ՏՈՔԹ. ՅԱԿՈԲ ՄԵԼԷՔԵԱՆ
Յարգելի՛ «Ազդակ»-ի խմբագրութիւն,
Սոյն նամակով կ՛ուզեմ անդրադառնալ գաղութին մէջ հիւանդութեան պէս տարածուող երեւոյթի մը, որ օրին զաւեշտի ձեւով կը դիտուէր թէ՛ ղեկավարութեան եւ թէ՛ հաւաքականութեան կողմէ, սակայն տարիներու ընթացքին նոյն երեւոյթին անտեսումը պատճառ դարձաւ, որ անիկա վերածուի վարակիչ հիւանդութեան եւ դառնայ անբուժելի:
Մեր հաւաքականութեան մէջ օրէ օր կը շատնայ սուտը, խեղաթիւրուածը, իրականութեան հետ երբեք կապ չունեցողը տարածող մարդու տեսակը, որ կարծես սկսած է գաղութի աշխատանքներուն մէջ իր մասնակցութիւնը տեսնել միայն այդ դիտարկութեան մէջ: Չեմ խօսիր ընկերային ցանցերու վրայ տարածուած անպարկեշտ, կեղծ եւ սուտ գրութիւններու մասին միայն, ոչ ալ կ՛անդրադառնամ այն անմակարդակ արտայայտութիւններուն, որոնք լեցուցած են ընկերային ցանցերը եւ ժողովուրդը ակամայ առած են իրենց խաբուսիկ ազդեցութեան տակ: Իմ խօսքս կ՛երթայ անհատներու, որոնք գաղութին մէջ անցեալի ու նաեւ զանազան միութիւններու եւ կազմակերպութիւններու մէջ հիմնական դերակատար են եւ իրաւունք կու տան իրենք իրենց, սուտի եւ «ըսի-ըսաւ»-ներու վրայ հիմնուած, ժողովուրդին մէջ խեղաթիւրուած կարծիքներ տարածելու եւ յետոյ «ժողովուրդէն լսեցի» արտայայտութեամբ պատրուակելով` իրենց քարոզչութիւնը կատարել, երբ արեւի նման յստակ է, որ իրենց միտումը պարզապէս հաւաքաբար տրուած որոշում մը կամ կացութեան մը գնահատումը իրենց ճաշակին չի համապատասխաներ, եւ երբեք չեն կրնար պատկերացնել, որ իրենցմէ զատ այլ մարդիկ կրնան նաեւ պատասխանատու կամ ղեկավարի պաշտօնին վրայ գտնուիլ: Այս տեսակը մեր հաւաքականութեան մէջ յաճախ չի կրնար զանազանել կիրքը` առողջ քննադատութենէն եւ անգիտակցաբար կը դառնայ մնայուն կերպով հաւաքականութեան մէջ իր բարդոյթին գերին եւ միջոց չի խնայեր ղեկավարութիւնը վիրաւորելու եւ անոր հեղինակութիւնը խնդրոյ առարկայ դարձնելու:
Արդօք այսպիսի կացութիւններ ստեղծողները ի՞նչ նպատակներ կը հետապնդեն: Այդ խօսողներէն շատերը, որոնք կը տարածեն այսպիսի անհիմն գնահատումներ, իրենց ծառայութեան եւ պարտականութեան վրայ գտնուած միջոցին նոյն ձեւով ղեկավարած են այդ գործը: Կազմակերպութիւններու եւ միութիւններու մէջ մարդիկ պաշտօնը իբրեւ ծառայութիւն է, որ կը կատարեն: Իսկ եթէ այդ ծառայութեան մէջ չըլլան, արդեօք ճի՞շդ է ամէն ինչ սեւ ու վատ ներկայացնելը: Քննադատելը եւ սխալները թուելը կարեւոր են եւ շինիչ, սակայն միտումնաւոր ձեւով իրագործումները անտեսելն ու փոքրացնելը եւ կատարուածը զերոյի վերածելը, կը խորհիմ, ո՛չ ազնիւ, ո՛չ ալ շինիչ մօտեցում է: Մեր հաւաքականութեան մէջ այսպիսի մարդիկ կը խուսափին պատասխանատուութիւններ ստանձնելէ, որովհետեւ ամէն ինչ քննադատելը եւ ուրիշին կատարածը նսեմացնելը շատ աւելի դիւրին միջոց կը կարծեն եւ այդ ձեւով իրենք զիրենք կ՛արժեւորեն: Ոչ մէկ ատեն հայելիին նայելու փորձ կը կատարեն, որովհետեւ իրենք իրենց անձով շատ ոգեւորուած եւ գինովցած են:
Չէի անդրադառնար այս ախտավարակ երեւոյթին, եթէ այդ անհատները տեղ մը տեսնելով իրենց կատարած զրպարտութիւններուն բացայայտումը եւ սուտի յայտնաբերումը` զգաստանային, եւ կամ` այս տեսակի մթնոլորտ ստեղծողներուն ղեկավարութեան կողմէ տրուէր ճիշդ գնահատական: Երբեմն այս տեսակի մարդիկ չարաչար կ՛օգտագործեն իրենց անձին հանդէպ ցուցաբերուած բարեացակամութիւնը եւ անվայել արտայայտութիւններուն մէջ կ՛անցնին մարդկային ընդունուած սահմանները: Անոնք յաճախ ուշադրութիւնը իրենց անհիմն զրպարտութիւններուն վրայ կեդրոնացնելու համար կը փորձեն դառնալ նաեւ երիտասարդութեան եւ ուսանողութեան ներկայացուցիչ եւ այդ ճամբով կը փորձեն յաւելեալ կեղծ ժողովրդականութիւն ապահովել: Կը կարծեմ, որ ժողովուրդը այսօր ունի գիտակցութեան անհրաժեշտ ըմբռնում եւ կրնայ այսպիսի հիւանդութեամբ վարակուած անհատներու հասկցնել, որ իրենց մօտեցումը անպարկեշտ է եւ իրաւունք չունին այս ձեւով վնասելու գաղութին:
Այս հիւանդագին երեւոյթը պէտք չէ գոյութիւն ունենայ, որովհետեւ անիկա ազգային կեանքին մէջ ընդհանրապէս թափ ու կորով կտրող վարքագիծ է եւ հիմնականը մեր նպատակներէն ու գործունէութիւններէն մեզ սխալ ճամբու մէջ դնելու փորձ: Արդեօ՞ք այս մարդոց ուզածն ու երազածն ալ այդ է:
Ոչ ոք կրնայ մերժել եւ ըսել, որ մեր կազմակերպութիւններուն եւ միութիւններուն մէջ սխալներ չեն պատահիր եւ դժուարութիւններու չենք հանդիպիր, սակայն արդեօ՞ք լուծման ձեւը այս է: Կարծիք եւ տեսակէտ արտայայտելու ազատութեան կաշկանդում չէ իմ ըսածս, այլ` առողջ քննադատութիւնը եւ շինիչ մտահոգութիւնները իրենց ճիշդ տեղը արտայայտելու ու հասցէն յստակ դարձնելու կարեւոր մօտեցում: Մնացեալը աղմուկ եւ աժան մթնոլորտ ստեղծելու ճիգ է, որ հաճելի չէ եւ անընդունելի է:
Կը յուսամ եւ կ՛ակնկալեմ, որ ուշ կամ կանուխ կարելի պիտի ըլլայ այս հիւանդագին երեւոյթին դարման մը գտնել, եւ այնտեղ վատնուող ճիգը, որ ժխտական մթնոլորտի ստեղծման կը ծառայէ, օգտագործել իսկական աշխատանքի մէջ, որմէ պիտի օգտուի գաղութը եւ մեր ամբողջ հաւաքականութիւնը: Այս ձեւով է, որ կրնանք դժուարութիւնները յաղթահարել եւ յառաջդիմութիւն արձանագրել:
