ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ
«Քալիֆորնիա Քուրիըր» թերթի
հրատարակիչ եւ խմբագիր
Անցեալ շաբթուան յօդուածիս մէջ անդրադարձած էի Միացեալ Նահանգներու մէջ յօգուտ Ազրպէյճանի լոպիինկի համար գաղտնի ֆինանսաւորման մասին. անդրադարձած էի այն վարձատրութեան, որ տրուած է «նախագահ Ալիեւի հետ սերտ կապեր ունեցող քարիւղի եւ կազի հարցերով ազդեցիկ խորհրդատուի մը, որ ինքզինք կը ներկայացնէ իբրեւ գաղթականի յաջող պատմութիւն ունեցող մը, եւ որ կ՛ապրի Օհայօ նահանգի Տէյթըն քաղաքը, նոյն ժամանակ լոպիինկ կը կատարէ Միացեալ Նահանգներու կառավարութեան մօտ` ի շահ իր հայրենիքին»:
Ճանի Ռէյթ OCCRP.org (Կազմակերպուած յանցանքի եւ կաշառակերութեան լուսաբանման նախագիծ) համացանցային կայքին վրայ հրապարակած իր` «Պաքուի մարդը Ամերիկայի մէջ» յօդուածով մանրամասնութիւններ ներկայացուցած է Ատիլ Պակիրովի գործունէութեան եւ անոր մեծագումար վարձատրութեան մասին, զոր ան ստացած էր ազրպէյճանական աղբիւրներէ` Միացեալ Նահանգներու մէջ Ազրպէյճանի օգտին լոպիինկ կատարելու համար:
Ռէյթ հաղորդած է, որ` Պակիրով` ազրպէյճանական սփիւռքի աշխուժ անդամներէն մէկը, ստացած է 253 հազար 150 տոլարի փոխանցում` ամիսներ անց այն բանէն ետք, երբ Հիուսթըն գտնուող իր ղեկավարած «Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներու ազրպէյճանցիներու ցանց» կազմակերպութիւնը համաժողով կազմակերպած էր Ազրպէյճանի մայրաքաղաք Պաքուի մէջ` մասնակից ունենալով Քոնկրեսի 10 անդամներ: Գործուղումը լայն քննադատութեան արժանացած էր եւ հետապնդուած` Ներկայացուցիչներու տունի բարոյագիտութեան յանձնաժողովին կողմէ` Ազրպէյճանի պետական նաւթային ընկերութեան գաղտնի ֆինանսաւորման պատճառով…
Պակիրովի ստացած գումարներուն իրական ծագումը անյայտ է եւ թաքնուած` գաղտնի, կեղծ ընկերութիւններու ետին: Սակայն կան բաւարար ապացոյցներ, ըստ որոնց, այդ բոլորին ետին կանգնած է ինքնիշխան երկրի իշխող վերնախաւը:
Պակիրով, որ` «սատարած է նաեւ Ուաշինկթընի մէջ կայացած ամերիկա-ազրպէյճանական այլ համաժողովներու կազմակերպման աշխատանքներուն, բազմիցս վկայութիւններ տուած է Ներկայացուցիչներու տունին առջեւ` ի նպաստ Ազրպէյճանի ամերիկեան ռազմական օգնութիւն տրամադրելու գծով, ծառայած է իբրեւ Քոնկրեսի ազրպէյճանական խումբի համակարգող եւ կարեւոր տեղ գրաւած է Հիուսթըն հաստատուած ընկերութեան մէջ, որ կը պնդէ, թէ կազմակերպած է երկրի նախագահ Իլհամ Ալիեւի այցելութիւնը Սպիտակ տուն», գրած է Ռէյթ:
Պակիրով եւ անոր ընտանիքը մեծ կապեր ունին նախագահ Իլհամ Ալիեւի հետ, որ զայն պարգեւատրած է մետալով` Միացեալ Նահանգներու մէջ Ազրպէյճանի օգտին իր մատուցած ծառայութիւններուն համար: Այսուամենայնիւ, Պակիրով չէ արձանագրուած իբրեւ լոպիիստ, ինչպէս որ կը պահանջուի Մ. Նահանգներու օրէնքով` համաձայն «Օտար գործակալներու արձանագրութեան մասին» օրէնքին (FARA): Երբ OCCRP-ի լրագրողները դիմած էին Պակիրովի, ան ըսած էր, որ իրենց հարցը չէ, թէ ինք որո՛ւ կողմէ վարձատրուած է:
Պակիրով Միացեալ Նահանգներ տեղափոխուած է 16 տարեկանին: Ան աւարտած է Հարաւային Քալիֆորնիոյ համալսարանը` միջազգային յարաբերութիւններու եւ առեւտուրի կառավարման ճիւղին հետեւելով: Հետագային ան քաղաքագիտութեան դոկտորի աստիճան ստացած է Մոսկուայի մէջ: Հետաքրքրական է, որ` «Պակիրով ընտրուած է «Տէյթըն» դպրոցի խորհուրդի անդամ, այդ պաշտօնը զբաղեցնելով մինչեւ 2017, ապա պաշտօնէն հեռացած է ժամկէտէն աւելի քան մէկ ամիս առաջ, այն պահուն, երբ գործիչ Տէյվիտ Էսրաթ բացայայտած էր, որ Պակիրով կեղծած է իր բնակութեան հասցէն»:
Ռէյթ բացայայտած է, որ Պակիրովի ղեկավարած «Թիւրպիլիըն Էլ. Էլ. Սի.» խորհրդատուական ընկերութիւնը ստացած է 253 հազար 150 տոլար վարձատրութիւն` «Հայլիւքս Սերվիսըզ» կեղծ ընկերութեան մը կողմէ, որ «ազրպէյճանական լուացքատան» մաս կը կազմէ: «Թիւրպիլիըն»-ը արձանագրուած է Ուայոմինկի մէջ` «նահանգ մը, որ յայտնի է շրջանակին մէջ այնպիսի մարդոց, որոնք կ՛ուզեն ստեղծել գաղտնի ընկերութիւններ` հարկերէ ազատ խթաններու եւ գաղտնիութեան ապահովման պատճառով»: Ուայոմինկ գտնուող եւ Պակիրովի կողմէ վերահսկուող մէկ այլ` «Նոպըլ Պրատըրզ փիքչըրզ Էլ. Էլ. Սի.» անունով ընկերութիւնը «իբր թէ հոլիվուտեան շարժապատկեր կ՛արտադրէ ազրպէյճանական նաւթային արդիւնաբերութեան պատմութեան մասին»:
Պակիրովի կողմէ 253 հազար 150 տոլար ստանալէն վեց ամիս առաջ անոր Հիուսթըն գտնուող «Մ. Նահանգներու ազրպէյճանցիներուն ցանց» (USAN) ոչ շահութաբեր ընկերութիւնը «օգնած է երկօրեայ համաժողով կազմակերպելու Պաքուի մէջ` «Միացեալ Նահանգներ-Ազրպէյճան յարաբերութիւնները. ապագայի տեսլականը» նիւթով: Ռէյթ պարզած է, որ Եու. Էս. Էյ. Էն.-ը նաեւ երկու այլ համաժողով կազմակերպած է Ուաշինկթընի մէջ:
«Պաքուի մէջ 2013-ի հանդիպման ներկայ եղած են Միացեալ Նահանգներու Քոնկրեսի 11 անդամներ, որոնցմէ տասն վճարուած են, իսկ 30-է աւելի անոնց աշխատակիցները, որոնց, ըստ «Ուաշինկթըն Փոսթ»-ի ձեռք բերած Քոնկրեսի բարոյագիտական գրասենեակի գաղտնի զեկոյցին, շռայլօրէն նուիրած են մետաքսէ շալեր, բիւրեղապակեայ թէյի սպասներ եւ ազրպէյճանական գորգեր` 2500-10.000 տոլար արժողութեամբ», հաղորդած է Ռէյթ:
Բացի նշեալներէն, Պակիրով աշխատած է քոնկրեսական Քուրթ Ուելտընի (հանրապետական, Փենսիլվենիա) համար` որպէս յատուկ խորհրդական Ռուսիոյ եւ նախկին Խորհրդային Միութեան հարցերով: Ուելտըն իր պաշտօնը կորսնցուցած է 2006-ին` «արդարադատութեան նախարարութեան կողմէ հետապնդուելէ ետք` իր դստեր լոպիիստական ընկերութեան ենթադրաբար գրեթէ մէկ միլիոն տոլարի խորհրդատուական պայմանագիրներու ստորագրումը ապահոված ըլլալուն համար, ռուսական երկու ընկերութիւններէ եւ սերպական հիմնադրամէ մը», յայտնած է Ռէյթ:
2004-ին Ուելտըն ստեղծած է Ազրպէյճանի քոնկրեսական խումբը, գործընկեր քոնկրեսական Սալըմըն Օրտիզի (դեմոկրատ, Թեքսաս) հետ միասին. վերջինս հետագային աշխատած է որպէս լոպիիստ` Ազրպէյճանի համար: Պակիրով «աշխատած է որպէս խումբի համակարգող եւ կ՛ենթադրուի, որ 2003-ին եւ 2004-ին ան քոնկրեսեան պատուիրակութիւններու հետ ճամբորդած է դէպի նախկին Խորհրդային Միութիւն»:
Բացի ասկէ, Ռէյթ յայտնած է, որ «2008-2016, գրեթէ ամէն տարի Պակիրովը նաեւ հրաւիրած են` օտարերկրեայ տնտեսական եւ ռազմական օգնութեան պիւտճէներ առաջարկելու Ազրպէյճանի եւ Հայաստանի համար Ներկայացուցիչներու տունի պետութեան, արտաքին գործառնութիւններու եւ յարակից ծրագիրներու յատկացումներու ենթայանձնաժողովին: Քանի մը տարի Եու. Էս. Էյ. Էն.-ի եւ Պակիրովի մէկ այլ ոչ շահութաբեր կազմակերպութեան` Ղարաբաղի հիմնադրամի այլ ներկայացուցիչներ եւս վկայութիւն տուած են»: Քոնկրեսին մէջ տուած իր վկայութիւններուն մէջ Պակիրով կոչ ըրած է Միացեալ Նահանգներու Քոնկրեսին` զերոյի իջեցնել Հայաստանին տրուող օժանդակութիւնը, միւս կողմէ` խնդրելով, որ Ազրպէյճան ստանայ 26 միլիոն տոլար Եու. Էս. Էյ. Այ. Տի.-էն եւ 3,9 միլիոն տոլար` ռազմական օգնութիւն:
Պակիրով նաեւ միջազգային կապերու գծով գործադիր փոխնախագահ եղած է Համաշխարհային ռազմավարական ուժանիւթի կազմակերպութեան մէջ, որ Հիուսթընի մէջ գործող ընկերութիւն է եւ կ՛առաջարկէ «ուժեղ գործարար եւ քաղաքական կապեր»` հեռանկարային յաճախորդներու օգնելու, որ այս վերջինները օգտուին ածխաջրածինի զարգացման ընձեռած հնարաւորութիւններէն` «քաղաքականապէս բարդ երկիրներու մէջ», որոնց շարքին` Ազրպէյճանի:
Միացեալ Նահանգներու արդարադատութեան նախարարութենէն պէտք է պահանջել, որ քննէ Ազրպէյճանի օգտին Միացեալ Նահանգներու մէջ Պակիրովի չարձանագրուած լոպիիստական գործունէութիւնը` պարզելու համար, թէ արդեօք որեւէ անօրինական գործողութիւն կատարուա՞ծ է…
Արեւելահայերէնի թարգմանեց`
ՌՈՒԶԱՆՆԱ ԱՒԱԳԵԱՆ
Արեւմտահայերէնի վերածեց`
ՍԵԴԱ ԳՐԻԳՈՐԵԱՆ
