ՀԱՄԲԻԿ ՊԻԼԱԼԵԱՆ
Եւ ոչ միայն հաշուետուութիւն, այլ նաեւ` ի հարկին պատասխանատուութեան կանչելու քաջութիւն, յանդգնութիւն եւ հասունութիւն ունենալու մասին է խօսքը. ահա այսօրուան ահազանգը, որով պէտք է զինուիլ, արիանալ եւ լծուիլ մեր հաւաքական կեանքի տնօրինման: Ուրեմն ինչո՛ւ զարմանալ, երբ անհատական քուէն կ՛առնչենք վերոնշեալ պահանջատէր կեցուածքին` հաշուետուութեան, որ կարգախօսներու կամ սին խօսքերու շարքին անցեր է, առօրեայ մեր կեանքին մէջ առհասարակ եւ քաղաքական հարթակի վրայ ընդհանրապէս:
Ըսել ուզուածը այն է, որ համայնքայնութեամբ կառավարուող Լիբանան երկրին մէջ ճիշդ է, որ պետական-քաղաքական ամբողջ համակարգը կ՛ընթանայ որոշակի ուղղութիւններով եւ փոխադարձ շահերու հիման վրայ, այդուհանդերձ ժողովրդային խաւերուն մօտ (երիտասարդ թէ երէց) առկայ է այն գիտակցութիւնն ու համոզումը, որ առանց հաշուետուութեան գործօնին, կարելի չէ կառուցել երկիր թէ պետութիւն, ազգ թէ ընկերութիւն:
Ճիշդ է նաեւ այն, որ ժողովրդավարական կարգեր եւ արդարադատական օրէնքներ երաշխիք են հաշուետուութիւն պահանջող անհատներու թէ հաւաքականութեանց իրաւունքներու ապահովման, մեր պարագային` Լիբանանի երկնակամարին տակ ապրողներուս համար, տակաւին նման սկզբունքներ կը յամենան կեանքի կոչուելու` մե՛րթ դիտաւորեալ ու մե՛րթ անըմբռնելի պատճառներով:
Ու այս պրիսմակէն դիտուած, հարց կրնայ տալ պահանջատէր քաղաքացին, որ գիտակցելով հանդերձ երկրի ահաւոր պայմաններուն (համատարած փտածութիւն, սղաճ, գործազրկութիւն, տնտեսական-ելեւմտական տագնապ, պետական թէ քաղաքական կեանքի ապառողջ տնօրինում, ախտաւոր համայնքայնութիւն, շահամոլ վարքագիծերու եւ բացայայտ կողոպուտի ասպարէզ, անհեռանկար եւ ստապատիր քարոզներու արշաւ եւ այլն, եւ այլն), ինչպիսի՞ մօտեցում եւ կեցուածք պէտք է ցոյց տալ, հաւատա՞լ վաղուան օրուան, թէ յանձնուիլ կատարուած իրողութիւններու կրկէսին:
Արդեօք խորհրդարանական ընտրութիւններու նոր օրէնքը պիտի կարենա՞յ յագեցնել պարկեշտ քաղաքացիին ծարաւը եւ առիթը ընծայել, գէթ անգամուան մը համար յայտնելու իր վճռական խօսքը:
Ինչ կը վերաբերի մեր ածուին, լիբանանահայութիւնը, որ անմասն չէ վերոյիշեալ բոլոր հարցերէն, արդեօք, իր կարգին, հաշուետուութիւն կատարելու հրամայական պահանջին դէմ յանդիման չի՞ գտնուիր, գիտակից չէ՞ նման գործընթացներու, չի՞ հաւատար անոնց, թէ՞ պարզապէս ակնդիր է անցուդարձերու եւ կ՛ուզէ ինքզինք զերծ պահել նման տաղտուկէ:
Ո՛չ, լիբանանահայութիւնը իր բոլոր շերտերով, քաղաքական հոսանքներով, թէ յարանուանութիւններով, եւ հակառակ գոյութիւն ունեցող սեփական տեսակէտներու, մօտեցումներու թէ կեցուածքներու, գիտակից է այն իրողութեան, որ զինք ներկայացնողն ու պաշտպանողը ան է, որ ունի եզակի կենսագրութիւն, հարուստ պատմութիւն, քաղաքական կենսափորձ եւ ծառայական գիտակցութիւն: Այսինքն` կուսակցական ներկայացուցչութիւն:
Սա չի նշանակեր, որ իբրեւ քաղաքական ներկայացուցչութիւններ զերծ ենք գործուած սխալներէ, մարդկային տկարութիւններէ, անձնականութենէ եւ շատ անգամ անպատասխանատու արարքներէ, խեղճացած գործելակերպերէ:
Այլ խօսքով` լիբանանահայութիւնը, որ կ՛ապրի դժուարին պահեր, կ՛երազէ ունենալ ապահով, խաղաղ ու բարգաւաճ երկիր, լաւապէս եւ մօտէն կը ճանչնայ իր անմիջական շրջապատն ու օտարականը, գիտակից է առկայ հարցերուն, տրուած խոստումներուն, թէ յամեցող անտարբերութիւններուն, աւելի՛ն. կը պոռթկայ, կը զայրանայ, կը բողոքէ շատ անգամ, կ՛ուզէ տարբեր ձեւերով լսելի դարձնել իր ազնիւ ձայնը` ի տես կատարուած անարդարութիւններու, թէ հաւաքական կեանքի ապիկար վարքագիծերու:
Այդուամենայնիւ, լիբանանահայը ունի՛ քաղաքական յիշողութիւն, յարգանք եւ երախտագէտի հասուն գիտակցութիւն: Ան հաւատացողն է, որ իր քուէն կը պարտաւորեցնէ դիմացինը, ապագայի խորհրդարանականը, որպէսզի ըլլայ աւելի զգաստ, պարկեշտ ու ազգային շահերու պաշտպան: Միւս կողմէ, լիբանանահայը լաւապէս կը ճանչնայ այն «օտար»-ականները, որոնք սունկի պէս կը բուսնին եւ ժամանակ մը ետք կ՛անհետանան: Ահա` հաշուետուութեան եզակի օրինակ մը:
