ՅԱՐՈՒԹ ՄԱՎԵԱՆ
ՀՅԴ ԼԵՄ-ի «Շ. Մեղրեան» մասնաճիւղ
Հրանդ Տինքը հայազգի անուանի լրագրող, խմբագիր եւ հասարակական գործիչ էր: Ան իր ամբողջ կեանքը նուիրեց Թուրքիոյ հայ համայնքի խնդիրներու բարձրաձայնումին եւ հայ-թրքական յարաբերութիւններու բարելաւման:
Հրանդ Տինք ծնած է 1954-ին, Մալաթիա: Ան փոքր տարիքէն ազդուեցաւ ազգային եւ ընկերային խտրականութենէն: Հինգ տարեկանին Հրանդին ընտանիքը տեղափոխուեցաւ Պոլիս, ուր հասակ առաւ Կետիկ Փաշայի Հայ աւետարանական եկեղեցւոյ գիշերօթիկին մէջ: Տինքի մանկութիւնն ու երիտասարդութիւնը մեծապէս ձեւաւորեցին իր արժէքներն ու աշխարհայեացքը` զինք դարձնելով մարդու իրաւունքներու եւ արդարութեան համար պայքարի խորհրդանիշ: Կրթութիւն ստանալով Պոլսոյ համալսարանին մէջ` մասնագիտացաւ կենսաբանութեան եւ փիլիսոփայութեան մարզերուն մէջ, սակայն լրագրութիւնն էր, որ դարձաւ իր գործունէութեան կեդրոնական առանցքը:
1996-ին Հրանդ Տինք հիմնադրեց «Ակօս» շաբաթաթերթը, որ դարձաւ առաջին հայ-թրքական երկլեզու պարբերականը: «Ակօս»-ի միջոցով Տինք հայ համայնքի ձայնը կը ձգտէր հասցնել ոչ միայն Թուրքիոյ, այլ նաեւ ամբողջ աշխարհին: Շաբաթաթերթը դարձաւ իւրայատուկ հարթակ, ուր կը քննարկուէին` Թուրքիոյ ազգային փոքրամասնութիւններու խնդիրները, Հայոց ցեղասպանութեան ճանաչման հարցերը եւ հայ-թրքական յարաբերութիւններու բարելաւման ուղիները: Տինքի յօդուածները կ’առանձնանային բաց եւ քննադատական հայեացքով, որ յաճախ մարտահրաւէր կ’ուղղէր Թուրքիոյ իշխանութիւններուն պաշտօնական տեսակէտներուն: Հակառակ իրեն ուղղուած սպառնալիքներուն եւ դատական հետապնդումներուն, Տինք երբեք չհրաժարեցաւ իր գաղափարներէն` շարունակելով պայքարիլ ճշմարտութեան եւ արդարութեան համար:
Տինքի գաղափարախօսութիւնը հիմնուած էր խաղաղութեան, փոխըմբռնումի եւ երկխօսութեան վրայ: Ան կը հաւատար, որ հայերն ու թուրքերը կրնան յաղթահարել պատմական վէրքերը, եթէ երկուքն ալ պատրաստ ըլլան ընդունելու ճշմարտութիւնը: Հրանդ Տինք յաճախ կ՛ըսէր. «Հայերն ու թուրքերը պէտք է կարողանան խօսիլ անցեալի մասին` առանց ատելութեան եւ վախի»: Տինքի գաղափարները լայնօրէն տարածուեցան նաեւ միջազգային մակարդակով: Ան կը համագործակցէր մարդու իրաւունքներու պաշտպանութեան միջազգային կազմակերպութիւններուն հետ` ուշադրութեան հրաւիրելով Հայոց ցեղասպանութեան ճանաչման եւ Թուրքիոյ մէջ բնակող հայ համայնքի խնդիրներուն վրայ: Տինք մասնակցեցաւ տարբեր տեսակի համաշխարհային խորհրդաժողովներու, որոնք կը նպատակադրէին խթանել հաշտութեան գաղափարը` հիմնուած պատմական արդարութեան վրայ:
Հրանդ Տինքի ազդեցութիւնը զգալի է թէ՛ հայ համայնքին եւ թէ՛ մարդու իրաւունքներու միջազգային պայքարին վրայ: 19 յունուար 2007-ին Պոլսոյ «Ակօս»-ի խմբագրութեան դիմաց Տինքի սպանութիւնը ցնցեց ամբողջ աշխարհը: Իր մահէն ետք հազարաւոր մարդիկ դուրս եկան Պոլսոյ փողոցներ` վանկարկելով «Մենք բոլորս Հրանդ ենք, մենք բոլորս հայ ենք», որ դարձաւ համերաշխութեան եւ խաղաղութեան կոչ: Տինքի կեանքն ու գործը դարձան ոգեշնչման աղբիւր բոլոր անոնց համար, որոնք կը պայքարին ճշմարտութեան եւ արդարութեան համար: Տինքի հիմնադրած «Ակօս» շաբաթաթերթը կը շարունակէ իր առաքելութիւնը, իսկ «Հրանդ Տինք» հիմնադրամը, որ ստեղծուած է իր մահէն ետք, կը նպաստէ մշակութային երկխօսութեան եւ մարդու իրաւունքներու պաշտպանութեան:
Հրանդ Տինք պատմութեան մէջ մնաց հզօր ձայնի խորհրդանիշ, որ պայքարեցաւ ճնշուածներու համար: Անոր ժառանգութիւնը կը վկայէ, որ ամէնէն դժուար պայմաններուն մէջ նոյնիսկ կարելի է աշխատիլ հաշտութեան եւ արդարութեան ուղղութեամբ: Տինք խիզախութեան, յամառութեան եւ յոյսի խորհրդանիշ է, որուն գաղափարները տակաւին երկար կը մնան արդարութեան եւ մարդկային արժանապատուութեան համար պայքարողներու սրտերուն մէջ: Մենք` իբրեւ գրողներ, յօդուածագիրներ, լրագրողներ եւ յատկապէս ԼԵՄ-ականներ, պէտք է հետեւինք Տինքի գաղափարապաշտութեան` միշտ բարձրաձայնելով ճշմարտութիւնը, պաշտպանելով խոցելի խումբերու իրաւունքները եւ խթանելով երկխօսութիւնը հասարակութեան եւ անոր սահմաններէն դուրս: Տինքի գործը մեզի սորվեցուց, որ բառերը կը ներառեն ուժ` կառուցելու կամ կործանելու կամուրջներ, եւ մեզմէ իւրաքանչիւրը ունի պատասխանատուութիւն օգտագործելու այդ ուժը` ի նպաստ խաղաղութեան, արդարութեան եւ մարդկութեան:
