Մ. Մ.
«Երկիր»-ը զրուցել է ՀՅԴ անդամ, Սարդարապատի հերոսամարտի յուշահամալիրում գտնուող հայոց Ազգագրութեան եւ ազատագրական պայքարի պատմութեան թանգարանի տնօրէնի գլխաւոր խորհրդական Դաւիթ Սարգսեանի հետ: Ի դէպ, նա երկար տարիներ ղեկավարել է Հայաստանի Ազգային գրադարանը, Մուսայ Լերան հերոսամարտի եւ ազգագրութեան թանգարանը, գրող Մկրտիչ Սարգսեանի որդին է:
ՀԱՐՑՈՒՄ.- Ինչո՞ւ էք որոշել ԱԺ ընտրութիւններին առաջադրուել ՀՅԴ ցուցակով:
ՊԱՏԱՍԽԱՆ.- Շուրջ երեսուն տարի ես մեր աւանդական եւ ամենակենսունակ ու փորձառու կուսակցութեան շարքերում եմ եւ այն զգացողութիւնն եմ մշտապէս ունեցել, որ նրա գաղափարախօսութեանը ոչ թէ զինուորագրուել եմ, այլ կրել եմ իմ մէջ նոյնիսկ այն ժամանակ, երբ անդամագրուած չեմ եղել: Շուրջ քառասուն տարի աշխատանքային գործունէութիւն եմ ծաւալել գրքի, գրականութեան, մշակոյթի ու կրթութեան բնագաւառներում եւ քաջածանօթ եմ այն հիմնախնդիրներին, որոնք առկայ են, հետեւաբար, նաեւ նկատի ունենալով, որ մեր անկախութեան տարիներին այդ ոլորտների հիմնահարցերն առանձնապէս լուրջ օրէնսդրական կանոնակարգման եւ ուշադրութեան չեն արժանացել, պարզապէս անընդունելի է հայեցողական դիտորդի վիճակում մնալը:
Հ.- Ի՞նչ խնդիրներ էք տեսնում, որ Դաշնակցութիւնը պէտք է հետապնդի յառաջիկայ խորհրդարանում, եւ անձամբ դուք ի՞նչ խնդիրներ էք բարձրացնելու, եթէ ընտրուէք:
Պ.- Ես չեմ տեսնում մեր կեանքում որեւէ խնդիր, որը կարիք չունի ՀՅԴ-ի հոգատար եւ խելամիտ վերաբերմունքի: Դրանց բոլորի համար կուսակցութիւնն ի զօրու է առաջարկել լուծման համապատասխան տարբերակներ: Իմ բարձրացնելիք հարցերը, եթէ ընտրուեմ, բնականաբար առնչուելու են իմ մասնագիտական հետաքրքրութիւններին:
Հ.- Արդեօ՞ք անհրաժեշտութիւն է, որ ՀՅԴ-ն ներկայացուած լինի յառաջիկայ խորհրդարանում, որոնք են այս հարցում ձեր փաստարկները:
Պ.- Բացառում եմ ՀՀ-ում բազմակուսակցական մի խորհրդարանի լիակատար աշխատանք եւ գործունէութիւն` առանց ՀՅԴ ներկայութեան: ՀՅԴ-ն մարմնաւորում է համայն հայ ժողովրդի հաւաքական տրամադրութիւնները, ազգային գաղափարախօսութեան առանցքն է, որի շուրջ համախմբուած է ազգապահպանութեան, երկրի եւ ժողովրդի ապահովութեան, պետական շինարարութեան, քաղաքացու բարեկեցութեան, ընկերային արդարութեան եւ այլ անհրաժեշտ բաղադրիչների ամբողջականութիւնը: Անհնար է պատկերացնել արդիւնաւէտ եւ լիարժէք խորհրդարանի գոյութիւնը` առանց ՀՅԴ-ի:
Հ.- Ինչպէ՞ս էք պատկերացնում դաշնակցութեան փոխյարաբերութիւններն այլ քաղաքական ուժերի հետ, մասնաւորապէս` խորհրդարանական գործունէութեան ընթացքում:
Պ.- Մենք թշնամիներ չենք որոնում, մենք պատրաստ ենք համագործակցութեան ցանկացած քաղաքական ուժի հետ, եթէ մեր հետաքրքրութիւնները համընկնում են, եթէ երկուստեք շահն ի նպաստ ազգային, պետական առաջընթացի է:
Հ.- Ո՞ր հարցերն ե՞ն, որ առաջնահերթ էք համարում մեր երկրի համար, ինչ է անում ՀՅԴ-ն այս ուղղութեամբ եւ ի՞նչ է պատրաստւում անե՞լ, եթէ կրկին դառնայ խորհրդարանական կուսակցութիւն:
Պ.- Ըստ իս, առաջնահերթ է ազգային միասնութեան գաղափարը, պետական քաղաքականութեան ռազմավարական եւ մարտավարական ծրագրերի մշակումն ու իրականացումը, ներքին կեանքի կարգաւորումը բոլոր ոլորտներում` տնտեսութեան, գիտութեան, կրթութեան, մշակոյթի: Քաղաքացին պէտք է ապահովուած լինի աշխատանքով եւ հնարաւորութիւն ունենայ իր երկրում արժանապատիւ ապրելու: Պակաս կարեւոր չեն նաեւ արտաքին մարտահրաւէրները, դիւանագիտական յարաբերութիւնները, պաշտպանողական խնդիրները` որպէս առաջնահերթութիւն:
Հ.- Այսօր ՀՅԴ-ի հասցէին տարբեր կողմերից հնչում են քննադատութիւններ, ինչպէ՞ս էք վերաբերւում դրանց, ինչպէ՞ս էք գնահատում այս երեւոյթը:
Պ.- Ժողովուրդն ասում է, թէ պտղատու ծառին քար գցողները շատ են լինում, հետեւաբար ՀՅԴ-ից սպասելիքները շատ են: Ես հակուած եմ կարծելու, որ երբեմն կուսակցութիւնից ակնկալւում են այնպիսի գործառոյթներ, որպիսիք իրագործել կարող է միայն պետութիւնը: ՀՅԴ-ի գործունէութեան մէջ եւս կարող են լինել բացթողումներ եւ թերացումներ: Անսխալական չէ ոչ ոք եւ ոչ մի ուժ, բայց կուսակցութիւնն իր մէջ միշտ ուժ է գտնում սրբագրելու դրանք, ինքնամաքրուելու եւ առաջ ընթանալու: Յամենայն դէպս, պատմութիւնը դա է յուշում: Ես հպարտ եմ, որ դաշնակցական եմ եւ նրա միջոցով կարողացել եմ աւելի կազմակերպուած ու նպատակային ձեւով ծառայել հայրենիքիս եւ ժողովրդիս:
Հ.- ՀՅԴ-ն մեր երկրի ամենամեծ կենսագրութիւն ունեցող եւ ամենակազմակերպուած կուսակցութիւններից է, եթէ ոչ` ամենափորձառուն ու կազմակերպուածը: որքանով են այդ գործօնները օգնում կուսակցութեան գործունէութեանը, եւ որքանո՞վ են դերակատար հէնց խորհրդարանական գործունէութեան ժամանակ:
Պ.- ՀՅԴ-ն նաեւ մարտունակ ու սկզբունքային կուսակցութիւն է, որի անցած ուղին ոչ թէ ճառային է, այլ փորձութիւններով լի` իր սկզբնաւորումից առ այսօր, երբ ազգային ինքնութեան նախանձախնդրութիւնները որպէս գործունէութեան հիմնական եւ գլխաւոր թիրախ ունեցող քաղաքական այդ հզօր ուժը երբեմն արժանանում է նոյնպիսի գնահատականների, որպիսիք խորհրդային ժամանակաշրջանի դժնդակ ճնշումների ժամանակ էին: Հաւանաբար այստեղ մեծ դեր ունի քարոզչութիւնը, որը յաճախ յաւուր պատշաճի չի ներկայացնում նրա գործունէութիւնը: Պատմական փորձը, դրանից ստացած դասերը լաւագոյն միջոց են կոպիտ սխալներից խուսափելու եւ ապագան հորիզոնից անդին կանխատեսելու համար: Այդ փորձառութիւնն է, որ ՀՅԴ-ին յուշում է ամուր կանգնած մնալ ընկերային արդարութեան եւ ազգային խնդիրների լուծման դիրքերում, որքան էլ որ այլ ուժեր չխրախուսեն դա:
