոչ միայն ընտրութիւններու արդիւնքէն, այլեւ այն բանէն, թէ նոր կամ գործող իշխանութիւնները որքան ազատութիւն պիտի ունենան իրենց նախընտրական խոստումները գործնական քաղաքականութեան վերածելու համար։

Իսրայէլ․ ընտրութիւններ՝ անվտանգութեան եւ իշխանութեան պայքարի միջեւ

Իսրայէլի մէջ վարչապետ Բենիամին Նեթանիահուի քաղաքական ապագան սերտօրէն կապուած է անվտանգութեան հարցերուն, 2023-ի հոկտեմբեր 7-ի յարձակումներուն հետեւանքներուն եւ յաջորդած պատերազմներուն։ Հոկտեմբեր 27-ի ընտրութիւնները պիտի որոշեն ոչ միայն կառավարութեան կազմը, այլեւ այն քաղաքական շրջանակը, որուն մէջ պիտի ձեւաւորուին Իսրայէլի յաջորդ քայլերը Լիբանանի, Իրանի եւ պաղեստինեան հարցին նկատմամբ։ Սակայն ընդդիմութեան իշխանութեան հասնիլը ինքնաբերաբար չի նշանակեր արտաքին քաղաքականութեան արմատական փոփոխութիւն։

Իսրայէլի ընտրական պայքարին մէջ անվտանգութիւնը սովորաբար կը զբաղեցնէ կեդրոնական տեղ։ Հոկտեմբեր 7, 2023-ի յարձակումներուն հետեւանքով հասարակութեան մէջ խորացած է այն համոզումը, որ պետութիւնը պէտք է կանխէ սահմանային սպառնալիքները՝ նոյնիսկ եթէ այդ նպատակին համար անհրաժեշտ ըլլան երկարատեւ ռազմական գործողութիւններ։ Միաժամանակ, պատերազմի երկարաձգումը կը բարձրացնէ զոհերու, պատանդներու, տեղահանուածներու եւ տնտեսական վնասներու հարցերը։ Այս հակասութիւնը ընտրական բանավէճին կու տայ երկակի բնոյթ․ մէկ կողմէ՝ պահանջ կայ աւելի կոշտ անվտանգային քաղաքականութեան, իսկ միւս կողմէ՝ աճող է այն հարցումը, թէ արդեօք ռազմական ուժը կը մօտեցնէ՞ երկիրը կայուն լուծումի։

Ընտրութիւններուն շուրջ կարելի է առանձնացնել երեք սցենար։

Առաջին՝ Նեթանիահուի ճամբարին վերարտադրութիւնը։ Այս պարագային անվտանգութեան խիստ քաղաքականութիւնը կրնայ շարունակուիլ, իսկ Լիբանանի հարաւին մէջ Իսրայէլի ռազմական ներկայութեան եւ «Հըզպալլայի» զինաթափման հարցերը մնալ բանակցութիւններու կեդրոնը։ Իրանի պարագային եւս կրնայ պահպանուիլ ռազմական ճնշման ու դիւանագիտական պարտադրանքի համադրութիւնը։

Այս սցենարին մէջ կառավարութիւնը կրնայ փորձել ընտրական յաղթանակը ներկայացնել իբրեւ հանրային մանդատ՝ շարունակելու ռազմական գործողութիւնները եւ մերժելու արագ զիջումները։ Սակայն այդպիսի մօտեցումը կրնայ նաեւ խորացնել միջազգային մեկուսացումը, մեծցնել դաշնակիցներու հետ տարակարծութիւնները եւ աւելի ծանրացնել Լիբանանի ու Իրանի ճակատներուն վրայ միաժամանակ գործելու բեռը։

Երկրորդ՝ ընդդիմութեան յաջողութիւնը։ Նոր կառավարութիւնը կրնայ փորձել վերականգնել միջազգային յարաբերութիւններու որոշ մասը եւ վերատեսութեան ենթարկել ռազմական գործողութիւններու քաղաքական գինը։ Սակայն Իրանի միջուկային կարողութիւնները սահմանափակելու եւ Իսրայէլի հիւսիսային սահմանին անվտանգութիւն ապահովելու հարցերուն շուրջ ընդդիմութեան գլխաւոր ուժերուն մօտ նոյնպէս կան խիստ դիրքորոշումներ։ Հետեւաբար, ղեկավարութեան փոփոխութիւնը պէտք չէ շփոթել խաղաղութեան ինքնաբերական հաստատման հետ։

Ընդդիմադիր կառավարութիւնը կրնայ աւելի մեծ տեղ տալ դիւանագիտութեան, միջազգային միջնորդութեան եւ սահմանային վերահսկողութեան աշխատելացեւերուն։ Բայց անոր առջեւ պիտի մնայ ներքին քաղաքական ճնշումը․ որեւէ զիջում կրնայ ներկայացուիլ իբրեւ անվտանգութեան թուլացում, իսկ որեւէ նոր ռազմական գործողութիւն՝ իբրեւ նախորդ իշխանութեան քաղաքականութեան շարունակութիւն։ Այս երկակի ճնշումը կրնայ սահմանափակել նոր ղեկավարութեան մանեւրի տարածքը։

Երրորդ՝ ընտրական փակուղի։ Եթէ ո՛չ իշխող ճամբարը, ո՛չ ընդդիմութիւնը չկարենան կազմել կայուն մեծամասնութիւն, Իսրայէլ կրնայ մտնել երկարատեւ քաղաքական անորոշութեան շրջան։ Այդ պարագային կառավարութիւնը կրնայ շարունակել գործել ժամանակաւոր կարգավիճակով, մինչդեռ ռազմական եւ անվտանգային որոշումները կը մնան գործող իշխանութեան ձեռքը։ Այս վիճակը կրնայ դիւանագիտութիւնը դանդաղեցնել եւ սահմանափակել երկարաժամկէտ համաձայնութիւններ կնքելու կարողութիւնը։

Կարեւոր է նաեւ նշել, որ Իսրայէլի ընտրական պայքարը տեղի կ՚ունենայ բազմաթիւ կուսակցութիւններու եւ կոալիցիոն բանակցութիւններու պայմաններուն մէջ։ Հետեւաբար, նոյնիսկ ընտրութիւններու արդիւնքին յստակ ըլլալու պարագային, նոր կառավարութեան կազմաւորումը եւ քաղաքական ուղղութեան ճշդումը կրնան ժամանակ պահանջել։

Այս ժամանակային բացը ինքնին կրնայ ազդեցութիւն ունենալ տարածաշրջանային զարգացումներուն վրայ։ Գործող կառավարութիւնը կրնայ փորձել արագ որոշումներ առնել՝ նախքան նոր կոալիցիայի ձեւաւորումը, իսկ ընդդիմութիւնը կրնայ զգուշանալ այնպիսի քայլերէ, որոնք ընտրութիւններէն առաջ կը թուին քաղաքական շահագործում։ Այս պատճառով ընտրական շրջանը կրնայ ըլլալ միաժամանակ զսպման եւ վտանգաւոր սխալ հաշուարկներու շրջան։

Միացեալ Նահանգներ․ Նոյեմբեր 3-ի ընտրութիւններուն ազդեցութիւնը

Ամերիկայի միջանկեալ ընտրութիւնները պիտի որոշեն Քոնկրեսի ուժերու յարաբերակցութիւնը, եւ ազդեցութիւն պիտի ունենան նախագահ Տանըլտ Թրամփի Իրանի նկատմամբ քաղաքականութեան վրայ։ Ի տարբերութիւն նախագահական ընտրութիւններու, այս քուէարկութիւնը ուղղակիօրէն նոր նախագահ չի նշանակեր, սակայն կրնայ փոխել վարչակազմին քաղաքական եւ օրենսդրական հնարաւորութիւնները։

Քոնկրեսի կազմը կրնայ ազդել ռազմական ծախսերու հաստատման, պատժամիջոցներու ընդլայնման, արտաքին օգնութեան եւ վարչակազմի որոշումներու նկատմամբ վերահսկողութեան վրայ։ Նոյնիսկ եթէ նախագահը պահպանէ արտաքին քաղաքականութեան հիմնական նախաձեռնութիւնը, խորհրդարանական մեծամասնութեան փոփոխութիւնը կրնայ սահմանափակել կամ ընդլայնել անոր գործողութիւններու քաղաքական տարածքը։

Հոկտեմբեր 8-ին Թրամփ յայտարարած էր, թէ Միացեալ Նահանգները մինչեւ նոյեմբեր 3-ի ընտրութիւնները պիտի չյարձակին Իրանի վրայ՝ միաժամանակ նշելով, որ Ուաշինկթընի եւ Թեհրանի միջեւ բանակցութիւններ կը շարունակուին։ Այդ յայտարարութիւնը կը մատնանշէ ընտրական օրացոյցին եւ ռազմական որոշումներուն միջեւ կապը, բայց ինքնին երկարաժամկէտ խաղաղութեան երաշխիք չէ։

Ամերիկեան քաղաքականութեան երեք հնարաւոր ուղղութիւնները հետեւեալներն են։

Առաջին՝ ընտրութիւններէն առաջ զսպուածութիւն։ Սպիտակ Տունը կրնայ փորձել խուսափիլ լայնածաւալ նոր պատերազմէ մը, որ կրնայ բարձրացնել նաւթի գիները, սրել կենսածախսի հարցը եւ ընտրողներուն մօտ դժգոհութիւն յառաջացնել։ Սակայն այդ զսպուածութիւնը չի բացառեր սահմանափակ ռազմական գործողութիւնները, պատժամիջոցները կամ ծովային ճնշումը։

Այս զսպուածութիւնը կրնայ նաեւ ծառայել բանակցային դիրքերու ամրապնդման։ Վարչակազմը կրնայ փորձել պահպանել ռազմական սպառնալիքի հաւաստիութիւնը՝ առանց անմիջական լայնածաւալ գործողութեան դիմելու։ Այսպիսի քաղաքականութիւն մը, սակայն, ունի հակառակ վտանգ․ Իրանը կրնայ զայն ընկալել իբրեւ ժամանակաւոր ընտրական դադար եւ փորձել այդ շրջանին մէջ բարելաւել իր դիրքերը։

Երկրորդ՝ ընտրութիւններէն ետք նոր ռազմական ճնշում։ Եթէ բանակցութիւնները ձախողին եւ կողմերը շարունակեն տարակարծիք մնալ Իրանի միջուկային ծրագիրին, ուրանի հարստացման եւ Հորմուզի նեղուցին վերահսկողութեան շուրջ, ռազմական գործողութիւններու վերսկսումը կրնայ վերադառնալ օրակարգ։ Բայց նոյնիսկ ընտրութիւններէն ետք նման որոշում մը կախեալ պիտի ըլլայ ռազմական ծախսերէն, դաշնակիցներու դիրքորոշումներէն եւ հակամարտութեան ընդլայնման վտանգէն։

Նոր ռազմական ճնշումը կրնայ ունենալ տարբեր ձեւեր՝ սահմանափակ օդային հարուածներ, ծովային գործողութիւններ, պատժամիջոցներու խստացում կամ տարածաշրջանային դաշնակիցներու աջակցութեան ընդլայնում։ Սակայն իւրաքանչիւր քայլ կրնայ առաջացնել հակադարձութիւններ ոչ միայն Իրանի, այլեւ անոր դաշնակից ուժերուն կողմէ Լիբանանի, Իրաքի, Սուրիոյ կամ Եմէնի ուղղութիւններուն մէջ։

Երրորդ՝ բանակցութիւններու վերակենդանացում։ Թրամփի վարչակազմը կրնայ փորձել ձեռք բերել համաձայնութիւն մը, որ կը սահմանափակէ Իրանի միջուկային գործունէութիւնը, կը վերականգնէ նաւագնացութեան անվտանգութիւնը եւ կը նուազեցնէ ռազմական գործողութիւններու անհրաժեշտութիւնը։ Սակայն այդպիսի համաձայնութեան մը կայունութիւնը կախեալ պիտի ըլլայ պայմաններու յստակութենէն, փոխադարձ վստահութենէն եւ համաձայնութեան գործադրութեան վերահսկողութենէն։

Ուստի, Նոյեմբեր 3-ը կրնայ ըլլալ քաղաքական հանգրուան մը, բայց ոչ ինքնաբերաբար պատերազմի աւարտի կամ նոր պատերազմի սկզբնաւորման ամսաթիւ մը։ Ընտրութիւններէն ետք վարչակազմը կրնայ ունենալ աւելի մեծ ազատութիւն, բայց նաեւ աւելի մեծ պատասխանատուութիւն՝ բացատրելու համար, թէ ինչու ընտրուած է ռազմական կամ դիւանագիտական ուղին։

Իրան․ զսպո՞ւմ, համաձայնութի՞ւն, թէ՞ նոր պատերազմ

Իրանի հարցը տարածաշրջանային ճգնաժամին կեդրոնական հանգոյցներէն մէկն է։ Թեհրանի միջուկային ծրագիրը, ամերիկեան պատժամիջոցները, ծովային հաղորդակցութեան անվտանգութիւնը եւ Իրանի տարածաշրջանային դաշնակիցներուն դերը փոխկապակցուած խնդիրներ են։ Նոյնիսկ եթէ կողմերը համաձայնին ժամանակաւոր զինադադարի մը շուրջ, այդ մէկը չի նշանակեր, թէ անոնց հիմնական տարակարծութիւնները լուծուած են։

Իրանի համար բանակցութիւնները միայն միջուկային հարցի շուրջ չեն։ Անոնք կը կապուին նաեւ ազգային ինքնիշխանութեան, պատժամիջոցներու վերացման, տարածաշրջանային ազդեցութեան եւ ռազմական զսպման կարողութեան հետ։ Թեհրանը կրնայ վախնալ, որ միջուկային ծրագիրին շուրջ զիջումները պիտի օգտագործուին յաջորդաբար հրթիռային կարողութիւններուն եւ տարածաշրջանային դաշնակիցներուն դէմ ճնշում բանեցնելու համար։

Առաջին ցենար՝ սահմանափակ համաձայնութիւն։ Իրանը եւ Միացեալ Նահանգները կրնան համաձայնիլ ժամանակաւոր քայլերու շուրջ՝ նուազեցնելու յարձակումները, ապահովելու նաւագնացութիւնը եւ վերսկսելու բանակցութիւնները։ Նման համաձայնութիւն մը կրնայ ժամանակ շահիլ, բայց առանց միջուկային հարցին եւ պատժամիջոցներուն շուրջ յստակ լուծումներու՝ մնալ փխրուն։

Սահմանափակ համաձայնութիւնը կրնայ ներառել հարստացման մակարդակի ժամանակաւոր սահմանափակում, միջազգային վերահսկողութեան ընդլայնում, որոշ պատժամիջոցներու մասնակի թեթեւացում եւ ծովային հաղորդակցութեան անվտանգութեան փոխադարձ երաշխիքներ։ Սակայն նման քայլերու գործադրութիւնը պիտի պահանջէ մշտական վերահսկողութիւն եւ խախտումներու պարագային յստակ արձագանգի կարգ։

Երկրորդ սցենար՝ ռազմական գործողութիւններու վերսկսում։ Եթէ բանակցութիւնները ձախողին, ծովային բախումները սաստկանան կամ կողմերէն մէկը յարձակումները դիտէ իբրեւ իր կենսական շահերուն անմիջական սպառնալիք, հակամարտութիւնը կրնայ վերսկսիլ աւելի մեծ տարողութեամբ։ Հորմուզի նեղուցին մէջ նաւերու դէմ յարձակումներու մասին հաղորդումները կը բարձրացնեն այս վտանգը՝ յատկապէս երբ անոնք կը զուգադիպին ռազմական սպառնալիքներու եւ դիւանագիտական փակուղիի։

Այս սցենարին մէջ առաջին հետեւանքներէն մէկը կրնայ ըլլալ նաւթային շուկաներու նոր անկայունութիւնը։ Հորմուզի նեղուցը միջազգային էներգետիկ փոխադրումներու կարեւոր ուղի է, եւ անոր շուրջ որեւէ լուրջ խափանում կրնայ բարձրացնել փոխադրութեան ապահովագրական ծախսերը, նաւթի գիները եւ համաշխարհային տնտեսական անորոշութիւնը։ Այդ տնտեսական հետեւանքները իրենց հերթին կրնան ճնշում բանեցնել բոլոր կողմերուն վրայ՝ վերադառնալու բանակցութիւններու։

Երրորդ սցենար՝ երկարատեւ դիմակայութիւն առանց վերջնական պատերազմի։ Կողմերը կրնան շարունակել պատժամիջոցները, ռազմական պատրաստութիւնները, սահմանափակ գործողութիւնները եւ միջնորդաւորուած բանակցութիւնները՝ առանց համապարփակ համաձայնութեան հասնելու։ Այս տարբերակը չի վերացներ պատերազմի վտանգը, այլ զայն կը պահէ մշտական անորոշութեան մէջ։

Երկարատեւ դիմակայութիւնը կրնայ նաեւ աստիճանաբար փոխել տարածաշրջանի ուժերու դասաւորումը։ Կողմերը կրնան փորձել ամրապնդել իրենց դաշնակիցներու ցանցերը, զարգացնել անօդաչու սարքերու եւ հրթիռային համակարգերու կարողութիւնները եւ օգտագործել տնտեսական կամ ծովային ճնշման միջոցներ։ Այսպիսի միջավայրի մէջ փոքր միջադէպ մը կրնայ արագօրէն վերածուիլ մեծ ճգնաժամի։

Իրանի ղեկավարութեան հաշուարկներուն մէջ կարեւոր պիտի ըլլան նաեւ ներքին կայունութիւնը, տնտեսական ճնշումը եւ այն հարցը, թէ որքան հեռու կրնայ երթալ Թեհրանը՝ առանց հակառակորդներուն կողմէ աւելի լայն գործողութիւններու պատճառ դառնալու։ Ներքին տնտեսական դժուարութիւնները կրնան մղել դէպի համաձայնութիւն, բայց կրնան նաեւ ուժեղացնել կոշտ դիրքորոշումները՝ արտաքին սպառնալիքի շուրջ հասարակութիւնը համախմբելու նպատակով։

Լիբանան․ տարածաշրջանային պատերազմի ամենախոցելի ճակատներէն մէկը

Լիբանանի պարագային վտանգը այն է, որ երկիրը կրնայ դառնալ իր վերահսկողութենէն դուրս գտնուող հակամարտութեան գլխաւոր մարտադաշտերէն մէկը։ Իսրայէլի եւ «Հըզպալլայի» միջեւ 2026-ի Մարտ 2-ին վերսկսած պատերազմէն ետք, ամերիկեան միջնորդութեամբ բանակցութիւնները կեդրոնացած են իսրայէլեան յարձակումներու դադրեցման, իսրայէլեան ուժերու հեռացման եւ «Հըզպալլայի» զինաթափման հարցերուն վրայ։ Այս պահանջներուն շուրջ կողմերուն միջեւ խոր տարակարծութիւնները կը դժուարացնեն կայուն համաձայնութեան մը կնքումը։

Լիբանանի խոցելիութիւնը միայն ռազմական բնոյթ չունի։ Երկիրը կը տառապի տնտեսական տկարութենէ, պետական հաստատութիւններու սահմանափակ կարողութենէն, քաղաքական բաժանումներէ եւ երկարատեւ տեղահանութենէ։ Նոր պատերազմ մը կրնայ հարուածել նաւահանգիստներուն, ճամբաներուն, ելեկտրական ցանցին, առողջապահական համակարգին եւ կրթական հաստատութիւններուն։

Լիբանանի ապագային համար կարելի է առանձնացնել չորս հիմնական սցենար։

Առաջին՝ բանակցութիւններով պայմանաւորուած լարուածութեան նուազում։

Այս սցենարին պարագային, Ուաշինկթընի միջնորդութեամբ կարելի կ՚ըլլայ ձեռք բերել համաձայնութիւն մը, որ աստիճանաբար կը նուազեցնէ իսրայէլեան յարձակումները, կը կարգաւորէ սահմանային անվտանգութեան հարցերը եւ պայմաններ կը ստեղծէ տեղահանուածներու վերադարձին ու հարաւի վերաշինութեան համար։

Սակայն հիմնական հարցը կը մնայ հետեւեալը․ արդեօք կարելի՞ է համաձայնիլ Լիբանանի պետական ինքնիշխանութեան ամրապնդման շուրջ՝ առանց նոր ռազմական բախումներու։ Այդ նպատակին համար անհրաժեշտ պիտի ըլլան ոչ միայն դիւանագիտական յայտարարութիւններ, այլեւ գործադրելի պայմաններ, վերահսկողութեան մեխանիզմներ եւ կողմերուն պարտաւորութիւններուն յստակեցում։

Այս սցենարը կրնայ ներառել սահմանային դիտարկման միջազգային կամ երկկողմ մեխանիզմներ, զինադադարի խախտումներու արձանագրում, տեղահանուածներու անվտանգ վերադարձ եւ հարաւային շրջաններու վերաշինութեան ֆինանսաւորում։ Սակայն անոր յաջողութիւնը կախեալ պիտի ըլլայ այն բանէն, թէ արդեօք բոլոր կողմերը պատրաստ են ընդունելու լիբանանեան պետութեան աւելի մեծ դերակատարութիւնը։

Երկրորդ՝ սահմանափակ բախումներու շարունակութիւն։

Այս տարբերակին պարագային լայնածաւալ պատերազմ չի սկսիր անմիջապէս, սակայն հարաւային Լիբանանի մէջ կը շարունակուին յարձակումները, հակադարձ գործողութիւնները եւ ռազմական ճնշումը։ Այս վիճակը կրնայ երկարաձգել տեղահանութիւնը, խոչընդոտել վերաշինութիւնը եւ աւելի ծանրացնել արդէն իսկ տկարացած լիբանանեան տնտեսութեան վիճակը։

Այս նաեւ կրնայ ստեղծել վտանգաւոր շրջան մը, ուր իւրաքանչիւր նոր միջադէպ կրնայ վերածուիլ աւելի մեծ բախումի՝ նոյնիսկ եթէ ո՛չ մէկ կողմ պաշտօնապէս կ՚ուզէ ամբողջական պատերազմ։ Սահմանափակ բախումներու երկարաձգումը կրնայ նաեւ սովորական դարձնել ռազմական ներկայութիւնը եւ թուլացնել զինադադարի քաղաքական արժէքը։

Երրորդ՝ լայնածաւալ պատերազմի վերսկսում։

Եթէ Իսրայէլ որոշէ աւելի ուժգին հարուածներ հասցնել «Հըզպալլային», իսկ վերջինս պատասխանէ աւելի մեծ տարողութեամբ հրթիռային կամ այլ յարձակումներով, ռազմական գործողութիւնները կրնան ընդլայնուիլ՝ ընդգրկելով աւելի մեծ տարածքներ։

Վտանգը առաւել կը մեծնայ, եթէ Լիբանանի ճակատը ուղղակիօրէն կապուի Իրանի եւ Միացեալ Նահանգներու միջեւ նոր ռազմական բախումներուն հետ։ Այդ պարագային Լիբանանը կրնայ վերածուիլ աւելի լայն տարածաշրջանային պատերազմի մէկ ճակատին՝ կրելով մարդկային, տնտեսական եւ ենթակառուցուածքային ծանր հետեւանքներ։

Իրավիճակ մը կրնայ նաեւ խորացնել համայնքային լարուածութիւնները եւ նոր ճնշումներ ստեղծել մայրաքաղաքին ու երկրի այլ շրջաններուն վրայ։

Չորրորդ՝ պետական իշխանութեան դերի ամրապնդում։

Լիբանանի համար երկարաժամկէտ լուծումը կը պահանջէ, որ պետութիւնը կարենայ իր տարածքին մէջ ապահովել անվտանգութիւնը եւ որոշումներու գործադրումը։ Սակայն այս գործընթացը չի կրնար սահմանափակուիլ միայն զինաթափման պահանջով։ Անհրաժեշտ են նաեւ իսրայէլեան յարձակումներու դադրեցում, սահմանային խնդիրներու լուծում, լիբանանեան բանակին կարողութիւններու ամրապնդում եւ միջազգային աջակցութեամբ վերաշինութեան ծրագիր։

Այս ուղղութեամբ բանակցութիւնները կրնան ճանապարհ բանալ դէպի աւելի կայուն կարգավիճակ, բայց միայն այն պարագային, երբ անվտանգութեան պարտաւորութիւնները փոխադարձ եւ գործադրելի ըլլան։

Պետական իշխանութեան ամրապնդումը կը պահանջէ նաեւ ներքին քաղաքական համաձայնութիւն։ Լիբանանեան պետութիւնը չի կրնար արդիւնաւէտ կերպով ստանձնել անվտանգութեան պատասխանատուութիւնը, եթէ քաղաքական ուժերը չեն համաձայնիր միասնական ազգային առաջնահերթութիւններու շուրջ։ Այդ առաջնահերթութիւնները պէտք է ներառեն սահմաններու պաշտպանութիւնը, բանակին աջակցութիւնը, տնտեսական վերականգնումը եւ արտաքին միջամտութիւններու սահմանափակումը։

Երեք ճակատներու փոխկապակցուածութիւնը

Իսրայէլի, Միացեալ Նահանգներու եւ Իրանի զարգացումները պէտք չէ դիտել իբրեւ իրարմէ անջատ գործընթացներ։ Իսրայէլի ընտրական հաշուարկները կրնան ազդել ռազմական որոշումներուն վրայ, ամերիկեան ընտրութիւնները՝ Իրանի նկատմամբ ճնշման մակարդակին, իսկ ամերիկա-իրանեան բանակցութիւնները՝ Լիբանանի մէջ ռազմական գործողութիւններու ծաւալին։

Այս փոխկապակցուածութիւնը կը նշանակէ, որ մէկ ճակատի մէջ տեղի ունեցող փոփոխութիւնը կրնայ արագօրէն արձագանգել միւս ճակատներուն վրայ։ Օրինակ՝ ամերիկեան-իրանեան բանակցութիւններու ձախողումը կրնայ մեծցնել Իսրայէլի ռազմական գործողութիւններու հաւանականութիւնը, իսկ Լիբանանի մէջ նոր բախումը կրնայ խոչընդոտել ծովային անվտանգութեան կամ միջուկային հարցի շուրջ բանակցութիւնները։