Արցախէն տեղահանուած եւ Բիւրեղաւանի մէջ հաստատուած Յակոբեաններուն ընտանիքը միակ որդիին` Ռաֆայէլին մասին շուրջ մէկ ամիսէ որեւէ տեղեկութիւն չունէր:
22 հոկտեմբերին ան հեռաձայնած է ընտանիքին` ըսելով, որ ողջ է եւ կը գտնուի Ստեփանակերտ:
Ռաֆայէլի մայրը Mediahub.am-ին պատմած է, որ անոր հետ խօսած է սեպտեմբեր 18-ին, յաջորդ օրը սկսած է պատերազմը, ու այդպէս կապը կտրուած է:
«Երբ երկար թիւով զանգ ստացանք, մտածեցինք, որ դատաբժշկական փորձաքննութենէն կը հեռաձայնեն եւ հիմա պիտի ըսեն, որ ԴՆԹ (DNA) քննութիւնը հաստատուած է: Ես պատրաստ չէի այդ լուրը լսելու: Ատոր համար քանի մը անգամ չպատասխանեցի հեռաձայնին: Յետոյ քրոջս աղջիկը լալով հեռաձայնեց ու ըսաւ, որ Ռաֆոն ողջ է: Աստուած լսեց աղօթքներս, Ռաֆայէլը մեր միակ որդին է, եթէ զոհուէր ես ու ամուսինս չէինք ապրեր, ինքն է մեզ ապրեցնողը: Աստուած խղճաց մեզի», MediaHub-ի հետ զրոյցի ընթացքին, արցունքները սրբելով, պատմած է տիկին Աննան:
«Աստուած պահած է», այս համոզումը ունի նաեւ Ռաֆայէլը, որ մէկ ամիս քնացած է անտառներուն մէջ, կերած է անտառային հատապտուղներ, մոշ ու մասուր, Մարտակերտի շրջանի Վանք գիւղէն ոտքով հատած է հարիւրաւոր քիլոմեթրեր, գիւղէ գիւղ, տունէ` տուն ու հասած` Գետաւան, չգիտնալով, որ պատերազմը վերջացած է, որ` Արցախը տեղահանուած է:
«Երբ այլեւս չէին կրակեր, այդպէս գիտցայ, որ կռիւը վերջացաւ: Դժուար չէր կռահել, որ ես շրջափակման մէջ եմ, եւ ամէն ինչ կ՛ընէի փրկուելու համար: Ամենաշատը կը մտածէի մամային ու պապային մասին, գիտէի, որ չեն դիմանար: Շարժ չկար, ոչ մէկ գիւղի մէջ մարդ կար, անգամ չէի գիտեր, թէ ո՛ւր եմ, մէկ խօսքով, ամէն ինչ շատ անհանգստացնող էր», պատմած է Ռաֆայէլը, որ թէեւ 20 տարեկան է, բայց ունի ուժեղ ու հասուն տղամարդու սիրտ:
Երբ Ռաֆայէլէ լուր չկար, ծնողները մտածած են ամենավատ, ԴՆԹ քննութիւն յանձնած են: Այդքանով հանդերձ, չեն յանձնուած, զգացած են` որդին ողջ է, նոյնիսկ երազի մէջ տեսած են քանի մը անգամ:
Մայրը կ՛ըսէ. «Տեսած եմ տղաս բարձունքի մը վրայ, միայնակ…»,- չի կրնար զսպել արցունքները: Ռաֆոն կը շարունակէ, գրեթէ նոյն, բայց իրական տեսարանը, երբ հրետակոծութենէն ետք բացած է աչքերը, տեսած է ինքը սարի վրայ է, ու ոչ ոք կայ իր կողքը:
Շատ դաժան օրեր տեսած է Ռաֆայէլը, փրկուած է, սակայն` իր ճարպիկութեան շնորհիւ: Գետաւանի հանգստեան գօտիներէն մէկուն շինութեան մէջ թուրք ոստիկանը նկատած է հայ զինուորը, չէ վնասած ու յանձնած է Կարմիր խաչի առաքելութեան աշխատակիցներուն: Անոնց օգնութեամբ ու ազրպէյճանցի զինուորականներու ուղեկցութեամբ Ռաֆայէլը տեղափոխուած է Ստեփանակերտ: Նոյնիսկ տուն գացած է: Այստեղ քիչ մը կանգ կ՛առնէ. «Երբ քաղաքն ու տունը դատարկ տեսած եմ, հասկցած եմ` Արցախը այլեւս հայկական չէ»:
Հրաշքով փրկուած տղայի ողջ մնալու լուրը ցնցած է բոլոր հարազատները: Ռաֆայէլի հայրը` Մխիթարը, փրկարար ծառայութեան աշխատակից է: Փրկարարներու հետ որոնումներուն շատ մասնակցած է: Իր որդին փնտռած է նոյնիսկ զոհուածներուն մէջ, բարեբախտաբար արդիւնք չէ տուած:
Հիմա Մխիթարը ունի մէկ ցանկութիւն, որ բոլոր անհետ կորածները ունենան իր Ռաֆոյի ճակատագիրը, բոլորը վերադառնան:
