ԹՈՐԳՈՄ
«Երբ մեռնինք, մեր հետքերը կը շարունակեն
այս կեանքին եւ ուրիշ մարդոց մէջ մնալ»:
Թենի Արլեն
Կաթոլիկ ընկերս` Վահէն (Էլմաճեան) այն նուիրեալ երախտաւորներէն էր, որոնք ըստ արժանւոյն չեն գնահատուած, թէեւ ինք ակնկալութիւն բնաւ չէ ունեցած:
Խոնարհ հերոս մը, որ շուրջ չորս տասնամեակ հայկական վարժարաններու մէջ (Լիբանան եւ Քանատա) պաշտօնավարած է որպէս ուսուցիչ եւ տնօրէն. այս արդէն ինքնին ամէն բան կ՛ըսէ:
Վահէին ծանօթանալու բախտը ունեցած եմ 1970-ականներու երկրորդ կէսին, երբ միասին Պուրճ Համուտի Համազգայինի գրական յանձնախումբին, ապա վարչութեան մաս կազմեցինք, եւ ինք ատենապետ եղաւ: Ժողովներուն Ասատուրը, Պետիկը եւ ես երբեմն չափազանցուած, անտեղի կատակներ, թեթեւսոլիկութիւն կ՛ընէինք, Վահէն ատենապետի պատշաճութիւնը, լրջութիւնը կը պահէր անգլիական շատ նուրբ սրամտութեամբ եւ ֆրանսական կազմաւորումով մը:
Զայն կ՛անուանէինք մեր «կաթոլիկ ընկերը», սակայն Վահէն չէր նեղուեր. լաւ գիտէր, որ մենք այդ նեղմտութիւնը չունէինք եւ ամէնէն կարեւորը` ինքնավստահ էր:
Համազգայինի ընդհանուր ժողովներուն մենք միշտ իր անունը կ՛առաջարկէինք, որպէս շրջանային կամ կեդրոնական վարչութեան մեր թեկնածուն, հաւատալով, որ ինք մշակութային այդ ենթահողը եւ պատրաստութիւնը ունէր, նաեւ` մտածելով, որ Պուրճ Համուտի Համազգայինի մասնաճիւղին համար պատիւ մը պիտի ըլլար անոր ներկայութիւնը այդ կազմերուն մէջ:
Վահէն ընկերային մեր կեանքին մասնակից էր եւ միշտ ներկայ կ՛ըլլար հաւաքներուն: Զ.Եագուպեանին վանին մէջ կը թխմուէինք եւ ամէն շաբաթ հարաւէն հիւսիս կը շրջագայէինք` առանց մտածելու, որ որեւէ պահու կրնար ռմբակոծում սկսիլ:
Օր մը այցելեցինք վարչութեան մեր անդամներէն Նազիկին քրոջը տունը` Զահլէ: Շատ պատուական ընտանիք մըն էր: Ամուսինը կարծես անգլիացի լորտ ըլլար: Մեծ հաճոյքով մեզ ընդունեց եւ պնդեց, որ գիշերը հոն մնանք: Ընթրիքի ատեն սկսանք սիրային, ժողովրդական, հայրենասիրական երգերու մեր ռեփերթուարը, հասանք յեղափոխական երգերու` ծածանեցինք արիւնոտ դրօշը, գրաւեցինք Պանք Օթոմանը, Ստամպուլը արեան ծով ըրինք եւ… հանգստացանք: Տնեցիները խանդավառուեցան եւ մեզի հետ երգեցին, ապա խնդրեցին, որ յաճախ այցելենք:
Քանի մը օր ետք Զոհրապ Համազգայինի ակումբին մէջ այլայլած ըսաւ.
– Ծօ՜, մարդը Զահլէի ռամկավարներուն պատասխանատուներէն է եղեր:
Վահէն թուքը կլլելով` հրահանգեց.
– Ասկէ ետք հոն միայն սիրային երգեր երգեցէ՛ք. «Սէրս գաղտնի թող մնայ» եւ այլն:
Վահէն այդ տարիներուն «թեթեւ» էր, աւելի ուշ «ծանրացաւ», ընտանիք կազմեց: Երբ կ՛առաջարկէինք կրկին միանալ վարչութեան, կ՛ըսէր. « Հիմա տանս վարչականն եմ»:
Պէտք է նշել, որ Վահէի ատենապետութեան շրջանին Համազգայինի Պուրճ Համուտի մասնաճիւղը նախաձեռնեց երաժշտական-նուագարանային դասընթացքի, որ ապա Շրջանային վարչութիւնը որդեգրեց` հիմնելով «Բ. Կանաչեան» երաժշտանոցը:
Մեր հասարակական կեանքին մէջ Վահէն այն անձնաւորութիւններէն էր, որոնք ազգային գործունէութեան մէջ որեւէ թերացումի մասին` առանց բառերը ծամծմելու, առանց հաշիւի, հրապարակաւ կ՛ըսեն, կը գրեն` միայն ու միայն սրբագրելու նպատակով:
Վահէին հայկականութիւնը, հայրենասիրութիւնը հռետորական, պոռոտախօս զեղումներ չունէր, այլ ներքին արմատացած ապրում էր` լեզուի, մշակոյթի, պատմութեան խոր ճանաչումով, ընկալումով:
Վերջին տարիներուն ան կը բնակէր Պիքֆայա, ուրկէ շաբաթը անգամ մը` երեքշաբթի, կ՛իջնէր իր սիրելի Նոր Մարաշ փողոցը` հարազատները եւ բարեկամները տեսնելու: Կը հանդիպէինք Ապունայեան վաճառատան մէջ, ուր երեքշաբթին անուանակոչած էին` Վահէ-շաբթի:
Այժմ, երբ այլեւս Պիքֆայայէն բարձրացած է շատ աւելի վերեւ, ուրկէ այլեւս պիտի չիջնէ իր ծննդավայրը` Պուրճ Համուտ, մեզի համար երեքշաբթիները Վահէ-շաբթի կը մնան:
