ԱՆԳԵՐԵԶՄԱՆ ԿԵԱՆՔԻ ԱՒԵՏԻՍԸ

«Զի՞ խնդրէք զկենդանին ընդ մեռեալս.
չէ աստ, այլ յարեաւ»
(Ղուկաս 25.5)

Միաշաբաթու վաղ առաւօտեան,  իւղաբեր կանայք, Վարդապետին մահուան տխրութեամբ ծանրաբեռն, կ՛երթային լրացնելու Յիսուսի մեռած մարմինին վերջին յարգանքի կիսատ մնացած արարողութիւնը: Անոնց տխրութեան եւ կսկծալից մտորումներուն անբաժան մասն էին անցնող օրերուն տեղի ունեցած Յիսուսի մատնութեան, չարչարանքի եւ խաչելութեան հոգետանջ դէպքերը, ու ապա ուրբաթ օր Անոր մարմինին թաղումը: Իրենց մտորումներուն մէջ  կրնային տեղ գտած ըլլալ տարօրինակ, արտասովոր դէպքեր: Վարդապետին հրաշազան կեանքին, հմայիչ խօսքերուն եւ հեղինակաւոր ուսուցումներուն, անօրինակ անձին անփառունակ վախճանին յուսալքութիւնը անասելի ափսոսանք պատճառած էր: Սակայն, իւղաբեր կանայք, երբեք չէին յուսար ու նոյնիսկ չէին կրնար երեւակայել այն բանը, որ պիտի պատահէր իրենց, Յիսուսի գերեզմանին այցելութեան ատեն: Այդ անսպասելի եւ անըմբռնելի իրողութիւնը այն պիտի ըլլար, որ Յիսուսի գերեզմանին մուտքը փակող քարը գլորուած գտնելէ ետք ներս մտնելով Յիսուսի մարմինը այնտեղ չգտնեն, ու պատահածին զարմանքէն ապշած, յանկարծ իրենց յայտնուէին երկու լուսազգեստ մարդիկ, որոնք յանդիմանական շեշտով իւղաբեր կիներուն ըսէին. «Ինչո՞ւ  ողջը մեռելներուն մէջ կը փնտռէք: Հոս չէ ան. յարութիւն առաւ»:

Ի՞նչն էր ասոր մէջ անբնականը, ինչո՞ւ այդ լուսազգեստ մարդիկը այդպէս պիտի յանդիմանէին իւղաբեր կիները, ի՞նչն էր սխալ` մեռելը գերեզմանին մէջ փնտռե՞լը, հապա ո՞ւր պիտի փնտռէին մեռած ու թաղուած մարդ մը, եթէ ոչ մեռելներու աշխարհին` գերեզմանին մէջ, այնքան ատեն որ մարդու մը համար մահը կը նկատուէր անոր  վերջը, խորտակումը, իսկ գերեզմանը` զայն աշխարհէն անյայտացնող երախը:

Այդպէս պիտի մտածեն ցայսօր նաեւ շատ շատեր, որոնք անծանօթ կը մնան Աստուծոյ խօսքին ու պատուիրանին, քանի որ անոնք հեռու են կեանքի աղբիւրէն` Աստուծմէ: Ճիշդ է, դարերու ընթացքին մարդկութեան կեանքին մէջ գերեզմանը մնացած էր անպարտելի հակառակորդը, եւ ամէնէն սարսափազդու բռնակալներն անգամ սարսափած էին մահէն եւ իրենց հզօր բանակներով չէին կրցած արգիլել մահուան սողոսկումը իրենց կեանքին մէջ: Թագաւորներու, տիրակալներու գերեզմաններ լեցուած են  անհրաժեշտ մթերքով, որ պիտի ծառայէր գերեզմանին մէջ եղողին, բայց միշտ մնալով գերեզմանին մէջ: Բայց թէ թափուր գերեզմա՞ն. երբեք չէր պատահած, որ ան իմաստ ունենայ մարդուն համար:

Թափուր գերեզմանը իմաստ ունի միայն ու միայն Քրիստոսի հաւատքով: Որովհետեւ, ան որ Աստուծոյ խօսքին ծանօթ էր եւ կը հաւատար Աստուծոյ խոստումին, պիտի գիտնար, որ թափուր գերեզմանը անիմաստ եւ անհեթեթ չէր, այլ պարզապէս` Աստուծոյ կատարած խոստումին իրագործումը: Աստուած, որ Իր Միածին Որդւոյն մարդեղութեամբ, եկաւ փրկելու մարդը մեղքին եւ մահուան տիրապետութենէն եւ զայն առաջնորդելու դէպի յաւիտենական կեանք: Աստուած էր, որ Քրիստոսի անձին ընդմէջէն ըսաւ, «ով որ ինծի հաւատայ, թէեւ մեռնի, պիտի ապրի»:

Քրիստոսի յարութեան հաւատքէն մեկնելով` թափուր գերեզմանը կը դառնայ  իմանալի, քանի որ Քրիստոսին հաւատացողը տեղ չունի գերեզմանին մէջ եւ գերեզմանը իր վրայ ոչ մէկ գերիշխանութիւն ունի:

Այս տարի, օրացուցային հազուադէպ զուգադիպութեամբ, 24 ապրիլին, հայ ժողովուրդի համար Քրիստոսի հրաշափառ յարութեան կենսուրախ պատկերին կողքին կը զետեղուի մեր աւելի քան մէկուկէս միլիոն նահատակներուն մահուան ու գերեզմանի մռայլ պատկերը: Այս հազուադէպ պատահումին դիմաց մտածողներ, հարցադրողներ կան, թէ ինչպէ՛ս կ՛ըլլայ, որ Ս. Յարութիւնը` իր խնդագին եւ ցնծալի մթնոլորտով եւ Մեծ եղեռնի նահատակներու ազգային սգահանդէսի տխրութեամբ միաժամանակ նշուի: Այս զուգադիպութեան մէջ հակասութիւն տեսնելու փոխարէն, պէտք է զայն բացառիկ առիթ նկատել,  լաւագոյնս հասկնալու եւ արժեւորելու Մեծ եղեռնի նահատակները եւ անոնց ընդմէջէն պայծառափայլմամբ դրսեւորել Քրիստոսի յարութեան հաւատքը: Ապրիլ 24` իբրեւ Հայոց ցեղասպանութեան նահատակներուն յիշատակը, փաստացի եւ պարզ աչքով տեսանելի իրողութիւն է, որ հայ ժողովուրդը Քրիստոսի կը հաւատայ ոչ թէ շրթներով եւ բանաձեւուած ու ընկալուած հաւատամքներով, այլ կեանքով: Հայ ժողովուրդին այդ հաւատքը ձեւական չէ եղած: Հայ ժողովուրդը Քրիստոսի հաւատքը ընդունեց եւ ապրեցաւ զայն, եւ երբ իր հաւատքին համար բռնադատուեցաւ իր կեանքը մահուան գնով զոհել, զոհեց, որովհետեւ Քրիստոսի հետ եղողին համար մահը գոյութիւն չունի, հետեւաբար քրիստոնեան ալ գերեզմանին մէջ գոյութիւն չունի, եւ ինչպէս որ Ս. Զատկուան յարութեան շարականը կ՛ըսէ` «Քրիստոս յարեաւ ի մեռելոց, մահուամբ զմահ կոխեաց եւ յարութեամբն իւրով մեզ զկեանս պարգեւեաց», այդպէս ալ հայ ժողովուրդը Քրիստոսի հաւատքին համար մահը յանձն առաւ, որ մահուան յաղթէ եւ ապրի:

Հայ ժողովուրդի քրիստոնէական այս հաւատքը, որ իր առաւելագոյն արտայայտութիւնը ունեցաւ 1915-ի ցեղասպանութեան որեւէ լեզուով անորակելի, մարդկային որեւէ տրամաբանութեան հետ անհաշտ եւ որեւէ կրօնի հաւատամքին համար անընդունելի եւ անիմանալի չարչարանքներու եւ լլկանքներու ընդմէջէն, պատահական եւ աննախընթաց երեւոյթ մը չէր հայ ժողովուրդի հաւատքի վկայութեան պատմութեան մէջ: Քսաներորդ դարէն շատ շատ դարեր առաջ, հինգերորդ դարուն, «վասն հաւատոյ եւ վասն հայրենեաց» Վարդանանց ճակատամարտի դիւցազներգութիւնը արձանագրած Եղիշէ պատմիչ, երբ կը նկարագրէր Մեսրոպակոփ տառերով գերազանցապէս հայկականացած հայ ժողովուրդի քրիստոնէական հաւատքը, զայն կը նկարագրէր «որպէս զգոյն ի մորթոյ»` ըսել ուզելով, որ քրիստոնէական հաւատքը հայ ժողովուրդին համար զգեստ մը չէր, որ հագած էր եւ կրնար զայն հանել իր վրայէն եւ ուրիշ զգեստ մը հագնիլ, այլ քրիստոնէական հաւատքը հայուն համար իր իսկ մարմնին մորթին գոյնին հետ նոյնացած էր եւ կարելի չէր զայն փոխել ուրիշով մը:

Անոնք, որոնք չեն ճանչցած հայ ժողովուրդն ու անոր յիսուսաբոյր հաւատքը, միաշաբաթուն իւղաբեր կիներուն պէս գալով հայոց Ապրիլ 24-ի գերեզմանին մէջ մեռած հայ ժողովուրդը կը փնտռեն, մինչդեռ հայութեան լուսազգեստ պատմութիւնը յանդիմանական շեշտով անոնց անգամ մը եւս կը սաստէ ըսելով` ինչո՞ւ հայ ժողովուրդը մեռելներուն մէջ կը փնտռէք, հոս չէ, յարութիւն առաւ`  աստուածատես Ս. Թադէոս եւ Ս. Բարթուղիմէոս առաքեալներու քարոզութեան ցանած լոյս հաւատքով,  որ աճեցաւ, ուռճացաւ եւ ծաղկեցաւ Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչի, Ս. Սահակի եւ Ս. Մեսրոպի եւ բոլոր լուսերամ սուրբերուն կենդանի եւ արեան նահատակութիւններով:

Այսօր, երբ քրիստոնեայ աշխարհը մեր Փրկիչին` Յիսուս Քրիստոսի հրաշափառ յարութեամբ անգամ մը եւս անգերեզման կեանքի հաւատքով կը ցնծայ, եւ Քրիստոս յարեաւ կ՛երգէ ու կ՛աւետէ, հայ ժողովուրդը իր ազգային կեանքի մեծագոյն Գողգոթայի տառապանքին ընդմէջէն, նոյնինքն քրիստոնեայ աշխարհին կը ներկայանայ իր քրիստոնէական հաւատքին ամէնէն պայծառակերպ  տեսքով եւ գեղեցկութեամբ, եւ քրիստոնեայ աշխարհի բոլոր ժողովուրդներուն մէջ իբրեւ Քրիստոսի յարութեան

Հաւատքի ախոյեան եւ դրօշակիր,
Յարութեան հաւատքի անյաղթ ջատագով,
Քրիստոնեայ առաջին պետութիւն,
Աստուածասէր Ապրիլ 24-եան նահատակ բարի,
Ցնծագին կ՛աւետէ,
Քրիստոս յարեաւ ի մեռելոց,
Փառք յարութեան քո, Տէր
Ալէլուիա, ալէլուիա:

ԳԵՂԱՄ  ԱՐՔ.  ԽԱՉԵՐԵԱՆ
ԱՌԱՋՆՈՐԴ ԼԻԲԱՆԱՆԻ ՀԱՅՈՑ

 

 

Share This Article
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
CATEGORIES