«Դաշնակցութեան Ամենամեծ Քննադատը Մենք Ենք` Դաշնակցականներս». Գնէլ Սարգսեան

Մ. Մ.

«Երկիր»-ը հետեւեալ զրոյցը ունեցած է Ազգային ժողովի արտահերթ ընտրութիւններուն ՀՅԴ վարկանշային ցանկով առաջադրուած թեկնածու Գնէլ Սարգսեանի հետ:

ՀԱՐՑՈՒՄ.- Պարո՛ն Սարգսեան, ի՞նչ մասնագիտութիւն ունէք: Ինչքա՞ն ժամանակ է, որ զբաղւում էք քաղաքականութեամբ:

ՊԱՏԱՍԽԱՆ.- Ծնուել եմ ճարտարագէտի եւ բժշկի ընտանիքում, ինքս էլ մասնագիտութեամբ բժիշկ եմ: Մասնագիտութեանս ընտրութեան հարցում մեծ դերակատարութիւն ունի մայրս, նա մեր մարզում ճանաչուած մանկաբուժ է: Դեռեւս վաղ տարիքից տեսել եւ գնահատել եմ նրա ծանր, բայց ամենամարդասիրական աշխատանքը: Պետական բժշկական համալսարանն աւարտելուց յետոյ, երկրորդ մասնագիտութիւն ձեռք բերելու նպատակով, սովորել եմ նաեւ ԵՊՀ միջազգային յարաբերութիւնների բաժանմունքի քաղաքագիտութեան ճիւղում, քանի որ ցանկացել եմ զբաղուել քաղաքական գործունէութեամբ: Կարծում եմ` որեւէ ասպարէզում վստահ զգալու համար պէտք է ունենաս հիմնական գիտելիքներ, այլապէս կը նոյնացուես այսօրուայ քաղաքական դաշտում պատահականօրէն յայտնուածներին:

Հ.- Ազգային ժողովի նախորդ ընտրութիւններին եւս առաջադրուել էիք եւ Արարատի մարզում ՀՅԴ վարկանշայինների թւում զբաղեցրեցիք առաջին տեղը, ինչո՞ւ այս անգամ եւս որոշեցիք առաջադրուել եւ ի՞նչ մարտավարութիւն էք ընտրելու քարոզարշաւի ընթացքում:

Պ.- Երկու դէպքում էլ իմ թեկնածութիւնն առաջադրել է ՀՅԴ Արարատի տարածքային կառոյցը եւ մեծ պատասխանատուութեան զգացումով ընդունել եմ ընկերներիս առաջարկը: Մարտավարական առումով, սկզբունքօրէն դէմ եմ հակաքարոզչութեամբ զբաղուելուն: Փորձելու եմ լայն զանգուածներին ներկայացնել ՀՅԴ-ի առաւելութիւնները, ծրագրերն ու մօտեցումները, ուստի այլոց թերութիւններն ու բացթողումները ներկայացնելու ժամանակ չի լինելու: Ասեմ, որ այս ընտրութիւններում ՀՅԴ քուէաթերթիկը 3-րդն է, ես էլ 6-րդ համարն եմ:

Հ.- Ի՞նչ կանխատեսումներ ունէք առաջիկայ ընտրութիւնների արդիւնքների վերաբերեալ: Ի՞նչ էք կարծում, կա՞յ վտանգ, որ իշխանութիւնը կը լինի միայն մէկ կուսակցութեան ձեռքում:

Պ.- Համոզուած եմ, որ կը լինեն ազատ, արդար, թափանցիկ ընտրութիւններ: Միաժամանակ ցաւում եմ, որ չի պահպանուի ընտրութիւնների կարեւորագոյն բաղադրիչներից մէկը` մրցակցային սկզբունքը, քանի որ կուսակցութիւնները հնարաւորութիւն չստացան ընտրութիւնների գնալու բարեփոխուած ընտրական համակարգի պայմաններում` դրա համար չունենալով անհրաժեշտ նուազագոյն ժամանակը: Կարծում եմ` մէկ անձի ձեռքում կենտրոնացուած անսահմանափակ իշխանութիւնը յղի է ծանր հետեւանքներով, անգամ` ամենահանճարեղ անհատների պարագայում, յիշենք Ալեքսանդր Մակեդոնացուն, որը, պարսկական հզօր կայսրութեանը յաղթելով` չբաւարարուեց եւ, փառասիրութիւնից դրդուած, արշաւեց նաեւ իրեն անյայտ Հնդկաստանի վրայ, ինչն էլ դարձաւ նրա կործանման սկիզբը: Նոյնը եղաւ Նափոլէոնի հետ, նա չբաւարարուեց Մոսկուայի գրաւմամբ եւ, արշաւելով Ռուսաստանի խորքերը` կանխորոշեց իր պարտութիւնների սկիզբը: Պատահական չէ, որ հետագայում, Հեղինէ կղզում աքսորի ժամանակ, նա անընդհատ կրկնում էր, որ երջանիկ կը լինէր, եթէ պատահական գնդակից զոհուէր Մոսկուայի տակ` փառքի գագաթնակէտին:

Հ.- Կայ տեսակէտ, որ Սերժ Սարգսեանը փոխեց սահմանադրութիւնը վարչապետի պաշտօնը ստանձնելու համար, իսկ ՀՅԴ-ն աջակցեց նրան:

Պ.- Այդ թեզն անգամ քննարկման կարիք չունի, քանի որ դեռեւս 90-ականներից ՀՅԴ-ն իր ծրագրային դրոյթներում մշտապէս շեշտել է կառավարման խորհրդարանական մոտելին անցման անհրաժեշտութիւնը, եւ տասնամեակների հետեւողական պայքարից յետոյ, ի վերջոյ, քաղաքական դաշտի կարեւորագոյն դերակատարներն ընդունեցին ՀՅԴ տեսակէտների ճշմարտացիութիւնն այս հարցում: Անդրադարձէք անցած բոլոր նախագահական ընտրութիւններին, որոնց ընթացքում հասարակութեանը շատ հեշտ բաժանել են սեւի ու սպիտակի, ինչն էլ յետընտրական շրջանում յանգեցրել է արիւնալի բախումների: Խորհրդարանական կառավարման մոտելի պարագայում կայ քաղաքական ողջ ներկապնակն ի յայտ բերելու հնարաւորութիւն: Այս սահմանադրութեամբ, ընդհակառակը, փորձ է արուել սահմանափակել մէկ անձի բացարձակ իշխանութիւնը, ինչպէս սահմանադրութիւն բառն է յուշում` սահման դնել անձի փառասիրական նկրտումների դէմ: Յիշենք Շահամիր Շահամիրեանի «Որոգայթ փառացը», որով փորձ էր արւում որոգայթներ ստեղծել միանձնեայ իշխանութեան ձգտող ցանկացածի դէմ, եւ ինչպէս յայտնի սահմանադրագէտ Տոմենիք Ռուսոն է ասել. «Այդ աշխատութեան միայն անուանումը մի ողջ իրաւական տեսութիւն էր»: Իմ մագիստրոսական թեզի պատրաստման ժամանակ մանրամասն ուսումնասիրել եմ նաեւ Հայաստանի Ա. Հանրապետութեան քաղաքական համակարգը, որը եւս խորհրդարանական էր, եւ կարծում եմ ներկայիս հանրապետութիւնը, քաղաքական մշակոյթի եւ կամքի առումով, առաջինից ընդօրինակելու շատ բան ունի: Նոյնը վերաբերում է նաեւ պետական, քաղաքական գործիչներին: Տեղին է յիշատակել Միացեալ Նահանգների նախագահ Թէոտոր Ռուզվելթի խօսքերը, թէ` Ամերիկայի համար կարեւորագոյն որոշումներ կայացնելիս մի պահ շրջւում էր Լինքըլնի պատկերի կողմը եւ ինքն իրեն հարցնում, թէ ինչպէ՛ս կը վարուէր վերջինս նման դէպքերում: Շատ կը ցանկանայի, որ մերօրեայ պետական գործիչներն իրենց աշխատասենեակներում ունենային Արամ Մանուկեանի պատկերը եւ Հայաստանի ու հայութեան համար ծանրագոյն պահերին շրջուէին Արամի պատկերի կողմն ու իրենք իրենց հարցնէին` ինչպէ՞ս կը վարուէր Արամն այդ պարագայում:

Հ.- Ինչպէ՞ս էք վերաբերւում ՀՅԴ-ի հասցէին հնչող բազմաթիւ եւ բազմաբնոյթ կարծիքներին ու քննադատութիւններին:

Պ.- Ցանկացած քննադատութիւն, եթէ անհիմն է, աւելի շատ նման է բամբասանքի: Խորենացին էր ասում. «Տառերը չսովորած` կրօնագիտութիւն են քարոզում»: Շատ յաճախ էլ քննադատութիւնները կրում են անձնաւորուած բնոյթ, քանի որ, եթէ հնարաւոր չէ գրոհել գաղափարի վրայ, գրոհում են այդ գաղափարը կրողների վրայ: Դաշնակցութեան ամենամեծ եւ առարկայական քննադատը հէնց մենք` դաշնակցականներս ենք, բայց այդ քննադատութիւնը երբեք ինքնանպատակ չի եղել: Դաշնակցութեան մէջ չկայ միջքլանային, միջանձնային պայքար, այլ կայ տեսակէտների, գաղափարների, մօտեցումների պայքար, եւ այդ պայքարի արդիւնքում էլ ծնւում են բիւրեղացած որոշումները, որոնք միս ու արիւն են դառնում ՀՅԴ կուռ ու կարգապահ շարքերի շնորհիւ, եւ որոնց համար դաշնակցականները կրում են հաւաքական պատասխանատուութիւն:

Հ.- Ի՞նչ մօտեցում ունի ՀՅԴ-ն Արցախի հիմնախնդրի լուծման հարցում:

Պ.- ՀՅԴ-ն իր մօտեցումները յստակ արտայայտեց 2016 թուականի ապրիլեան քառօրեայ պատերազմի ընթացքում: Մինչ այլ կուսակցութիւններ ճառեր էին ասում եւ լուծման տարբերակներ առաջարկում` Դաշնակցութիւնը, զէնքը ձեռքին, խրամատից լուծման իր տարբերական էր պարտադրում թշնամուն: Կարծում եմ` սրանից յստակ դիրքորոշում հնարաւոր չէ պատկերացնել: Իւրաքանչիւր հակամարտութեան ամենաարդիւնաւէտ լուծումը տրամաբանական փոխզիջումների տարբերակն է, քանի որ ցանկացած միակողմանի լուծում յանգեցնելու է կողմերից մէկի դժգոհութեանը, եւ այդ դժգոհութիւնը ժամանակի ընթացքում յանգեցնելու է հակամարտութեան թարմացմանն ու նոր ուժով բռնկմանը: Շատ եմ կարեւորում նաեւ կողմերի միջեւ ռազմական հաւասարակշռութեան պահպանումը, քանի որ դրա խախտման դէպքում ուժեղացած կողմը գնում է ռազմական արկածախնդրութեան: Համաշխարհային պատմութիւնն ունի դրա վառ օրինակը, երբ 1918 թուականին ջախջախուած Գերմանիան ընդամէնը 21 տարի անց Եւրոպայում ռազմական հաւասարակշռութիւնը փոխեց իր կողմը եւ, օգտուելով Անգլիայի ու Ֆրանսայի «խաղաղարարական» դիւանագիտութիւնից, ի վերջոյ, 1939 թուականին սանձազերծեց Բ. Համաշխարհային պատերազմը: Հիթլերի հետքերով գնաց նաեւ Ալիեւը, քանի որ 1994 թուականին` պարտուելուց 22 տարի անց, ենթադրելով, որ ռազմական հաւասարակշռութիւնը փոխուել է յօգուտ Ազրպէյճանի, 2016 թուականին սանձազերծեց ապրիլեան քառօրեայ պատերազմը: Կարծում եմ` սա հզօր ազդակ պիտի լինի հայ հասարակութեանը` մերժելու համար հայ «խաղաղարարներին» ի դէմս Լեւոն Տէր Պետրոսեանի եւ նրա գաղափարները կիսողների: Պերլինի խորհրդաժողով մեկնելուց առաջ Խրիմեան Հայրիկին հարցնում են, թէ ի՛նչ լեզուով պիտի շփուի եւրոպացի դիւանագէտների հետ, նա պատասխանում է, որ կը շփուի բոլորի համար ընկալելի լեզուով, եւ դա լացի լեզուն է, սակայն այնտեղից վերադառնալուց յետոյ արդէն նա առաջ քաշեց «Երկաթէ շերեփ»-ի գաղափարը` յստակ գիտակցելով, որ լացի լեզուն այլեւս ոչ մէկին հասկանալի չէ:

Հ.- Արդիւնաւէտ համարո՞ւմ էք ՀՀԿ-ի եւ ՔՊ-ի հետ ՀՅԴ-ի քոալիսիոն գործակցութիւնը:

Պ.- Այդ հարցի պատասխանը, առնուազն վերջերս, ՀՅԴ Բիւրոյի ներկայացուցիչները տուել են, եւ ես աւելացնելու ոչինչ չունեմ: Ուղղակի ասեմ, որ ինչպէս Տանթէ Ալիկիերին էր նշում իր «Աստուածային կատակերգութիւն»-ում, դժոխքում ամենածանրը պատժւում են բարոյական փորձութիւնների ժամանակ չէզոքութիւն դրսեւորածները: Դաշնակցութիւնը երբեւէ չի խուսափել պատասխանատուութիւնից, յատկապէս` երկրի համար ծանրագոյն պահերին եւ քոալիսիոններին մաս կազմելը դիտարկել է այդ տեսանկիւնից: