Aztag Daily - Ազդակ Օրաթերթ (Armenian Daily Newspaper based in Lebanon)
No Result
View All Result
  • Խմբագրական
  • Հայկական
  • Լիբանանեան
  • Միջազգային
  • Յօդուածներ
    • Անդրադարձ
    • Գաղութային
    • Հարցազրոյց
    • Հայրենի Կեանք
    • Գաղութէ Գաղութ
    • Զաւարեանական
    • Գիտութիւն
    • Ազդակ Գաղափարաբանական
    • Պատմական
    • Առողջապահական – Բժշկագիտական
    • Արուեստ – Մշակոյթ
    • Գրական
    • ԼԵՄ-ի ԷՋ
    • Մշակութային եւ Այլազան
  • Գաղութային
  • Մարզական
  • Այլազան
    • «Ազդակ»ի ֆոնտ
    • 50 Տարի Առաջ
    • Ի՞նչ Կ՛ըսեն Աստղերը
    • Յայտարարութիւններ
    • Կնոջական
    • Մանկապատանեկան
  • Խմբագրական
  • Հայկական
  • Լիբանանեան
  • Միջազգային
  • Յօդուածներ
    • Անդրադարձ
    • Գաղութային
    • Հարցազրոյց
    • Հայրենի Կեանք
    • Գաղութէ Գաղութ
    • Զաւարեանական
    • Գիտութիւն
    • Ազդակ Գաղափարաբանական
    • Պատմական
    • Առողջապահական – Բժշկագիտական
    • Արուեստ – Մշակոյթ
    • Գրական
    • ԼԵՄ-ի ԷՋ
    • Մշակութային եւ Այլազան
  • Գաղութային
  • Մարզական
  • Այլազան
    • «Ազդակ»ի ֆոնտ
    • 50 Տարի Առաջ
    • Ի՞նչ Կ՛ըսեն Աստղերը
    • Յայտարարութիւններ
    • Կնոջական
    • Մանկապատանեկան
No Result
View All Result
Aztag Daily - Ազդակ Օրաթերթ
No Result
View All Result

Բարեւին Արժէքը

November 20, 2026
| Անդրադարձ
0
Share on FacebookShare on Twitter

ՇԱՔԷ ՀԱՐՊՈՅԵԱՆ-ԳԱՐԱՅԵԱՆ

Այն օրը կարեւոր հանդիպում-ժողով մը   ունէի եւ  սովորականէն աւելի կանուխ  Պուրճ Համուտ (սփիւռքի փոքրիկ Հայաստանը) հասած էի: Փողոցները դեռ ամբողջովին չէին արթնցած, իսկ  առաւօտեան լռութեան մէջ մարդիկ կը քալէին իրենց մտածումներուն մէջ:

Դիմացս միջին տարիքի կին մը ելաւ, եւ չեմ գիտեր` ինչո՛ւ, երբ աչքերս հանդիպեցան անոր աչքերուն, ժպտեցայ եւ սրտանց «Բարի լոյս» ըսի:

Կինը պահ մը կանգ առաւ, նայեցաւ ինծի, կարծես` յանկարծակիի եկած ըլլար, ապա հարցուց.

– Ես քեզ կը ճանչնա՞մ:

– Չես ճանչնար, բայց Աստուծոյ բարեւը տուի քեզի,- ըսի ու քալեցի:

Այդ հարցումը պահ մը զիս ալ կանգնեցուց: Ո՛չ, չէի ճանչնար զինք, ան ալ զիս չէր ճանչնար, բայց այդ կարճ հանդիպումը երկար մտածումի մը սկիզբ դարձաւ:

Ինչո՞ւ ան մտածեց, թէ պէտք էր զինք ճանչնայի, որպէսզի իրեն «Բարի լոյս» մը ըսէի:

Ե՞րբ բարեւը դարձաւ այնպիսի բան մը, որ կը պահանջէ ծանօթութիւն:

Ե՞րբ սկսանք իրարու կողքէն անցնիլ` առանց աչքերուն նայելու, առանց ժպտելու, առանց նոյնիսկ մէկ բառ փոխանակելու:

Այդ առաւօտ ես հասկցայ, որ երբեմն երկու բառեր («Բարի լոյս»), կրնան մարդուն առջեւ մեծ հարցում մը բանալ:

Եւ այդ հարցումը պարզ էր` ի՞նչ եղաւ մեր բարեւին:

Կան բառեր, որոնք լեզուին մէջ միայն բառ չեն: Անոնք փոքրիկ դռներ են, որոնց միջոցով մարդ կը մտնէ ուրիշի սրտէն ներս: Կան բառեր, որոնք կը հնչեն մէկ վայրկեան, բայց իրենց ետին կը ձգեն`  դարերու յիշողութիւն, մարդկային ջերմութիւն, բարութիւն ու մշակոյթ:

Այդ բառերէն մէկը բարեւն է:

Բարե՛ւ:

Երկու վանկ միայն, բայց երբեմն երկու վանկը բաւական է` սառնութիւնը հալեցնելու, հեռաւորութիւնը մօտեցնելու, լռութիւնը խզելու եւ մարդ մարդուն մտերմացնելու:

Մենք այնքան սովոր ենք այս բառին, որ երբեմն չենք ալ զգար անոր ամբողջ կշիռը: Առտուն կ՛ըսենք «Բարի լոյս», մէկու մը կը հանդիպինք` «Բարեւ», կը բաժնուինք` «Մնաս բարով», հեռուէն կը ղրկենք` «Բարեւներս փոխանցէ»: Եւ կարծես թէ այդ բոլորը սովորական խօսքեր են:

Բայց ո՛չ: Բարեւը երբեք սովորական բառ մը չէ: Ան մարդու մը կողմէ դիմացինին յղուած առաջին բարի ցանկութիւնն է:

Բառին հին ձեւը` բարեաւ, գրաբարեան կազմութեամբ կապուած է «բարի» բառին եւ կը նշանակէր «բարիով», «բարութեամբ», «լաւ կերպով»: Ուրեմն հայ մարդը դարերէ ի վեր իր դիմացինին առաջին հանդիպման պահուն կարծես կ՛ըսէր. «Քեզի բարին», «Բարութեամբ ըլլաս», «Բարին քեզի հետ ըլլայ»:

Ի՜նչ գեղեցիկ աշխարհ մը կայ այս պարզ բառին մէջ:

Բարեւը հանդիպում է երկու անձերու, որոնք մինչեւ այդ պահը երկու առանձին աշխարհներ էին, մէկ բառով կը ստեղծեն փոքրիկ կամուրջ մը իրենց միջեւ: Այդ կամուրջը կրնայ մէկ վայրկեան տեւել, կրնայ նաեւ տարիներու բարեկամութեան սկիզբը դառնալ:

Երբ առտու մը փողոցին մէջ ծանօթի մը կ՛ըսենք «Բարեւ», իրականութեան մէջ միայն չենք ողջուներ զայն: Կարծես կ՛ըսենք. «Ես քեզ տեսայ», «Քու գոյութիւնդ նկատեցի», «Դուն ինծի համար անտեսանելի չես»:

Եւ այսօր, երբ մարդոց մէջ այնքան շատ են անտարբերութիւնը, առանց իրարու նայելու իրարու կողքէն անցնելու սովորութիւնը, պարզ բարեւը գրեթէ մարդկային վերաբերմունքի փոքրիկ հրաշք մը կը դառնայ:

Երբ մէկը քեզ կը բարեւէ, քեզ կը ճանչնայ որպէս մարդ: Երբ դուն կը բարեւես, կը հաստատես, որ դիմացինդ արժանի է քու ուշադրութեանդ: Ահա թէ ինչո՛ւ բարեւը քաղաքավարութեան սոսկ ձեւ մը չէ: Ան մարդկային արժանապատուութեան փոքրիկ արտայայտութիւն մըն է:

Մեր մեծերուն բարեւը ուրիշ համ ու բոյր ունէր, անոնք բարեւը չէին նետեր օդին մէջ, այլ բարեւը կ՛ուղղէին մարդուն աչքերուն նայելով. մեծին` յարգանքով, ծանօթին` ջերմութեամբ, տարեցին` պատկառանքով, մտերիմին` սիրով:

Երբեմն գլուխ  կը խոնարհէին, երբեմն ձեռք կը սեղմէին, երբեմն` կ՛ըսէին. «Բարեւ ձեզ», եւ այդ ձեզին մէջ կար յարգանք մը, որ այսօր քիչ-քիչ կը նօսրանայ:

Մեր լեզուն անգամ տարբեր ձեւերով կը պահպանէ բարեւի մշակոյթը: Հայերէնի մէջ բարեւը նոյնիսկ ճամբորդող բառ է. մենք կրնանք մեր ներկայութիւնը ուրիշի մը հասցնել` ըսելով. «Իմ կողմէս բարեւէ»:

Որքա՜ն մարդկային է այս արտայայտութիւնը: Դուն հոն չես, բայց քու բարեւդ հոն է: Քու ձայնդ չկայ, բայց անունդ կը հասնի: Քու ձեռքդ չի սեղմեր դիմացինիդ ձեռքը, բայց քու բարեմաղթանքդ կը հասնի անոր:

Բարեւը բացակայ մարդուն ներկայութիւն տուող փոքրիկ պատգամ մըն է:

Եւ ի՜նչ գեղեցիկ է հայերէնի բաժանումը`

Բարի լոյս:
Բարի օր:
Բարի երեկոյ:
Մնաս բարով:

Օրուան տարբեր պահերը անգամ մենք բարութեամբ կը շրջապատենք:

Առաւօտը` լոյսով:
Օրը` բարութեամբ:
Երեկոն` խաղաղութեամբ:
Իսկ բաժանումը` բարով:

Այսինքն հայ մարդուն լեզուին մէջ օրը միայն ժամանակ չէ. ան բարի մաղթանքի շարունակութիւն է:

Երբ մէկը կը հեռանայ եւ կ՛ըսենք` «Մնաս բարով», բառացիօրէն կը փափաքինք, որ ան մնայ բարութեան մէջ: «Բարով» բառը հայերէնի մէջ նաեւ կը գործածուի ուրախութեամբ, սիրով, առանց փորձանքի, յաջողութեամբ իմաստներով:

Բարին` իբրեւ խօսք: Բարին` իբրեւ մաղթանք: Բարին` իբրեւ ճանապարհ: Բարին` իբրեւ վերադարձ:

Բայց այսօր ի՞նչ եղաւ մեր բարեւը: Կը վախնամ, որ երբեմն մենք բարեւը ունինք մեր շրթներուն վրայ, բայց չունինք մեր սրտին մէջ:

Կ՛ըսենք «Բարե՛ւ», բայց չենք նայիր մարդուն երեսին: Կը հանդիպինք ծանօթի մը, բայց հեռախօսէն  չենք կտրուիր:

Կ՛անցնինք տարեց մարդու մը կողքէն` առանց նկատելու անոր սպասող աչքերը: Կը մտնենք սենեակ մը` առանց բարեւելու: Կը հեռանանք` առանց մնաս բարով  ըսելու: Եւ այսպէս, քիչ-քիչ, բառը կը մնայ, բայց ոգին կը պակսի: Իսկ բառ մը, երբ ոգին կը կորսնցնէ, կը դառնայ ձայն միայն:

Բարեւը ձայն չէ: Բարեւը վերաբերմունք է: Բարեւը մարդու մը ներկայութիւնը ընդունիլ է:

Մեր ժամանակներուն մարդիկ երբեմն շատ բան ունին, բայց իրարու համար ժամանակ չունին: Կը խօսին հեռաւոր երկիրներու մարդոց հետ հեռախօսներով, պատկերներով, հաղորդագրութիւններով: Գիտեն աշխարհի մէկ ծայրէն միւսը անցնող լուրերը, բայց երբեմն իրենց կողքին նստած մարդուն չեն հարցներ. «Ինչպէ՞ս ես»:

Եւ ահա հոս կը վերադառնայ բարեւը, որովհետեւ իսկական բարեւը միայն բարեւ ըսելը չէ:

Ան կրնայ նաեւ ըսել. «Ինչպէ՞ս ես», «Ուրախ եմ քեզ տեսնելով», «Կը յիշեմ քեզ», «Քու ներկայութիւնդ կարեւոր է ինծի համար»:

Երբեմն տարեց մարդու մը ուղղուած անկեղծ բարեւ մը կրնայ անոր ամբողջ օրը լուսաւորել: Երբեմն միայնակ կնոջ մը դրան առջեւ կանգնած «Բարի լոյս»-ը կրնայ ըսել` «Դուն մինակ չես»: Երբեմն երեխայի մը բարեւին ժպիտով պատասխանելը կրնայ անոր մէջ քաղաքավարութեան, սիրոյ եւ յարգանքի սերմ մը ցանել: Եւ այդ սերմը վաղը պիտի դառնայ վարքագիծ: Մանուկին բարեւել սորվեցնելը պարզ քաղաքավարութիւն մը չէ: Անոր կը սորվեցնենք նկատել ուրիշը: Կը սորվեցնենք յարգել մեծը: Կը սորվեցնենք չանցնիլ մարդոց կողքէն իբր թէ անոնք գոյութիւն չունին: Կը սորվեցնենք  մեր ներկայութիւնը ուրիշին չպարտադրել, այլ` մեր ներկայութեամբ բարութիւն ստեղծել:

Երբ մեր մայրերը մեզի փոքր տարիքէն կ՛ըսէին. «Եթէ մէկը մտաւ, բարեւէ՛»:  Իրականութեան մէջ անոնք միայն մէկ բառ չէին սորվեցներ, անոնք կեանքի մշակոյթ կը փոխանցէին, մեզի կը սորվեցնէին, թէ մարդը նախ մարդ է:

Բարեւը բոլորին կը տրուի, եւ  հոն  է անոր մեծութիւնը:

Բարեւը նաեւ հաշտութեան բառ կրնայ ըլլալ: Երկու անձեր կրնան ամիսներով իրարմէ նեղացած ըլլալ, չխօսիլ իրարու հետ, իրարու աչքերէն խուսափիլ: Բայց օր մը անոնցմէ մէկը եթէ մեղմ ձայնով ըսէ` «Բարեւ…», այդ մէկ բառը կրնայ պատը ճեղքել: Գուցէ դեռ ներողութիւն չկայ, գուցէ հին վիրաւորանքը չէ անհետացած, բայց դուռ մը կը բացուի: Եւ երբեմն հաշտութիւնը  այդպիսի փոքրիկ դռերէ կը սկսի, որովհետեւ «Բարեւ»-ը կրնայ ըսել. «Այլեւս թշնամիներ չըլլանք»:

Բարեւը մեր ազգային կեանքին մէջ ալ իր արժէքն ունի: Հայը աշխարհի որեւէ անկիւնը, երբ հայու մը հանդիպի, շատ անգամ առաջին կամուրջը լեզուն է. «Բարեւ»: Այդպէս, յանկարծ օտար քաղաք մը քիչ մը կը դառնայ հարազատ: Մէկ բառով երկու անծանօթներ կրնան իրարու մէջ հայրենի հող մը զգալ:

Փարիզի սրճարաններուն, Լոս Անճելըսի հայ համայնքներուն, Մարսէյի, Քանատա կամ Սիտնիի մէջ  երբ երկու հայ իրարու հանդիպին եւ հայերէն բարեւեն, այդ բառը միայն ողջոյն մը չէ: Ան ինքնութեան փոքրիկ դրօշակ մըն է: Այդ պատճառով ալ հայերէն բարեւը պահպանելը լեզու պահպանելէն աւելի բան մըն է: Բարեւը պահելը մարդկային եւ ազգային մշակոյթի մէկ փոքրիկ պատառիկ պահել է, սակայն ամէնէն գեղեցիկ բարեւը այն չէ, որ բարձրաձայն կ՛արտասանուի, ամէնէն գեղեցիկ բարեւը այն է, որ սրտէն կու գայ: Արդարեւ, կայ բարեւ մը, որ միայն շրթներուն վրայ է:

Կայ ուրիշ մը, որ աչքերուն մէջ կը ժպտի: Կայ բարեւ մը, որ ձեռք կը սեղմէ: Կայ բարեւ մը, որ տարիներու կարօտ կը բերէ: Եւ կայ բարեւ մը, զոր այլեւս չենք կրնար լսել:

Մեր կեանքին մէջ եղած են մարդիկ, որոնց «Բարեւ»-ը այսօր ալ կարծես կը լսենք:

Մայր մը:
Հայր մը:
Տատիկ մը:
Ուսուցիչ մը:
Հին բարեկամ մը:

Մէկը, որ այսօր այլեւս մեր կողքին չէ:

Անոնց ձայնը հեռացած է, բայց բարեւը մնացած է:

Ու  կը մտածենք. «Երանի անգամ մը եւս լսէի անոր բարեւը»: Ճիշդ այդ պահուն կը հասկնանք, որ որոշ բառեր մահ չունին:

Մարդը կ՛երթայ: Ձայնը կը լռէ, բայց անոր ըսած բարեւը կրնայ տարիներ շարունակ ապրիլ մեր յիշողութեան մէջ:

Այդ ժամանակ կը հասկնանք, որ բարեւը երբեմն ձայն չէ: Յիշողութիւն է: Գուցէ այդ է պատճառը, որ պէտք է աւելի շատ բարեւենք: Բարեւենք մեր տունը մտնող մարդը: Բարեւենք մեր դրացին: Բարեւենք մեր տարեցները: Բարեւենք մեր ուսուցիչները: Բարեւենք մեր երեխաները:  Բարեւենք նոյնիսկ անծանօթ մը, երբ առիթը կը ստեղծուի: Բարեւենք` առանց հաշուելու, թէ դիմացինը մեզ պիտի բարեւէ՞, թէ՞ ոչ, որովհետեւ բարեւը պարտք չէ: Բարեւը նուէր է, եւ նուէր մը տալու համար պէտք չէ հարուստ ըլլալ: Պէտք է միայն սիրտ ունենալ:

Կը փափաքիմ, որ մեր երեխաները դարձեալ սորվին բարեւելու գեղեցիկ սովորութիւնը:

Ոչ միայն այն պատճառով, որ քաղաքավար ըլլան, այլ որովհետեւ անոնք վաղը պիտի կազմեն այն հասարակութիւնը, որուն մէջ մենք պիտի ապրինք:  Թող անոնք սորվին, որ մարդուն աչքերուն նայիլը յարգանք է: Թող սորվին, որ մեծին բարեւելը փոքրութիւն չէ: Թող սորվին, որ առաջինը բարեւելը արժանապատուութեան կորուստ չէ: Ընդհակառակը: Առաջինը բարեւող մարդը երբեմն առաջինը բարութիւն ընող մարդն է:

Եւ ի՜նչ գեղեցիկ աշխարհ մը պիտի ըլլար, եթէ մենք ամէն օր մէկ բարի բառ աւելի ըսէինք, մէկ սառն հայեացք պակսեցնէինք, մէկ ժպիտ աւելցնէինք: Բարեւը փոքր բառ է, բայց փոքր բառերը երբեմն մեծ աշխարհներ կը կրեն: Ան կը բերէ բարութիւն, կը բերէ յարգանք, կը բերէ ջերմութիւն, կը բերէ յիշողութիւն, կը բերէ մարդկային մօտիկութիւն:

Եւ գուցէ այսօր մեր մեծագոյն պակասը նոր բառեր գտնելը չէ:

Գուցէ պէտք է հին ու բարի բառերուն իրենց իսկական արժէքը վերադարձնենք:

Այդ բառերէն մէկն ալ մեր սիրելի «Բարեւ»-ն է:

Ուրեմն երբ վաղը առտու  մէկու մը հանդիպիք, մի՛ անցնիք անոր կողքէն լուռ:

Կանգ առէք: Նայեցէք աչքերուն: Ժպտեցէք եւ ըսէք` «Բարեւ»:

Որովհետեւ երբ «Բարեւ» կ՛ըսենք, մենք միայն մէկ մարդ չենք ողջուներ, մենք կարծես աշխարհին կ՛ըսենք. «Քեզ կը տեսնեմ, քեզ կը յարգեմ, քեզի բարիք կը մաղթեմ»:

Եւ քանի դեռ իրարու բարեւ ունինք տալիք, մարդկային ջերմութիւնը ամբողջովին կորսուած չէ:

Թող մեր շրթներուն վրայ չչորնայ այդ հին ու բարի բառը:
Թող մեր տուներուն մէջ լսուի:
Թող մեր երեխաները զայն ժառանգեն:
Թող մեր փողոցներուն մէջ հնչէ:
Թող մեր հայերէնը զայն պահէ:

Եւ ամէն անգամ, երբ մէկու մը ըսենք` «Բարեւ», թող այդ մէկ բառին մէջ իսկապէս բարին ըլլայ, որովհետեւ երբեմն ամբողջ կեանքի մը ջերմութիւնը կը տեղաւորուի երկու վանկի մէջ:

Բա՛րեւ:

 

 

Նախորդը

Ընդհանուր Պատերազմներ

RelatedPosts

Ապրուած Օրեր.  ԺԴ. Ֆալասթինցի Ժիրայրը Եւ Մեր Զայիմները
Անդրադարձ

Ապրուած Օրեր. ԺԴ. Ֆալասթինցի Ժիրայրը Եւ Մեր Զայիմները

November 20, 2026
Ցեղասպանութիւնը Ուրացողները եւ ՉՍփիւռքի Իրենց Կամակատարները
Անդրադարձ

Ցեղասպանութիւնը Ուրացողները եւ ՉՍփիւռքի Իրենց Կամակատարները

November 19, 2026
Զարեհ Խրախունի. Հայ Ոգիի Եւ Գրական Աւանդութեան Շարունակականութիւնը*
Անդրադարձ

Զարեհ Խրախունի. Հայ Ոգիի Եւ Գրական Աւանդութեան Շարունակականութիւնը*

November 19, 2026
  • Home
  • About Us
  • Donate
  • Links
  • Contact Us
Powered by Alienative.net

© 2022 Aztag Daily - Ազդակ Օրաթերթ (Armenian Daily Newspaper based in Lebanon). All rights reserved.

No Result
View All Result
  • Խմբագրական
  • Հայկական
  • Լիբանանեան
  • Միջազգային
  • Յօդուածներ
    • Անդրադարձ
    • Գաղութային
    • Հարցազրոյց
    • Հայրենի Կեանք
    • Գաղութէ Գաղութ
    • Զաւարեանական
    • Գիտութիւն
    • Ազդակ Գաղափարաբանական
    • Պատմական
    • Առողջապահական – Բժշկագիտական
    • Արուեստ – Մշակոյթ
    • Գրական
    • ԼԵՄ-ի ԷՋ
    • Մշակութային եւ Այլազան
  • Գաղութային
  • Մարզական
  • Այլազան
    • «Ազդակ»ի ֆոնտ
    • 50 Տարի Առաջ
    • Ի՞նչ Կ՛ըսեն Աստղերը
    • Յայտարարութիւններ
    • Կնոջական
    • Մանկապատանեկան

© 2022 Aztag Daily - Ազդակ Օրաթերթ (Armenian Daily Newspaper based in Lebanon). All rights reserved.