Հարցազրոյց Յակոբ Աբրահամեանին Եւ Ռոպեր Գայսէրեանին Հետ` Սահակ Վրդ. Քէշիշեանի Ծննդեան 100-ամեակին Առիթով

Հարցազրոյցը վարեց` ՍԻԼՎԻ ԱԲԷԼԵԱՆ

Շաբաթ,  9 մարտ 2019-ին, երեկոյեան ժամը 5:00-ին, հովանաւորութեամբ Տանն Կիլիկիոյ կաթողիկէ հայոց կաթողիկոս-պատրիարք Գրիգոր Պետրոս Ի.-ի եւ կազմակերպութեամբ Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ ճեմարանի նախկին սաներու եւ արիներու միութեան, Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ ճեմարանի ամփիթատրոնին մէջ տեղի պիտի ունենայ յիշատակի պատարագ եւ հանդիսութիւն` Սահակ վրդ. Քէշիշեանի ծննդեան 100-ամեակին առիթով:

Այս առիթով «Ազդակ» հարցազրոյց մը ունեցաւ Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ ճեմարանի սաներու եւ արիներու միութեան փոխատենապետ Ռոպեր Գայսէրեանին եւ Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ ճեմարանի սաներու եւ արիներու միութեան վարչութեան պետութեան քով ներկայացուցիչ Յակոբ Աբրահամեանին հետ:

«ԱԶԴԱԿ».- Նախ խօսինք, թէ ինչպէ՛ս կազմուեցաւ Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ ճեմարանի սաներու եւ արիներու միութիւնը եւ ի՞նչ ծրագիրներ կը հետապնդէ ան:

ՌՈՊԵՐ ԳԱՅՍԷՐԵԱՆ.- Անցնող մայիսին տեղի ունեցած երեսփոխանական ընտրութիւններուն մեր դասընկերներէն Գօգօ Մենենկիչեանը Միացեալ Նահանգներէն եկած էր Լիբանան` ընտրութեան մասնակցելու: Հետը տեսակցութիւն մը ունեցայ, որուն ընթացքին որոշեցինք Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ ճեմարանի դասընկերներով հաւաք մը կազմակերպել: 45 տարիէ զիրար չէինք տեսած: Ուրեմն, ՈԻԱԹՍ ԱՓ խումբ մը շինեցինք, որ դիւրութեամբ կարենանք կապ հաստատել իրարու հետ, այս խումբին միացան նաեւ Միացեալ Նահանգներ ապրող մեր դասընկերները: Եւ այսպէս, մեր խումբը մեծցաւ: Առաջարկեցի, որ ժողով մը գումարենք ու վարչութիւն մը յառաջացնենք: Իրապէս ալ յաջողեցանք վարչութիւն մը կազմել եւ աշխատեցանք զայն օրինականացնել պետութեան քով. այս գործին մէջ մեզի օգնեց մեթր Սերժ Չուխատարեանը: Վարչութիւն ունենալէն ետք, ծրագրեցինք առաջին հերթին Սահակ վրդ. Քէշիշեանի ծննդեան 100-ամեակը նշել: Որոշեցինք նաեւ հայր Սահակին նուիրուած փոքր թանգարան մըն ալ հիմնել Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ ճեմարանին մէջ, ինչպէս նաեւ` սկաուտութիւնը վերաշխուժացնել: Ուրախութեամբ կը նշենք նաեւ, որ աշխարհի տարածքին ցրուած շրջանաւարտներս յունիսին պիտի համախմբուինք Հայաստանի մէջ: Պատկերացուցէք` չորս տասնամեակէ աւելի զիրար չենք տեսած: Կը ծրագրենք նաեւ կազմակերպել ձեռնարկ մը` նշելու սկաուտութեան 90-ամեակը: Կը մտածենք նաեւ Սեն Կրեկուար-Ժամհուր դպրոցին մէջ կրթաթոշակ մը հաստատել Սահակ վրդ. Քէշիշեանի անունով` երկրորդականի բոլոր աշակերտներուն, առանց խտրութիւն դնելու անոնց միջեւ: Ինչպէս նաեւ այդ աշակերտներուն հայր Սահակի գիրքերէն տանք, որպէսզի աշկերտները ճանչնան հայր Սահակը, որ մեծ աշխատանք ծաւալած է այդ դպրոցին մէջ: Յուսամ` օր մըն ալ  սրբութեան ալ կը հասցնենք Սահակ վրդ. Քէշիշեանը:

ՅԱԿՈԲ ԱԲՐԱՀԱՄԵԱՆ.- Ինչ կը վերաբերի շաբաթ օրուան ձեռնարկին, ուրեմն, երեկոյեան ժամը 5:00-ին Գրիգոր Պետրոս Ի. կաթողիկոս- պատրիարքին ներկայութեամբ եւ հովանաւորութեամբ Պէյրութի հայ կաթողիկէ պատրիարքական թեմի օգնական եպիսկոպոս Գէորգ Ասատուրեանը Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ ճեմարանի ամփիթատրոնին մէջ պատարագ պիտի մատուցէ, որմէ ետք Քարլօ Աւագեանը խօսք պիտի առնէ եւ ծանօթացնէ միութիւնը եւ անոր ծրագիրները, ապա խօսք պիտի առնեն սկաուտական խումբի մեծաւոր Սինթիա Ժըպրանը եւ Յիսուսեան միաբանութեան կողմէ Սիոն վարդապետը, որ մօտիկ եղած է հայր Սահակին: Նոյն ատեն Վարուժան Ներկիզեանի խօսքն ալ պիտի արտասանուի: Պիտի ցուցադրուի տեսերիզ մը` Սահակ վրդ. Քէշիշեանի կեանքին մասին: Աւարտին հիւրասիրութիւն տեղի պիտի ունենայ, եւ Սահակ վրդ. Քէշիշեանի կիսանդրիի մանրակերտը պիտի ցրուենք ներկաներուն: Բակին մէջ պիտի տեղադրենք Սահակ վրդ. Քէշիշեանին նկարները:

Ըսեմ նաեւ, որ Սահակ վրդ. Քէշիշեանի ծննդեան 100-ամեակին առիթով աշխարհի 11 երկիրներու մէջ յիշատակի պատարագներ եւ հոգեհանգիստներ պիտի մատուցուին:

Նշեմ նաեւ, որ ՖՐԱՆՍ 2 ֆրանսական հեռուստակայանը ամէն կիրակի առտու Միջին Արեւելքի քրիստոնեաներուն մասին յայտագիր մը կը սփռէ: Հեռուստակայանը հետաքրքրուեցաւ հայր Սահակով եւ մեր ձեռնարկով: Մենք մեր տեղեկութիւնները եւ մեր ձեռնարկի մասին մանրամասնութիւնները ղրկեցինք իրենց: Ապա անմիջապէս Յովսէփ ծ. վ. Քելեկեանին հեռախօսին թիւը տուինք, որպէսզի ան օգտակար դառնայ այս ուղղութեամբ:

«Ա.».- Հակիրճ կերպով անդրադառնանք Սահակ վրդ. Քէշիշեանի կեանքին ու գործունէութեան մասին:

Յ. Ա.- Սահակ վրդ. Քէշիշեան ծնած է 1917-ին, Կիլիկիոյ Մարաշ քաղաքը: 1922-ին, երբ Մարաշի աղէտը տեղի կ՛ունենայ, ընտանեօք կը փոխադրուին Հալէպ, ուրկէ 1923-ին կ՛անցնին Դամասկոս: 1931-1936 կը յաճախէ Պէյրութի Յիսուսեան հայրերու վարժարանը, ապա` Պէյրութի Սեն Ժոզեֆ համալսարանի նորընծայարանը, որմէ ետք կը մտնէ Յիսուսեան միաբանութեան մէջ, ուր 14 տարի ուսման կը հետեւի` երկու տարին Լիբանանի, 12 տարի ալ Վատիկանի մէջ: 1948-ին կարտինալ Աղաճանեանի ձեռամբ հայկական ծէսով կը ձեռնադրուի Սեն Ժոզեֆի եկեղեցւոյ մէջ: 1952-ին կը ստանձնէ իր առաջին պաշտօնը եւ Հալէպի մէջ 1952-1960 կը նշանակուի տնօրէն Հալէպի Վարդանանց վարժարանին: 8 տարուան աշխատանքէն ետք, 1960-ին զինք կը նշանակեն տնօրէն Պէյրութի Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ ճեմարանին, որ հիմնուած է 1923-ին: Սահակ վրդ. Քէշիշեան ձեռնհասօրէն, մինչեւ 1998 կը վարէ տնօրէնի պաշտօնը. նոյն տարին կը նշուի Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ ճեմարանին 75-ամեակը, եւ դպրոցը աշակերտութեան սակաւութեան պատճառով կը փակուի: Ուրեմն Ժամհուր դպրոցը իր երկրորդ մասնաճիւղը կը բանայ եւ Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ ճեմարանը կը կոչուի Սեն Կրեկուար-Ժամհուր: Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ դպրոցին քով կը գործէր նաեւ Ս. Շուշան դպրոցը, որ նոյնպէս կը դադրի 1998-ին` աշակերտութեան սակաւութեան պատճառով: Հետեւաբար Սեն Կրեկուար-Ժամհուր դպրոցը վարձու կ՛առնէ նաեւ Ս. Շուշան դպրոցը: Ըսեմ, որ ներկայիս Սեն Կրեկուար-Ժամհուր դպրոցը ունի 1100 աշակերտ, որուն 94-ը հայեր են:

Սահակ վրդ. Քէշիշեանը եղած է Պէյրութի Սեն Ժոզեֆ համալսարանի հայագիտական ամպիոնի դասախօս: Ան դասաւանդած է մատենագիտութիւն` 1965-1974 թուականներուն:

Հայր Սահակ եղած է հոգեւոր վարիչ` սկաուտներուն եւ գայլիկներուն: Ան երբ կը դադրի տնօրէնի իր պաշտօնէն, մինչեւ 2005` իր մահը, Օթել Տիէօ հիւանդանոցին հոգեւոր վարիչը կ՛ըլլայ: Ան ամէն օր հիւանդներուն կ՛այցելէր, զանոնք կը մխիթարէր եւ աղօթք կ՛ընէր անոնց հետ: Լիբանանի հայոց թեմի նախկին առաջնորդ Գեղամ արք. Խաչերեանը 2007-ին լոյս տեսած իր գրքոյկին մէջ վկայութիւն տուած է Սահակ վրդ. Քէշիշեանի մասին: Նշենք նաեւ, որ 2007-ին հայր Սահակ Քէշիշեանի կիսանդրին զետեղուած է հայ կաթողիկէ պատրիարքարանին կից գտնուող Ս. Աւետում եկեղեցիի գաւիթին մէջ:

Անդրադառնալով հայր Սահակի գործերուն` նշենք, որ ան մեծ թարգմանիչ եղած է: Հայ եկեղեցւոյ երեք երեւելի սուրբերուն երկերը ֆրանսերէնի թարգմանած է: Գրիգոր Նարեկացիի աղօթամատեանը թարգմանած է ֆրանսերէնի, որ լոյս տեսած է 1961-ին, Ֆրանսա. այս թարգմանութիւնը 14 տարուան աշխատանքի արգասիք է: Երկրորդ կոթողական գործը Շնորհալիի «Յիսուս որդի հօր միածին» գիրքին թարգմանութիւնն է, որ լոյս տեսած է 1973-ին եւ 10 տարուան աշխատանքի արգասիք է. «Ողբ Եդեսիոյ» գիրքին թարգմանութիւնը, որ 1974-ին հրատարակուած է եւ 14 տարուան աշխատանքի արգասիք է: Ներսէս Լամբրոնացիի «Մեկնութիւն սուրբ պատարագի», որ լոյս տեսած է 2000-ին եւ 15 տարուան աշխատանքի արգասիք է: Վարդապետը առանց դադար առնելու` բեղուն թարգմանական աշխատանք կատարած է եւ ծանօթացուցած է հայ մշակոյթը, հայ արժէքները ֆրանսախօսներուն: Իր կատարած կոթողային թարգմանութիւններուն համար 1974-ին կ՛արժանանայ «Սայիտ Աքըլ» մրցանակին: 1996-ին կ՛ընտրուի տարուան մարդը` «Ամերիքըն պայոկրաֆիքըլ ինսթիթութ»-ին կողմէ:

«Ա.».- Խօսինք Սահակ վրդ. Քէշիշեանի նկարագրային գիծերուն մասին:

Ռ. Գ.- Մենք` սկաուտներս, հայր Սահակին հետ աւելի շփում ունեցած ենք: Հայր Սահակ վարդապետ էր, գրագէտ էր, հոգեւոր վարիչ էր, սկաուտ էր, բառին բուն իմաստով սուրբ մըն էր: Ան ամէն օր պատարագ կը մատուցէր դպրոցին մէջ: Կիրակի օրերը սկաուտութիւնը սկսելէն առաջ ալ պատարագ կը մատուցէր եւ հաղորդութիւն կու տար: Մենք առաքելական էինք, մեզի ալ կու տար հաղորդութիւն եւ երբեք խտրութիւն չէր դներ համայնքներուն միջեւ: Ան աղքատներուն եւ չքաւորներուն հայրն էր: Բազմաթիւ հայ աշակերտներ Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ ճեմարանին մէջ ձրի ստացած են իրենց ուսումը` չքաւորութեան պատճառով: Պատկերացուցէք` Սահակ վարդապետը խոհարար անգամ չէ ունեցած: Ռումբերուն տակ միշտ կ՛այցելէր Էշրեֆիէի հայ ժողովուրդի զաւակներուն: Անոր կապը միայն աշակերտներուն հետ չէր, այլ նաեւ` անոնց ընտանիքներուն հետ, որոնց կ՛այցելէր իր ազատ ժամերուն: Բնաւ ինքնաշարժ չէ ունեցած եւ վստահած է իր աշակերտներուն. օրինակ, երբ ճամբան տեսնէինք հայր Սահակը, ինքնաշարժ կը հրաւիրէինք եւ կը հասցնէինք, ուր որ ուզէր երթալ: Աշակերտները միշտ պատրաստ եղած են իրեն օգտակար դառնալու: Ըսենք նաեւ, որ ան ամառ- ձմեռ ոտքին կ՛անցընէր սանտալ մը միայն, բջիջային հեռախօս անգամ չէ ունեցած: Իսկապէս Յիսուսի կեանքը կ՛ապրէր: Այն աշակերտները, որոնք աւարտած էին Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ ճեմարանը, միշտ ալ օգնութեան կը հասնէին հայր Սահակին եւ դպրոցին: Ըսենք նաեւ, որ Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչի սկաուտութիւնը հիմնուած է 1928-ին: Այն ժամանակ կը կոչուէր Սկութ տիւ Ֆրանս», երբ Լիբանան ստացաւ իր անկախութիւնը, կոչուեցաւ «Սկութ տիւ Լիպան»: Պէյրութի սկաուտութեան հինգերորդ խումբը Սեն Կրեկուարի խումբն էր, բայց հիմա երեք-չորս տարիէ սառած վիճակի մէջ կը գտնուի, կը փորձենք կրկին աշխուժացնել այդ սկաուտութիւնը:

Յ. Ա.- Սկաուտական շարժումներուն մէջ միշտ հոգեւոր վարիչը պէտք է ներկայ ըլլայ: Հայր Սահակ մեզ ամուր թրծեց մեր հաւատքին եւ ազգային արժէքներուն մէջ: Սկաուտական շարժումը հայր Սահակին համար երկու նպատակ կը հետապնդէր` մարդակերտում եւ հայակերտում: Ան 100 տոկոսով հայ էր, հակառակ անոր որ Յիսուսեան միաբանութեան մաս կը կազմէր, հայ աշակերտութեան միշտ հայութիւն կը քարոզէր, ազգասիրութիւն, հայրենասիրութիւն: Յիսուսեան միաբանութեան անդամ ըլլալով` չէ օտարացած: Յիսուսեանները ճանչցած են զինք որպէս հայ: Ան միշտ հպարտ եղած է իր հայութեամբ: Հայր Սահակ թարգմանութիւններ ընելով` աւելի ծանօթացած  եւ փարած է հայ արժէքներուն: Պատկերացուցէք` հայր Սահակ 24 անգամ այցելած է Հայաստան իր կեանքի ընթացքին: Ան ամէն ամառ անհամբեր կը սպասէր Հայաստան մեկնելու, ոչ թէ օդափոխութեան, այլ` Մաշտոցի անուան մատենադարանին մէջ աշխատելու եւ զանազան գիտական կեդրոններ այցելելու: Ան յարգուած էր մատենագիտական ասպարէզին մէջ: Ըսենք նաեւ, որ խորհրդային շրջանին Հայաստանի մէջ գաղտնօրէն մկրտած է բազմաթիւ հայեր: Ան միշտ ուրախ տրամադրութեամբ վերադարձած է Հայաստանէն եւ միշտ ըսած է. «Հայաստանէն կու գամ, շատ ուրախ եմ, որ անգամ մը եւս տեսայ հայրենիքս»:

 

 

Share This Article
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)