Յ. ԼԱՏՈՅԵԱՆ
2006-ի իսրայէլեան ներխուժումի ժամանակ յաճախ խօսուեցաւ Միջին Արեւելքի նոր քարտէսին մասին:
Միացեալ Նահանգներու օրուան արտաքին գործոց նախարար Քոնտոլիզա Ռայսը շրջագայութեան մէջ դրաւ Միջին Արեւելքի նոր քարտէսը: Եթէ կը յիշէք, այդ քարտէսին մէջ Քիւրտիստանը առանձնաբար կը յիշատակուէր: Տասնմէկ տարի ետք, հակառակ Միջին Արեւելքի մէջ տեղի ունեցած զանազան վերիվայրումներուն, «Արաբական գարուն»-ի յեղափոխութեան իշխանութիւններու փոփոխութիւններուն, Սուրիոյ տագնապին միջազգային միջամտութեամբ հարցերու լուծում գտնելու ճիգին` այսօր մենք ականատես ենք Քիւրտիստանի հանրաքուէին:
Եղածը այդքան ալ անմեղ եւ պարզ հանրաքուէ մը չէ:
Փաստօրէն երբ կը մշակուին մեծապետական ծրագիրները, բնականաբար անոնք հակազդեցութիւններու կը հանդիպին: Սակայն, մեծապետական շահերէ մեկնած, սակարկութիւններու լոյսի տակ անպայման այդ ծրագիրները կ՛իրագործուին:
Քիւրտիստանի օրակարգը այս պրիսմակէն պէտք է դիտել: Ինչո՞ւ քիւրտերը, այսքան տարիներէ ի վեր, այսօր ունեցան յանդգնութիւնը հանրաքուէ կատարելու:
Ինչպէ՞ս Իրան, Թուրքիա եւ Իրաք` զանազան օրակարգերով հակադրուող պետութիւններ, այս օրակարգով միացան: Ինչպէ՞ս Ամերիկան լուռ հետեւող է կացութեան եւ ձեւով մը, լռելեայն, կանաչ լոյս տուած ըլլալ կը թուի:
Պատմական պահ մըն է քիւրտերուն համար: Մենք բնականաբար ինքնիշխան պետութիւններ ունենալու եւ ժողովուրդներու անկախ ու ազատ ապրելու կամքին հետ ենք:
Սակայն միայն այսքանով վերջ պիտի չգտնէ Միջին Արեւելքի նոր քարտէսը: Այսօր Իրաքն է, վաղը Սուրիան, աւելի ուշ, ինչո՞ւ չէ, Թուրքիան:
Միջին Արեւելքի նոր քարտէսի մը առաջին քայլն է Քիւրտիստանի հանրաքուէն:
Տասնմէկ տարի ուշացումով կ՛իրագործուի այդ քարտէսը, սակայն ժողովուրդներու կամքը կը մնայ ամենազօրաւորը:
Վերջապէս, պէտք է հաստատել նաեւ, որ եթէ Սուրիոյ իշխանափոխութիւնը դիւրին ըլլար, բնականաբար քարտէսի իրագործումը կ՛արագանար: Սուրիոյ իշխանութեան ամրապնդումը ծրագիրը խանգարեց: Այսօր Իրաքը ամէնէն տկար օղակը համարուելով` կը թուի հոնկէ սկսելու որոշում տրուած է: Սակայն քարտէսի ամբողջացումը այդքան ալ դիւրին պիտի չըլլայ:
