ԼՈՐԻ ՅՈՎՍԷՓԵԱՆ
ՀՅԴ ԼԵՄ-ի «Ա. Շիրակեան» մասնաճիւղ
«Մեր հասարակութեան հիմքը կինն է, մայրը, սերնդի շարունակողը»
ԱՒԵՏԻՔ ԻՍԱՀԱԿԵԱՆ
Հայ ազատագրական շարժումի տարիներուն գրագէտներ եւ ուսուցիչներ իրենց ներդրումը ունեցան` քարոզելով պայքարի ու յեղափոխութեան գաղափարները: Աւելի ուշ, խօսքերը վերածելով գործի, անոնք իրենց ներդրումը ունեցան զէնք ու զինամթերքի փոխադրութեան մէջ, ինչպէս նաեւ իրենց տուներուն մէջ ընդունեցին ու պահեցին ֆետայիներ, որոնք պէտք էր թաքնուէին պետութենէն: Աւելի՛ն. անոնք զէն ի ձեռին կանգնեցան կռուի դաշտին վրայ` հայ տղամարդու կողքին:
Այս բոլորէն աւելի պէտք է յիշենք այն հայ կինը, որ Տէր Զօրի աւազներուն վրայ իւրաքանչիւր օր պայքարեցաւ իր մօր, քրոջ, զաւկին եւ իր անձին փրկութեան համար: Աւելի՛ն. ան պայքարեցաւ յանուն հայրենիքի գաղափարին, իր մանուկին սորվեցուց հայերէն գիրերը, դաստիարակեց իր որդին` քարայրի մութ անկիւնը փոխանցելով դարեր շարունակ ժառանգուած մեր հայրենասիրութեան ոգին, մշակոյթը, պատմութիւնը, սորվեցուց ըլլալ պահանջատէր, վրիժառու, մնալով կառչած` իր արդար դատին:
Մեծ է դերը հայ կնոջ` մեր յաղթանակներու կերտումին մէջ: Այս առիթով պէտք է խոնարհիլ մեր նահատակներու մայրերուն, քոյրերուն եւ կիներուն` Նաթալիա եւ Սաթենիկ Մատինեան քոյրերը (Սաթենիկ ծանօթ` Ծաղիկ յեղափոխական ծածկանունով, հետագային պիտի դառնար իշխան Յովսէփ Արղութեանի կինը), Դարիա Գոլոշեան, Սիմոն Զաւարեանի քոյրը` Մարօ, Աննա Սահակեան, Իւղաբեր Ղլտճեան, Ա. Փիրումեան, Ժենիա Ադամեան, Նաթալիա Ամիրխանեան, Սրբուհի Եգանեան, Ռուբինա Արէշեան-Օհանջանեան եւ ուրիշներ:
Պէտք է յարգել ու պատուել հայրենիքի սահմանները պաշտպանող հայ զինուորներու մայրերը` մաղթելով, որ անոնց դէմքերը միայն ուրախութեան արցունքներ տեսնեն:
«Եթէ հայ մայրերը չզոհաբերեն իրենց զաւակները, կորսուած է բոլորիս թէ՛ կեանքը եւ թէ՛ պատիւը. հասած է ժամը, երբ հայ մը պէտք է զգայ իր կոչման բարձրութիւնը եւ կատարէ իր սուրբ պարտականութիւնը» (Ա. ՄԱՆՈՒԿԵԱՆ):
Մեծ է թիւը այն հայ կիներուն, որոնք իրենց ամուսիններուն հրաժեշտ տալով, քաջաբար խրախուսեցին` «Ուխտդ ընդունելի ըլլայ, կեանքդ թանկ ծախէ, քանի մը թուրք սպաննէ… յետոյ…»: Շատեր իրենց ամուսինին կամ եղբայրներուն հետ միասին տարին յեղափոխական դժուարին աշխատանք, անոնց կողքին կռուեցան թշնամիին դէմ ու մինչեւ իրենց վերջին շունչը դիմադրելով` նահատակուեցան:
Այսպէս գործեցին հայուհիները, եւ մէկ բռնուածի տեղ տասը նորեր մէջտեղ եկան իրենց երիտասարդ կեանքը իրենց ազգին նուիրաբերելու համար:
Հերոս հայուհիներու փաղանգը այսքանով չի բաւարարուիր: Մերօրեայ իրականութեան մէջ կը գտնուին նաեւ այլ հերոսներ` հայ լեզուի եւ գրականութեան ուսուցիչները:
Ամէն մարդ չի կրնար ուսուցիչ ըլլալ եւ ուսուցիչ մնալ, երբ գիտակից պատասխանատուութեամբ կը մօտենայ անոր: Սովորական գործ մը չէ, այլ` կեանքի կոչում մը եւ առաքելութիւն: Շատեր կը փորձեն եւ յետոյ կը հրաժարին: Ուրիշներ սկիզբէն հեռու կը մնան ուսուցչական ասպարէզէն:
Դպրոցական միջավայրին, դպրոցական կրթութեան եւ դաստիարակութեան շունչ տուողը, աշակերտին մտածելու, դատելու կարողութիւնը զարգացնողը, մտային եւ հոգեկան պաշարը հարստացնողը ուսուցիչն է: Մեր երկրորդ ծնողքը, աշակերտին օրինակն ու հայու տիպարը ուսուցիչն է:
Այս բոլորը գիտնալով հանդերձ, կը նկատենք, որ օրէ օր շատերու համար ուսուցչութիւնը դադրած է այլեւս գրաւչութիւն ներկայացնող ասպարէզ մը ըլլալէ: Մեր իրականութեան մէջ չէ պատահած, որ այսքան համալսարանաւարտ ունենանք, ու նաեւ չէ պատահած, որ հայ ուսուցիչի այսքան լուրջ տագնապ ունենանք: Հարցը չի վերաբերիր միայն հայագիտական նիւթեր դասաւանդողներու, այլ` ընդհանրապէս հայ ուսուցիչներու, որոնք կը դասաւանդեն զանազան նիւթեր` օտար լեզուներ, գիտութիւններ թէ այլ:
Հակառակ այս բոլորին, մեզի համար ուսուցիչը կը մնայ մտքի մշակը, որ լծուած է պատրաստելու ապագայ սերունդները:
Յարգանքով, յուզումով եւ երախտապարտութեամբ կը յիշենք մեր ապագայի կերտիչները, արժանաւորնե՛րը, որոնք անցնող կէս դարուն ձեւ ու կերպարանք տուին մեր կեանքին, ոգի եւ ապրում` յաջորդական սերունդներու:
