Թուրքիոյ ամէնէն շատ ընթերցուող ժամանցային կայքերէն onedio.com-ը յատուկ անդրադարձ մը հրապարակած է համշէնցի հայերուն մասին` լուսարձակի տակ առնելով անոնց դիմագրաւած հարցերը, ծագումը եւ աւանդութիւնները:
«Մայրենին կորսնցնելու վտանգին տակ գտնուող սեւծովեան ժողովուրդ մը. Համշէնցիներ» վերնագիրով յօդուածին մէջ կը յիշուի, որ համշէնցիները իսլամացուած են դարեր առաջ` Օսմանեան կայսրութեան ժամանակաշրջանին: Նիւթին հեղինակները ընդգծած են, որ թէեւ Թուրքիոյ մէջ համշէնցիներու ցեղային ծագումին շուրջ տարակարծութիւնները շատ են, սակայն առկայ են օսմանեան արխիւային փաստաթուղթեր, որոնց մէջ համշէնցիները կը յիշատակուին իբրեւ կրօնափոխ հայեր: Նիւթին մէջ նոյնիսկ կցուած է համշէնցիներուն հայկական արմատները հաստատող արխիւային փաստաթուղթի մը պատճէնը, որ նախապէս հրապարակուած էր «Ակօս» շաբաթաթերթին կողմէ:
Յօդուածին հեղինակները կ՛ենթադրեն, որ այժմ ամբողջ Թուրքիոյ տարածքին կ՛ապրին մօտաւորապէս 300.000 համշէնցիներ: Նշուած են նաեւ անոնց հիմնական բնակավայրերը: Արդարեւ, արեւելեան համշէնցիները հիմնականօրէն կեդրոնացած են Արտուինի Խոպա, Քեմալփաշա եւ Պորչկա շրջաններուն մէջ, իսկ արեւմտեան համշէնցիները` Ռիզէի Հեմշին, Չամլըհեմշին եւ Չայէլի շրջաններուն մէջ, որոնք կը կազմեն պատմական բուն Համշէնի տարածքը:
Հայերէն կը խօսին հիմնականօրէն արեւելեան համշէնցիները, այիսինքն` Արտուինի գիւղերուն մէջ ապրող մօտաւորապէս 30-40 հազար համշէնահայերը:
«Իրականութեան մէջ անոնց գործածած լեզուն յայտնի է իբրեւ արեւմտահայերէնի բարբառներէն մէկը: Եկէք` մէկ կողմ դնենք անոնց հայ կամ թուրք ըլլալը. այս ժողովուրդին միակ փափաքը իրենց մայրենին չկորսնցնելն ու զայն գալիք սերունդներուն փոխանցելն է», կը գրէ կայքը:
Յիշեցնենք, որ Համշէնի հայկական բարբառը ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի կողմէ դասուած է անհետացման վտանգի տակ գտնուող լեզուներու շարքին:
