«Ազդակ»-ը 2020-ին` Չնախատեսուած Մարտահրաւէրներ Ու Ցնցումներ Դիմագրաւելու Հրամայականի Ընդառաջ

Ն. ԲԱՐՍԵՂԵԱՆ

2020 թուականը տարբեր գեղեցկութիւն ունի իբրեւ գրութիւն, նաեւ` թիւերու կրկնութեան հնչեղութիւն, այդ պատճառով ալ մարդկութիւնը, հայութիւնն ու լիբանանահայութիւնը գեղեցիկի եւ հնչեղի ակնկալութեամբ դիմաւորեց տարին, որ յուսախաբ ըրաւ բոլորը անխտիր` տարբեր տարողութիւններով:

Մարդկութիւնը «Քորոնա» ժահրին պատճառով ապրեցաւ անբնական եւ վախով ծանրացած տարի մը, երբ մարդ մարդէ սկսաւ սարսափիլ եւ, ինքնաբերաբար, չվարակելու եւ չվարակուելու համար մարդ տեսնելը, անոր հետ նստիլն ու զրուցելը, նոյնիսկ մօտենալը ահաւոր յանցանք նկատուեցան: 

Լիբանանահայութիւնը, տնտեսական ու ընկերային ծանր ու սովորականի վերածուած տագնապներուն կողքին, դէմ յանդիման գտնուեցաւ տոլարին դիմաց լիբանանեան թղթոսկիի ահաւոր արժեզրկման, ինչ որ ծանր հարուած հասցուց ոչ միայն աղքատ դասակարգին, այլ նաեւ միջին, նոյնիսկ` հարուստ: «Քորոնա»-ն եկաւ վատթարացնելու կացութիւնը, որովհետեւ վաճառատուներու եւ ընդհանրապէս երկրի երկարատեւ փակումով օրուան հացը ապահովելու իսկ անկարող դարձաւ լիբանանահայը: Այս բոլորին վրայ եկաւ աւելնալու ցնցող աղէտը` 4 օգոստոսին Պէյրութի նաւահանգիստին մէջ պատահած ահաւոր պայթումը, որ քանի մը վայրկեանի մէջ ոչ միայն կասեցուց հարիւրաւորներու կեանքեր, վիրաւորեց հազարաւորներ, այլ նաեւ քարուքանդ ըրաւ մայրաքաղաքն ու շրջակայքը ամբողջ` նաեւ խլելով կեանքերը, առողջութիւնն ու կացարանները մեծաթիւ հայերու:

Այս բոլորը այս կամ այն ձեւով հազիւ կուլ տալու պատրաստուող հայութիւնը, սակայն, սեպտեմբերի աւարտէն նոյեմբերի սկիզբ եւ մինչեւ օրս ապրեցաւ ելեւէջներով լեցուն այնպիսի փուլ մը, որուն ընթացքին անոր հասաւ ահարկու եւ անջնջելի ապտակը` 9 նոյեմբերի անձնատուական եռակողմանի յայտարարութեամբ, որով «հայ»-ու ձեռքով (վարչապետ Փաշինեանի) թշնամիին յանձնուեցաւ Արցախի մեծամասնութիւնը… Բառերն ու ածականները անբաւարար են հայութեան ունեցած մեծ կորուստին տարողութիւնը նկարագրելու:

Մարդկութեան մէկ մասնիկը, լիբանանահայութեան բաբախուն սրտի մէկ երակը, հայութեան բանբերն ու խօսափողը հանդիսացող «Ազդակ» օրաթերթը եւս 2020-ին դէմ յանդիման գտնուեցաւ այս բոլոր մարտահրաւէրներուն, բանիւ եւ գործով ապրեցաւ ցնցումներն ու կրեց վնասները` միշտ փորձելով շրջանցել եւ, հակառակ ամէն ինչի, չկասեցնել իր երթը:

Արդարեւ, արտակարգ դրութեան հաստատման եւ յատկապէս տեղաշարժերը սահմանափակելու լիբանանեան պետական, առողջապահական յորդորներուն ընդառաջելով` «Ազդակ»-ի տնօրէնութիւնը 18 մարտին որոշեց ժամանակաւորապէս «Ազդակ»-ի բովանդակութիւնը սահմանափակել չորս էջի մէջ` նուազագոյն անձնակազմով թերթը հրատարակելու նպատակով:

Բնականաբար բովանդակութիւնը ունեցաւ հրատապ լրատուական բնութագիր, իսկ յօդուածագրական եւ վերլուծական բնոյթի գրութիւնները տեղադրուեցան կայքին վրայ:

Օգոստոսի աւարտին «Ազդակ»-ի հաստատուն էջերէն «Կնոջական»-ը, «Մանկապատանեկան»-ը, «Հայրենի կեանք»-ն ու «Գաղութէ գաղութ»-ը սկսան լոյս տեսնել «Ազդակ»-ի կայքին վրայ:

27 հոկտեմբերին, թէեւ դժուարութիւններն ու տագնապները շարունակեցին յամենալ, բայց եւ այնպէս «Ազդակ» վերականգնեց իր էջերը եւ սկսաւ լոյս տեսնել 8 էջերով:

Յատկապէս տնտեսական հարցերու լուծման նպատակով իրենց ներդրումը ունեցան «Ազդակ»-ի բարեկամներն ու անոր առաքելութեան հաւատացողները: Յիշատակելի է այն, որ, գնահատելով «Ազդակ»-ի նախաձեռնութիւնը` Լիբանանի ներկայ պայմաններուն մէջ ապրիլեան եւ մայիսեան յատուկ թիւեր հրատարակելու առումով, ազգային բարերար տէր եւ տիկին Ալեքքօ եւ Անի Պէզիքեան 10 միլիոն լիբանանեան ոսկի նուիրեցին «Ազդակ»-ին:

Այս անբնական կացութեան լոյսին տակ նախատեսուած կարգ մը հիմնական ծրագիրներ կարելի չեղաւ իրականացնել: Սկզբունքով, 10 օգոստոսին թերթը, 12 էջով, ամբողջովին յատկացուած պիտի ըլլար Սեւրի դաշնագիրին 100-ամեակին: Զուգահեռ` պիտի կազմակերպուէր նաեւ առցանց գիտական լսարան, որուն ընթացքին Հայաստանէն եւ սփիւռքէն պատմաբաններ, իրաւագէտներ եւ միջազգայնագէտներ այս առիթով պիտի քննարկէին պատմագիտական շեշտադրումներու, իրաւաքաղաքական առանցքներու եւ աշխարհաքաղաքական մեկնաբանութիւններու ուղղութիւնները: Զոյգ նախաձեռնութիւնները առկախուեցան` այն յոյսով, որ յառաջիկային կարելի պիտի ըլլայ վերակազմակերպել իրաւաքաղաքական այժմէական նշանակութիւն ունեցող Սեւրի դաշնագիրին եւ Իրաւարար վճիռին նուիրուած թերթին ծրագիրները:

«Ազդակ»-ի Մատենագիտութեան Պատրաստութիւն`
Հայաստանի Ազգային Գրադարանին Կողմէ

1927 թուականէն «Ազդակ» օրաթերթի որոնման համակարգով թուայնացուած տարբերակը 10 փետրուարին յանձնուեցաւ Հայաստանի Ազգային գրադարանին: Արխիւային տասը խտասկաւառակները Ազգային գրադարանի տնօրէն  Հրաչեայ Սարիբէկեանին յանձնեցին «Ազդակ» օրաթերթի գլխաւոր խմբագիր եւ տնօրէն Շահան Գանտահարեանը եւ յայտնի մատենագիր Արտաշէս Տէր Խաչատուրեանի որդիներն ու Ազգային գրադարանին հետ այս համագործակցութեան նուիրատուներ` Տարօն եւ Զարեհ Տէր Խաչատուրեանները:

90-ամեայ թերթի թուայնացուած տարբերակը Ազգային գրադարանին յանձնելու գաղափարը ծնաւ նախորդ տարուան նոյեմբերին` հայ առաջին պարբերականի` «Ազդարար»-ի 225-ամեակին նուիրուած գիտաժողովին ընթացքին:  Նախնական պայմանաւորուածութիւն ձեռք բերուեցաւ նաեւ Ազգային գրադարանին կողմէ «Ազդակ» օրաթերթի մատենագիտութիւնը կազմելու վերաբերեալ:

Շահան Գանտահարեան այս առիթով յայտնեց, որ «Ազդակ»-ի մատենագիտութիւն կազմելը միշտ ալ եղած է թերթին ծրագիրներուն կարգին, սակայն, ցաւ ի սիրտ, այսօր սփիւռքի մէջ  չկան մատենագիրներ, որոնք կրնան տանիլ այս աշխատանքը եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեանին  գործը իր լրումին հասցնել: Ըստ անոր, Ազգային գրադարանի նախաձեռնած գիտաժողովը  առիթ դարձաւ նման պայմանաւորուածութիւն ձեռք բերելու եւ, Արտաշէս Տէր Խաչատուրեանի ընտանիքին հետ խորհրդակցելով, անոնք որոշեցին այս նուիրատուութիւնը կատարել: 90-ամեայ ելեկտրոնային արխիւը պիտի յատկացուի  Հայաստանի Ազգային գրադարանին` ակնկալելով, որ մատենագիտութիւն կազմելու բարդ, երկարամեայ աշխատանքը փայլուն կերպով կատարուի:  Գանտահարեան ուրախութիւն յայտնեց, որ գիտաժողովին ընթացքին կատարուած քննարկումները գործնական արդիւնք տուին, եւ անկէ պիտի շահի Հայաստանի եւ սփիւռքի մամուլը:

Տարօն Տէր Խաչատուրեան յայտնեց, որ հայրը` Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան, սկսած էր  կազմել «Ազդակ»-ի մատենագիտութիւնը, բայց եւ այնպէս, կանուխ հեռանալով կեանքէն, չէ հասած ի կատար ածել երազը: «Այսօր մենք ուրախ ենք, որ «Ազդակ»-ի խմբագրակազմի հետ համաձայնութիւն գոյացնելով` կրցանք օրաթերթի  թուայնացուած խտասկաւառակները նուիրել Ազգային գրադարանին եւ վստահ ենք, որ այստեղ ամենայն պատասխանատուութեամբ եւ սիրով պիտի կատարեն մատենագիտութիւնը կազմելու դժուար աշխատանքը: Քանի մը տարի ետք մենք պիտի ունենանք «Ազդակ»-ի լիարժէք մատենագիտութիւնը, որ մեծ լուսամուտ պիտի բանայ սփիւռքի մամուլին հետ», շեշտեց ան:

Ազգային գրադարանի տնօրէն Հրաչեայ Սարիբէկեան ըսաւ, որ «Ազդակ» օրաթերթի մատենագիտութիւնը կազմելու համար պիտի ստեղծուի աշխատանքային խումբ, նախատեսուած է աշխատանքները աւարտել մինչեւ թերթին 100-ամեակը:

«Շատ կարեւոր իրադարձութեան մը մեկնարկը ազդարարուեցաւ այսօր: Կը թուի, թէ մամուլը այսօր  տպագրուեցաւ,  գնաց պատմութեան գիրկը, բայց կարեւոր է այդ պատմութիւնը փրկելը, իւրաքանչիւր յօդուած հասանելի դարձնելը: Յատկապէս կարեւոր կը նկատեմ սփիւռքահայ մամուլի մատենագիտութիւններ կազմելը, քանի որ տարբեր գաղութներու մէջ լոյս տեսնող մամուլը խորհրդային տարիներուն լիովին դուրս մնացած է մեր ուշադրութենէն: Մենք կը գիտակցինք, որ չափազանց կարեւոր այս գործը նաեւ բարդ պիտի ըլլայ իրականացնել, քանի որ 1927 թուականէն լոյս տեսնող պարբերականի մասին է խօսքը, բայց վստահ եմ, որ Ազգային գրադարանի աշխատակիցները ամենայն պատասխանատուութեամբ պիտի մօտենան գործին  եւ «Ազդակ»-ի 100-ամեակին լիարժէք մատենագիտութիւնը պատրաստ պիտի ըլլայ», շեշտեց ան:

Մահացաւ «Ազդակ»-ի Վաստակաշատ Խմբագիր,
Դաշնակցական Գործիչ Եւ Մտաւորական Վարանդ Փափազեան

12 սեպտեմբերին ՀՅ Դաշնակցութեան մեծ ընտանիքը կորսնցուց իր կուսակցական վաստակաշատ գործիչներէն, դաշնակցական գաղափարական աւանդներուն հաւատարիմ մտաւորականներէն Վարանդ Փափազեանը, որ երկար տարիներ իր ներդրումը ունեցած է մամուլի մարզին մէջ` իբրեւ «Ազդակ»-ի խմբագիր տնօրէն:

Արդարեւ, երկու փուլով` 1980-ականներու երկրորդ կէսին եւ 1990-ականներու երկրորդ կէսին ան ստանձնեց ՀՅԴ Լիբանանի Կեդրոնական կոմիտէի պաշտօնաթերթ «Ազդակ» օրաթերթի տնօրէնի պատասխանատու պաշտօնը: Դաշնակցական գաղափարական աւանդներէն սնած` Վարանդ Փափազեանի գրիչին կը պատկանին նախ «Ազդակ շաբաթօրեակ-Դրօշակ»-ի եւ ապա ՀՅԴ պաշտօնաթերթ «Դրօշակ»-ի մէջ լոյս տեսած գաղափարաբանական բնոյթի յօդուածներ: 1993-ին Երեւանի մէջ լոյս կը տեսնէ իր «Հայ ազգային ռազմավարութիւնը» խորագրեալ գիրքը:

Մամլոյ Լսարան-Առցանց Լսարան

Այս տարի «Ազդակ»-ի մամլոյ լսարանները սկսան բնական կերպով, սակայն «Քորոնա» ժահրի պատճառով լսարանային հանդիպումները տեղափոխուեցան առցանց հարթութիւն, եւ zoom ծրագիրով կազմակերպուեցան մամլոյ  լսարաններ:

Դոկտ. Մարուքեան կը դասախօսէ «Ազդակ»-ի Փիւնիկ սրահին մէջ, 16-1-2020

– 16 յունուար 2020-ին «Ազդակ»-ի «Փիւնիկ» սրահին մէջ տեղի ունեցաւ մամլոյ 156-րդ լսարանը` Սեւրի պայմանագիրի եւ Ուիլսընի Իրաւարար վճիռի 100-ամեակին առիթով  կազմակերպուած` «Պահանջատիրութեան պատմաիրաւական հիմքերը» խորագրեալ նիւթին շուրջ: Օրուան դասախօսն էր Գիտութիւններու ազգային ակադեմիայի պատմութեան հիմնարկի Հայկական հարցի եւ Հայոց ցեղասպանութեան պատմութեան  բաժինի վարիչ դոկտ. Արմէն Մարուքեան:

–  23 յունուար 2020-ին «Ազդակ»-ի «Փիւնիկ» սրահին մէջ տեղի ունեցաւ մամլոյ 157-րդ լսարանը «Հայաստանի Ա. Հանրապետութեան վերաբերող նիւթեր` Ազգային արխիւին մէջ», իսկ օրուան բանախօսն էր փրոֆեսէօր, պատմաբան  Խաչատուր Ստեփանեան:

–  20 ապրիլին տեղի ունեցաւ «Ազդակ»-ի առցանց առաջին լսարանը, որուն նիւթն էր «Նոր աշխատակարգ եւ նորարար ձեւաչափեր»: Զրոյց-քննարկումը վարեց «Ազդակ»-ի ելեկտրոնային բաժինի աշխատակիցներէն, տնտեսագէտ Մինաս Հանս Քէհէեանը, որ խօսեցաւ թեմային թէ՛ արհեստագիտական եւ թէ՛ բովանդակային ուղղութիւններուն մասին: Նշենք, որ մնացեալ առցանց լսարաններն ալ ան վարեց:

– 5 մայիսի լսարանին նիւթն էր «Հայ դատի առաջնահերթութիւնները` Միացեալ Նահանգներու Ներկայացուցիչներու տան եւ ծերակոյտին բանաձեւերէն ետք», իսկ զայն վերլուծական եւ համապարփակ  զեկուցումով մը ներկայացուց Ամերիկայի Հայ դատի գրասենեակի մամլոյ քարտուղար Եղիսաբէթ Չուլճեան:

– 26 մայիսի առցանց լսարանը կազմակերպուած էր Հայաստանի Հանրապետութեան հիմնադրութեան 102-ամեակին առիթով: Զեկուցողն էր Ազգային արխիւի տնօրէն Ամատունի Վիրապեան: Զեկուցման նիւթն էր «Հայաստանի Ա. Հանրապետութեան վերաբերող արխիւները»:

– 2 յունիսին «Հայկական տեղեկատուութիւնը. ներկայ իրավիճակ եւ հեռանկարներ» նիւթին մասին զեկուցեց «Արմէնփրես»-ի տնօրէն Արամ Անանեան:

– 11 յունիսին սփիւռքագէտ, ընկերաբան դոկտ. Հրաչ Չիլինկիրեան զեկուցեց «Սփիւռքահայ հանրային կարծիքը 21-րդ դարուն»  նիւթին մասին: Ան կը ղեկավարէ Սփիւռքի հետազօտական ծրագիրը եւ այդ ծիրին մէջ` հայկական սփիւռքի հարցախոյզի աշխատանքը:

– 17 յունիսին «Պատմագրութիւն (հայոց եւ այլոց). գիտութի՞ւն, ինքնութի՞ւն, մեթոտաբանութիւն» նիւթին մասին զեկուցեց Միշիկըն համալսարանի դասախօս, պատմաբան դոկտ. Արա Սանճեան:

– 24 յունիսին «Թուրքիան` միջազգային եւ տարածաշրջանային զարգացումներուն մէջ» նիւթին մասին «Ազդակ»-ի առցանց լսարանին զեկուցեց արեւելագէտ, քաղաքական վերլուծաբան Կարէն Վերանեան:

– 1 յուլիսին առցանց լսարանին զեկուցեց Պըրքլի համալսարանի դասախօս, պատմաբան փրոֆ. Ստեփան Աստուրեան: Նիւթ` «Հայ-թրքական յարաբերութիւններու բեւեռացման ընթացքը 1850-ականներէն մինչեւ 1915»:

– 8 յուլիս Հայաստանի Հանրապետութեան Գիտութիւններու ազգային ակադեմիայի Արեւելագիտութեան հիմնարկի տնօրէն փրոֆ. Ռուբէն Սաֆրաստեան զեկուցեց «Հայոց ցեղասպանութեան դէմ Անգարայի մղած պայքարին նորագոյն դրսեւորումները» նիւթով:

– 15 յուլիսի առցանց լսարանի նիւթն էր «Միջազգային սփիւռքագիտութիւնն ու հայկական սփիւռքը»: Զեկուցաբերն էր գիտական շրջանակներուն ծանօթ անուն,  միջազգային սփիւռքագէտ փրոֆ. Խաչիկ Թէօլէօլեան:

– 22 յուլիսի լսարանին դասախօսն էր Ինալքօ համալսարանի հայագիտութեան բաժնի տնօրէն, փրոֆ. Անահիտ Տօնապետեան: Նիւթը` «Կենսունակ արեւմտահայերէնի աշխարհագրութիւնը»:

– 29 յուլիսի զեկուցողն էր «Գալուստ Կիւլպէնկեան» հիմնարկի Հայկական բաժանմունքի տնօրէն դոկտ. Ռազմիկ Փանոսեան, որ զեկուցեց «Արեւմտահայերէնի աշխատանքները եւ Լիբանանի ռազմավարութիւնը. սկզբունքներ, ծրագիրներ եւ մանկավարժական մօտեցումներ» նիւթին մասին:

– 26 հոկտեմբերին կայացած լսարանին զեկուցաբերն էր Արցախի Հանրապետութեան նախագահի արտաքին հարցերու խորհրդական Դաւիթ Բաբայեան: Նիւթ` «Արցախեան պատերազմ. շարժառիթներ եւ աշխարհաքաղաքականութիւն»:

– 2 նոյեմբերին զեկուցեց Ժընեւի համալսարանի դասախօս դոկտ. Վիգէն Չթըրեան` «Թուրքիան եւ Արցախի պատերազմը. ռուսական, ամերիկեան եւ եւրոպական ընկալումներ» նիւթին մասին:

– 9 նոյեմբերի լսարանին զեկուցողն էր իրանագէտ Վարդան Ոսկանեան, նիւթ` «Արցախեան պատերազմ. իրանեան ընկալումներ եւ նախաձեռնութիւններ»:

– 4 դեկտեմբերին զեկուցեց ֆրանսահայ պատմաբան դոկտ. Յարութիւն Գէորգեան, որուն նիւթն էր «Ֆրանսայի ծերակոյտի որոշումին նշանակութիւնը»:

– 11 դեկտեմբերին Հայաստանի Գիտութիւններու ազգային ակադեմիայի Պատմութեան հիմնարկի Հայկական հարցի եւ Հայոց ցեղասպանութեան պատմութեան բաժնի վարիչ դոկտ. Արմէն Մարուքեան խօսեցաւ հայ-թրքական սահմանագծման-սահմանապատման եւ իրաւարար վճիռի արդիականութեան մասին:

– 18 դեկտեմբերին Հայաստանի Գիտութիւններու ազգային ակադեմիայի Պատմութեան հիմնարկի հայկական գաղութներու եւ սփիւռքի պատմութեան բաժանմունքի վարիչ փրոֆ. Գէորգ Ստեփանեանի զեկուցումի նիւթն էր «Ազրպէյճանական նենգափոխումները 1918-ի իրադարձութիւններուն»:

– 22 դեկտեմբերին «Անգարան Միջին Արեւելքի եւ Հարաւային Կովկասի մէջ` նորագոյն իրադարձութիւններու լոյսին տակ» նիւթը ներկայացուց արաբագէտ, Երեւանի պետական համալսարանի դասախօս, գիտաշխատող դոկտ. Սարգիս Գրիգորեան:

Լրագրողներու Համահայկական Համաժողովներ

– 11 փետրուարին Երեւանի մէջ տեղի ունեցաւ Հայ մամուլի համահայկական համաժողովի կազմակերպման աշխատանքային խումբ մը անդամներու հանդիպումը, որուն ընթացքին քննարկուեցան համաժողովի նախապատրաստական յանձնախումբի` 29 փետրուարէն 3 մարտին Անթիլիասի մէջ տեղի ունենալիք նիստի օրակարգը:

Աշխատանքային խումբի անդամները` «Արմէնփրես» լրատուական գործակալութեան տնօրէն Արամ Անանեան, «Նոյեան տապան» լրատուական գործակալութեան տնօրէն Տիգրան Յարութիւնեան, Լիբանանի «Ազդակ» օրաթերթի գլխաւոր խմբագիր Շահան Գանտահարեան, «Զարթօնք» թերթի գլխաւոր խմբագիր Սեւակ Յակոբեան, Հայաստանի լրագրողներու միութեան նախագահ, «168 ժամ» թերթի գլխաւոր խմբագիր Սաթիկ Սէյրանեանը հեռակապով որոշեցին դիմել շահագրգիռ բոլոր կառոյցներուն եւ նախորդ համաժողովին մասնակից գործընկեր լրատուամիջոցներուն` տեղի ունենալիք յաջորդ համաժողովի օրակարգի եւ ձեւաչափի վերաբերեալ առաջարկներ ու դիտարկումներ ներկայացնելու խնդրանք-առաջարկով:

– Լրագրողներու համահայկական համաժողովները համակարգող խորհուրդի նիստը, որ կայացաւ 29 փետրուարէն 1 մարտ 2020-ին, Անթիլիասի մէջ, յստակացուց լրագրողներու համահայկական յառաջիկայ աշխատանքներու ընդհանուր ուղղութիւնները: Քննարկուեցան թէ՛ տարածաշրջանային եւ թէ՛ համընդհանուր մակարդակներով մասնագիտական բովանդակութեամբ խորհրդաժողովներ, աշխատանոցներ եւ համաժողովներ կազմակերպելու կարելիութիւնները:

Համակարգող խորհուրդի քննարկումներու օրակարգին մէջ ներառուած էին Անթիլիասի մէջ 2019-ին տեղի ունեցած Լրագրողներու համահայկական համաժողովին արդիւնքները, համաժողովին ընթացքին հնչած առաջարկները, ինչպէս նաեւ` համահայկական լրատուական գործակցութեան զարգացման վերաբերող գործնական մեթոտները:

Նիստի նախօրեակին եւ աւարտին խորհուրդը հանդիպումներ ունեցաւ Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Արամ Ա. կաթողիկոսին հետ: Հանդիպման ընթացքին խորհուրդի անդամները շնորհակալութիւն յայտնեցին վեհափառ հայրապետին իր ցուցաբերած հոգածութեան եւ նախանձախնդրութեան, ինչպէս նաեւ Հայ մամուլի տարուան առիթով մշակուած բոլոր ծրագիրներուն համար: Վեհափառը խորհուրդ տուաւ ոլորտի աշխատանքները կազմակերպել` մեկնելով համահայկական օրակարգի ձեւաւորման անհրաժեշտութենէն եւ մամուլին ունենալիք դերակատարութենէն:

–  Լրագրողներու համահայկական համաժողովները համակարգող խորհուրդը, հիմնուելով 29 փետրուար-1 մարտին Անթիլիասի մէջ կայացած իր նիստին որոշումներուն վրայ, շարունակեց կազմակերպել տարածաշրջանային առցանց խորհրդակցութիւններ:

Առաջին հերթին 30 յուլիս 2020-ին արդէն իսկ յաջողութեամբ կայացաւ Մերձաւոր Արեւելքի մէջ գործող հայկական լրատուամիջոցներու խմբագիրներու հետ առցանց հանդիպումը: Իբրեւ թեմա նկատի առնուած է` «Հայկական լրատուամիջոցը ներկայ պայմաններուն մէջ. դժուարութիւններ եւ դիմագրաւման միջոցներ»:

Նոյնանման յաջողութեամբ 1 սեպտեմբերին կայացաւ նաեւ տարածաշրջանային երկրորդ առցանց ժողովը` նուիրուած Եւրոպայի հայկական լրատուամիջոցներուն: Իբրեւ թեմա նկատի առնուած է` «Հայկական լրատուամիջոցը ներկայ պայմաններուն մէջ. դժուարութիւններ եւ դիմագրաւման միջոցներ»:

Երրորդ առցանց հանդիպումը կայացաւ Ամերիկաներու եւ Աւստրալիոյ մէջ գործող հայկական լրատուամիջոցներու խմբագիրներուն հետ: 1 հոկտեմբեր 2020-ի հանդիպումին նիւթն էր` «Հայկական լրատուամիջոցը ներկայ պայմաններուն մէջ. դժուարութիւններ եւ դիմագրաւման միջոցներ»:

Միացեալ Նահանգներու, Քանատայի եւ Հարաւային Ամերիկայի մէջ գործող խմբագիրներու տարածաշրջանային առցանց ժողովը տեղի ունեցաւ 10 դեկտեմբերի երեկոյեան: Համակարգող խորհուրդի անդամներուն առընթեր ժողովին մասնակցեցան Միացեալ Նահանգներէն «Ասպարէզ»-ի, «Նոր Օր»-ի, «Պայքար»-ի, «Արմինիըն Միրըր Սփեքթէյթըր»-ի եւ «Հայրենիք»-ի , Քանատայէն «Հորիզոն»-ի, իսկ Արժանթինէն «Արմենիա»-ի եւ «Սարդարապատ»-ի գլխաւոր խմբագիրներն ու տնօրէնները:

Իւրաքանչիւր մամլոյ ներկայացուցիչ զեկուցեց իր ղեկավարած թերթի վերջին շրջանին տարած աշխատանքներուն, համավարակի պատճառով ստեղծուած զանազան դժուարութիւններուն եւ արցախեան պատերազմի օրերուն լրատուութիւնը կազմակերպելու պայմաններուն մասին:

Յատուկ կերպով ընդգծուեցաւ պատերազմի օրերուն պաշտօնական լրահոսի գետնի վրայ արձանագրուած իրադարձութիւններուն անհամապատասխանելիութիւնը, ինչ որ բաւական դժուարացուցած է մամուլի գործը:

Նշուեցաւ, որ տարածաշրջանային ժողովներու աւարտէն ետք կը մտածուի միացեալ հարթակով քննարկել ընդհանրապէս հայկական տեղեկատուական քաղաքականութիւնը եւ  վերջին իրադարձութիւնները` նկատի ունենալով այս ոլորտը վերակազմակերպելու հրամայականին ընդառաջ կազմակերպել համահայկական քննարկումներ:

Առցանց ժողովին հնչեցին ինչպէս միացեալ հարթակի ձեւաւորման, այնպէս ալ համահայկական նշանակութիւն ունեցող թղթածրարներու մասին միացեալ հրատարակութիւններ իրականացնելու մասին առաջարկներ:

– Նախաձեռնութեամբ խմբագիրներու համաժողովները կազմակերպող համակարգող խորհուրդին, 21 դեկտեմբերին տեղի ունեցաւ խմբագիրներու տարածաշրջանային 4-րդ առցանց ժողովը, որուն մասնակցեցան Ռուսիոյ, Ուքրանիոյ եւ Վրաստանի մէջ գործող հայկական լրատուամիջոցներու ղեկավարները:

Համակարգող խորհուրդի ներկայացուցած զեկուցումէն ետք առցանց ժողովը շեշտեց յատկապէս ռուսական քաղաքական միջավայրին մէջ տեղեկատուական աշխատանքներուն նոր թափ հաղորդելու անհրաժեշտութիւնը, յատկապէս` արցախեան պատերազմի օրերուն եւ անկէ ետք Պաքուի մէջ ռուսախօս լրատուամիջոցներու համախմբում նախաձեռնելու իրականութեան դիմաց:

Յատուկ բաժինով զեկուցուեցաւ նաեւ Ռուսիոյ մէջ թալիշական գործօնի եւ այդ մասին հայկական «Հիւսիսափայլ»-ի կատարած լուսաբանումները արգելակելու իրողութեան մասին:

Նախկին Խորհրդային Միութեան հանրապետութիւններուն մէջ գործող խմբագիրները համակարգող խուրհուրդին պիտի յղեն նաեւ ներկայիս գործող հայկական լրատուամիջոցներու անուանացանկը` խմբագիրներու շտեմարանի վերաթարմացման համար:

Առաջարկներ հնչեցին քննարկման միացեալ հարթակի, ինչպէս նաեւ «Հայերն այսօր» լրատուական կայքի վերականգնման ուղղութեամբ:

Հայկական PR Մրցանակ` «Ազդակ»-ին

Հայկական PR մրցանակաբաշխութեան հետազօտութեան արդիւնքներուն համաձայն, «Սփիւռքի զանգուածային լրատուամիջոցներ» անուանակարգին մէջ «Ազդակ» օրաթերթը 2018- 2019 թուականներուն ընդգրկուած եղած է լաւագոյն եռեակին մէջ:

13 փետրուար 2020-ին Armenian PR Association-ի նախագահ Աստղիկ Աւետիսեան «Ազդակ»-ի գլխաւոր խմբագիր Շահան Գանտահարեանին յանձնեց հաւաստագիրները:

«Ազդակ»-ը` Ապրիլ 24-ի Եւ Մայիս 28-ի  Առիթով

2020-ին տիրող դժուար ու բարդ պայմանները խոչընդոտեցին յոբելենական եւ համազգային խորհուրդ ունեցող տօներուն ուղղութեամբ «Ազդակ»-ի ծրագիրներու իրականացումը: Այսուհանդերձ, «Ազդակ» փորձեց որոշ ընդգծումներով հանրայնացնել մեծ խորհուրդ պարունակող տօներու մամուլի պարունակին մէջ նշումները:

Փոխան յատուկ յաւելուածի կամ առանձին հրատարակութեան` «Ազդակ» ապրիլ 24-ին հրատարակեց փոքրածաւալ յաւելուած մը, իսկ մայիս 28-ի իր առօրեայ թիւի բովանդակութիւնը ամբողջովին տրամադրեց հայոց ժամանակակից պատմութեան ամէնէն մեծ իրադարձութեան մասին վերլուծական եւ արխիւային բնոյթ ունեցող յօդուածներու, որոնք կը պատկանին «Ազդակ»-ին աշխատակցող յօդուածագիրներու:

«Ազդակ»-ի Յաւելուածներու Ու
Բացառիկներու Թուայնացում

«Ազդակ» իր հրատարակութեան առաջին շրջանէն իսկ տարբեր առիթներու եւ յոբելենական նշանակութիւն ունեցող տարեթիւերու հրատարակած է յաւելուածներ, բացառիկներ: «Ազդակ»-ի արխիւներուն մէջ պահուող այդ հրատարակութիւնները, որոնց բովանդակութիւնը հիմնականին մէջ յօդուածագրական եւ ուսումնասիրական է, շրջան առ շրջան թուայնացուեցան:

«Ազդակ»-ի յարկին տակ գործող «Ժ. Պուտագեան» մամլոյ ուսումնասիրութեան կեդրոնի այս աշխատանքով կը համարուի «Ազդակ»-ի օրաթերթային յաւելուածական թէ բացառիկի ձեւաչափով լոյս տեսած հրատարակութիւններու թուանշային հաւաքածոն: Կը մնայ թուայնացնել նաեւ «Ազդակ»-ի կողմէ հիմնականին մէջ իբրեւ թերթօններ լոյս տեսած գիրքերն ու «Ազդակ»-ի նիւթերուն եւ յօդուածաշարքերու հիման վրայ կազմուած հրատարակութիւնները: Բացառիկներու թուայնացման գործին կարեւոր նպաստ ունեցաւ «Ազդակ»-ի աշխատակից Մելքոն Տէմիրճեանի պատրաստած մատենագիտական ուսումնասիրութիւնը` ապրիլեան բացառիկներուն (1999-2016):

Տասնամեակներու վրայ երկարող ժամանակաշրջան ընդգրկող «Ազդակ»-ի բացառիկները անսպառ աղբիւր են ինչպէս գաղափարական յօդուածագրութեան, այնպէս ալ Հայ դատի տասնամեակներու վրայ կատարուած աշխատաքներու վերլուծման եւ յատկապէս հայ քաղաքական մտքի զարգացման հոլովոյթին:

 «Ազդակ» Մեծ Վնասներ Կրեց Պէյրութի
Նաւահանգիստի Պայթումին Պատճառով

4 օգոստոսի հսկայական պայթումին պատճառով «Շաղզոյեան» կեդրոնը, անոր մէջ գործող զանազան կառոյցներու գրասենեակները եւ բաժանմունքները նիւթական ծանր վնասներու ենթարկուեցան: Անոնց կարգին էր նաեւ «Ազդակ»-ի խմբագրատունը: Գրեթէ բոլոր գրասենեակներուն դռներուն ու պատուհաններուն ապակիները փշրուեցան: «Ազդակ»-ի «Փիւնիկ» սրահին մէջ աւերը աննախընթաց է` ո՛չ միայն պատուհաններու ապակիներուն փշրուելուն առումով, այլ նաեւ` ընդհանուր կառոյցին կրած վնասին առումով: Պայթումին ճնշումէն ո՛չ միայն փշրուած էին դռներուն ու պատուհաններուն ապակիները, այլեւ ամբողջութեամբ պոկուած էին փեղկերը:

Պայթումին պատճառով վիրաւորուեցաւ նաեւ «Ազդակ»-ի պատասխանատու խմբագիրներէն Նորա Բարսեղեան` Քարանթինա գտնուող իր բնակարանին մէջ:

Ապագայ Լրագրողներու Հանդիպումներ

«Ազդակ»-ի աշխատակիցները երիտասարդ տարրերով համալրելու նպատակով իրականացուող «Ազդակ»-ի Ապագայ լրագրողներու վարժողական ծրագիրը այս տարի եւս սկսաւ իր աշխատանքներուն, որոնք ընդհատուեցան «Քորոնա»-ի պարտադրած մեկուսացման պայմաններուն պատճառով:

– 17 յունուար ապագայ լրագրողներու վարժողական ծրագիրը վերսկսաւ գործադրուիլ: Աշխատանքային հանդիպումի մը ընթացքին անոնք պատրաստեցին միջազգային եւ շրջանային լուրեր: Իւրաքանչիւրը ընտրեց իր սրտին խօսող լուրը եւ փորձեց անգլերէնով կամ ֆրանսերէնով լրատու գործակալութիւններէ քաղուած լուրը կարդալ ու զայն պատրաստել հայերէնով:

– 24 յունուարին ապագայ լրագրողները ունեցան շահեկան հանդիպում մը Բրիտանիոյ դեսպանատան պաշտօնեաներէն Հրակ Աւետանեանին հետ, որ անդրադարձաւ համաշխարհային դրութեամբ համացանցի, ընկերային ցանցերու` տարբեր միջոցներով, գործածութեան համեմատութիւններուն, որոնց ընդմէջէն կատարեց շարք մը եզրակացութիւններ: Տարբեր ընկերային ցանցերը ծանօթացնելէ ետք, Հ. Աւետանեան անդրադարձաւ այդ ցանցերը, իրենց բոլոր տեսակներով, օգտագործելու նպատակներուն եւ վերջերս ծաւալած քաղաքացիական լրագրութեան:

– Լրագրութեան վարժողական ծրագիրի շրջագիծին մէջ, 31 յունուարին «Ազդակ»-ի խմբագրատան մէջ հիւրընկալեց Հայաստանի պատմագէտներու միութեան անդամ, պատմագիտական հրատարակութիւններու հեղինակ, ՀՅԴ արխիւային փաստաթուղթերու ժողովածուի յառաջիկայ հատորներու պատրաստութեան աշխատանքին օժանդակող դոկտ. Խաչատուր Ստեփանեան: Ան անդրադարձաւ արխիւներու հետազօտութեան իմաստով իր կատարած աշխատանքին եւ լրագրութեան մարզին մէջ արխիւներու կարեւորութեան:

– 7 փետրուարին «Ազդակ»-ի խմբագրատան մէջ տեղի ունեցաւ ապագայ լրագրողներու հերթական հանդիպումը, որուն ընթացքին պատմաբան Երուանդ Փամպուքեան անդրադարձաւ ՀՅԴ արխիւին բովանդակութեան ու անոր ներկայացուցած կարեւորութեան:

– 21 փետրուարին «Ազդակ»-ի միջազգային եւ շրջանային լուրերու խմբագիր Վահրամ Էմմիեան անդրադարձաւ լուրերու ընտրութեան մէջ որդեգրուած ձեւերուն եւ չափանիշերուն, ինչպէս նաեւ թերթին քաղաքականութեան համապատասխան նկատուող լուրերուն:

– 28 փետրուարին տեղի ունեցաւ հանդիպում մը Սալբի Պուլղուրճեան-Սիմիթեանի հետ, որ ապագայ լրագրողներուն ներկայացուց լրագրութեան տարբեր ժանրերը` սկսելով լուրէն, անցնելով լուսանկարներու լրագրութեան, ծաղրանկարներու ժանրին, հասնելով մինչեւ խմբագրականին:

– 6 մարտին ապագայ լրագրողներուն հանդիպումը եղաւ «Ազդակ»-ի տնօրէն եւ գլխաւոր խմբագիր Շահան Գանտահարեանի հետ, որ ներկայացուց Արցախի բանակցային հոլովոյթն ու բանակցութիւններուն ընթացքին հայկական կողմին որդեգրած ռազմավարութիւնը:

– «Քորոնա» ժահրին ստեղծած դժուարութիւններուն պատճառով որոշ շրջան մը առկախուած ապագայ լրագրողներու վարժողական ծրագիրը վերսկսաւ 17 յուլիս 2020-ին: Հանդիպումին դրամատնային մարզին մէջ աշխատող Մհեր Գավլաքեան ապագայ լրագրողներուն ներկայացուց Լիբանանի տնտեսական կացութիւնը` կեդրոնանալով յատկապէս վերջին ամիսներուն տեղի ունեցած զարգացումներուն վրայ:

– 25 յուլիսին ապագայ լրագրողները կատարեցին լուրերու պատրաստութեան իրենց երրորդ գործնական փորձը: Մէկ ժամուան տեւողութեամբ մասնակիցները տարբեր բնոյթի` ընկերային, քաղաքական, մարզական թէ մշակութային լուրեր պատրաստեցին` աղբիւր ունենալով հայկական լրատուական կայքերը: Իւրաքանչիւրը ընտրեց  իր հետաքրքրութեան յարմարող լուրը եւ փորձեց լուրը պատրաստել իր ոճով:

– 9 հոկտեմբերին «Ազդակ» կորսնցուց ապագայ լրագրողներու ծրագիրին հետեւողական կերպով մասնակցած Կարէն Խիւտավերտեանը, որ Ճեմարան, ՀՄԸՄ, «Ազդակ», Համազգայինի «Արեգ» մանկապատանեկան թատերախումբ, պասքեթպոլ, ֆութպոլ եւ այսպէս` բազում բնագաւառներուն մէջ ներկայութիւն եւ դրական դերակատարութիւն ունեցած էր:

«Ակնառու Նուաճում» Պարգեւ

Փետրուարին, «Արմենփրես»-ի խմբագրատան մէջ «Արմենփրես» պետական լրատուական գործակալութեան տնօրէն Արամ Անանեան «Ազդակ»-ի տնօրէնին յանձնեց «Ակնառու նուաճում» պարգեւը` համագործակցութեան եւ արժէքաւոր վերլուծումներու, ինչպէս նաեւ համահայկական լրատուական ցանցի ձեւաւորման գործին մէջ ներդրում ունենալուն համար:

Անսխալ Գրենք 2020

«Ազդակ»-ի մանկապատանեկան յաւելուած «Պզտիկ-Մզտիկ»-ի խմբագրական կազմին հրաւէրով այս տարի տեղի ունեցան «Անսխալ գրենք» մրցումը: 23 փետրուար 2020-ին «Ազդակ»-ի «Փիւնիկ» սրահը յաջորդաբար ընդունեց նախակրթարանի վերջին երեք կարգերու աշակերտները` մօտաւորապէս 250 հոգի, ժամանած հետեւեալ հայկական վարժարաններէ` Հայ կաթողիկէ Մեսրոպեան վարժարան, Հայ կաթողիկէ Հռիփսիմեանց վարժարան, Հայ կաթողիկէ պատրիարքարանի Ս. Խաչ Հարպոյեան բարձրագոյն վարժարան, Հայ կաթողիկէ Սրբուհի Ագնէս վարժարան, Հայ կաթողիկէ Մխիթարեան վարժարան, Հայ աւետարանական կեդրոնական բարձրագոյն վարժարան, Հայ աւետարանական քոլեճ,  Ազգային Գալուստ Կիւլպէնկեան-Յառաջ վարժարան, Ազգային Եղիշէ Մանուկեան քոլեճ, Ազգային Միացեալ վարժարան, ՀԲԸՄ-ի վարժարաններ եւ Համազգային Մելանքթոն եւ Հայկ Արսլանեան ճեմարան:

Մրցումին առաջին փուլը տրամադրուած էր 4-րդ դասարանի աշակերտներուն, որոնց համար բոլորովին նոր փորձառութիւն մըն է «Անսխալ գրենք» մրցումը: Սակայն փոքրիկ աշակերտները մեծ խանդավառութեամբ ներկայացան մրցումին ու ձեռք ձգեցին իրենց առաջին հետաքրքրական փորձառութիւնը: Մրցումի աւարտին մասնակիցներուն բաշխուեցաւ յիշատակի նուէր` տրամադրուած «Ազդակ»-ի կողմէ: Ապա սրահը յաջորդաբար գրաւեցին 5-րդ դասարանի աշակերտները` ժամը 4:00-ին, եւ 6-րդ դասարանի աշակերտները` ժամը 5:00-ին, որոնք նոյնպէս մրցումի աւարտին ստացան իրենց յիշատակի նուէրները:

Նշենք, որ «Պզտիկ-մզտիկ»-ը յունիսին սկսաւ հրապարակուիլ առցանց, եւ իրերայաջորդ թիւեր տեղադրուեցան կայքին վրայ:

Ճիշդ է, որ այս տարուան ընթացքին յուսահատութիւնը, յոգնածութիւնը, ճնշուածութիւնը թակեցին մեր դռները, պատահած ահաւոր լուրերը թուղթին յանձնելու եւ ընթերցողին սեփականութիւնը դարձնելու մեր պարտականութեան մէջ քիչ մնաց ձախողէինք, այդքան ահաւոր վիճակներու դէմ յանդիման գտնուեցանք, սակայն կարելի եղաւ այս բոլորը այս կամ այն ձեւով շրջանցել, էջերու թիւը կրկին աւելցնել, լսարաններու եւ այլ աշխատանքներու ձեւի որոշ փոփոխութեամբ շարունակել եւ յուսալ ու մաղթել, որ յառաջիկայ տարին իրեն հետ կը բերէ այնպիսի դէպքեր եւ զարգացումներ, որոնք առաւել եւս կ՛ամրապնդեն մեր կամքն ու կորովը, շարունակելու եւ գոյատեւելու վճռակամութիւնը:

 

 

 

 

 

 

Share This Article
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)
Disqus ( )