Սեպտեմբերի 2-ը` Արցախի Հանրապետութեան օրը, Ստեփանակերտում եւ Երեւանում յիշատակուեց ժողովրդական միջոցառումներով:
Արցախի պետականութեան կայացման մէջ Արցախի Հանրապետութեան հռչակման օրը իր առանձնայատուկ անկիւնադարձային դերն է ունեցել:
31 տարի առաջ Արցախի ժողովուրդը կամք ունեցաւ որոշում կայացնելու` անկախ պետականութիւն հռչակելով, որն անհրաժեշտութիւն էր գոյատեւման եւ մայր հայրենիքում զարգացում ապահովելու համար: Աւելի քան 30 տարիների ընթացքում Արցախի պետական համակարգը, իր բոլոր վայրիվերումներով հանդերձ, կայացած իրողութիւն է: Արցախի բանակը, պետական համակարգում առկայ հաստատութիւնները, ընտրութիւնների միջոցով ձեւաւորուող իշխանութիւնները եւ հանրութեան վստահութիւնն ու իր բնօրրանում ապրելու ձգտման իրականացումն ապացոյցնէր են պետութեան կայացման եւ Արցախում բնակուող ժողովրդի իրաւունքների իրացման:
Արցախի Հանրապետութեան օրը այլ երանգով, բայց հէնց նոյն իրաւունքներին տէր կանգնելու անշեղ նպատակաուղղուածութեամբ նշուեց նաեւ Երեւանում: Երեւանի Ֆրանսայի հրապարակում տեղի ունեցած հանրահաւաքը յուշում էր, որ ամէն պարագայում վտանգուած հայրենիքին տէր կանգնողներ միշտ էլ լինելու են, եւ ապազգային իշխանութիւնների դէմ պայքարը շարունակուելու է:
Ընդհանուր համայնապատկերում չէր պակասում Ազրպէյճանի ու Թուրքիայի նկրտումներն եւ Նիկոլ Փաշինեանի իշխանութիւնների բանսարկութիւններն ու նենգութիւնները խաղաղութեան դարաշրջան կերտելու ձեւակերպումներով: Բոլորի համար արդէն ակնյայտ է Նիկոլ Փաշինեանի եւ իշխանութիւնը զբաղեցրած պատահական անձանց նուաստացած, խեղճ ու կրակ պահուածքը միջազգային հարթակներում, իսկ յոխորտացող, շնական բառապաշարն ու վարուելակերպը` հայ հանրութեան հանդէպ:
Վարուող այս քաղաքականութիւնը` վախուորած, խեղճացած արտաքին աղէտաբեր քաղաքականութիւնը, միեւնոյն ժամանակ` թշնամու կողմից ուղիղ սպառնացող յայտարարութիւնն ու ուժի ցուցադրման նկրտումները յանգեցրին նոր պատերազմական իրավիճակի: Այս անգամ` սեպտեմբերի 13-ին, թշնամու ոտնձգութիւնները տեղի ունեցան Հայաստանի Հանրապետութեան արեւելեան սահմանի գրեթէ ամբողջ երկայնքով: Ունենք տարածքային կորուստնէր եւ մեծ թուով զոհեր:
Սեպտեմբերի 13-ին սանձազերծուած պատերազմը եւս դաս չեղաւ Նիկոլ Փաշինեանի իշխանութեան համար: Դարձեալ իրար յաջորդող ելոյթների ընթացքում Փաշինեանը յոխորտաց, զբաղուեց պոռոտախօսութեամբ:
Այս անգամ չուշացաւ ժողովրդի կողմից ապտակը: Հէնց նոյն ժողովուրդը, որ սեպտեմբերի 2-ը նշեցին` որպէս իրաւունքի իրացման օր, Ստեփանակերտում եւ Երեւանում այս անգամ փաշինեանական բռնատիրութեանը վճռականօրէն ոչ ասաց:
Հայրենիքը սակարկութեան առարկայ չէ: Մէկ անգամ եւս ստորացնող ստորագրութեան մասին յայտարարութիւններն անգամ` ուղղակի լինել-չլինելու խնդրի առաջ է կանգնեցնելու իշխանութեանն ու իւրաքանչիւր իշխանաւորի:
