ՀՄԸՄ ՊՈՒՐՃ ՀԱՄՈՒՏ ՄԱՍՆԱՃԻՒՂԻ ՊԱՏՄԱԿԱՆ ՈՒՂԻՆ ԵՒ ՆԵՐԿԱՆ

ՀՄԸՄ Պուրճ Համուտի մասնաճիւղը

1932 թուականին Պէյրութի ելեկտրական ընկերութեան մօտ գտնուող հայկական մեծ հիւղաւանը իր Ս. Խաչ տախտակաշէն եկեղեցիով հրոյ ճարակ կը դառնայ մէկ գիշերուան մէջ: Տասնեակ հազարաւոր հայեր անպատսպար կը մնան եւ Պէյրութի գետին արեւելեան ափը անցնելով` հիմը կը դնեն Կիլիկիոյ զանազան քաղաքներու անունը կրող ընդարձակ թաղամասերուն, որոնց ամբողջութիւնը կը կոչուի իր տեղանունով` Պուրճ Համուտ:

Հոն հաստատուող հայութիւնը, իր հոգեւոր ու մշակութային հաստատութիւններուն կարգին, չ՛անտեսեր նաեւ նոր ծաղկող  սերունդին ֆիզիքական եւ ընկերային դաստիարակութեան կարեւորութիւնը եւ զանազան կազմակերպութիւններու կողքին, կը յառաջանան նաեւ մարզական խումբեր: Անոնց մէջ հիմնական տեղ կը գրաւէին ֆութպոլի խումբերը, որոնք կեդրոնացած էին Պուրճ Համուտի թաղերուն մէջ եւ` մեծ խանդավառութիւն ստեղծած:

Այդ խումբերուն վարիչները, որոնց կարգին` նախկին Կիլիկիոյ շրջանի ՀՄԸՄ-ականներ, հետզհետէ կարիքը կը զգան այդ խումբերուն գործունէութիւնը կեդրոնացնել միացեալ ղեկավարութեան մը շուրջ եւ ՀՄԸՄ-ի դրօշը յարմարագոյնը կը նկատեն: Այս նպատակով կը դիմեն ՀՄԸՄ-ի Շրջանային վարչութեան` յայտնելով իրենց ծրագիրը:

1935-ի աշնան երեկոյ մը Արշակունի Ռաֆայէլեանի բնակարանին մէջ ժողովի կը հրաւիրուին մարզական այդ խումբերուն վարիչները, ՀՄԸՄ-ի գաղափարակիցներ ու համակիրներ եւ այդ օրը հիմը կը դնեն եւ կեանք կու տան ՀՄԸՄ-ի Պուրճ Համուտի մասնաճիւղին: Շրջանային վարչութեան ներկայացուցիչ Օննիկ Պէօճեքեանի կողքին, հաւաքոյթին ներկայ կ՛ըլլան` Արշակունի Ռաֆայէլեան, Բենիամին Մինասեան, Հայկ Նարկիզեան, Ահարոն Մկրտիչեան, Յակոբ Մինասեան, որոնք կը կազմեն մասնաճիւղին հիմնադիր վարչական կազմը, եւ մասնաճիւղը կը ստանայ Շրջանային վարչութեան վաւերացումը: Այսպիսով, կը ծնի ՀՄԸՄ-ի Պուրճ Համուտ մասնաճիւղը, որ արդէն բոլորած է իր 70 տարիները, 70 տարուան աշխատանք, դաստիարակութիւն, հայեցի շունչ ու ոգի, սէր` հայրենիքի եւ հայութեան նկատմամբ, ծառայութեան եւ նուիրումի ոգի ու պատրաստակամութիւն:

Բանակումի խմբանկար

Հիմնադիր վարչութեան առաջին գործերէն կ՛ըլլայ բազմաթիւ ֆութպոլի խումբերէն ընտրել Պուրճ Համուտի մասնաճիւղի ֆութպոլի առաջին կազմը:

1936-ի սկիզբը վերոյիշեալ վարչութեան կը յաջորդէ Շրջանային վարչութեան կողմէ նշանակեալ կազմ մը, որուն պարտականութիւնը պիտի ըլլար կազմակերպել անդամական ընդհանուր ժողով: Նշանակովի այս կազմի ատենապետն էր Յովնան Ոսկերիչեան, իսկ ատենադպիրը` Հրաչ Տատեան: Նոյն օրերուն տեղի կ՛ունենայ Հայ մարզական «Հերոս» միութեան միացումը Պուրճ Համուտի ՀՄԸՄ-ին: Մասնաճիւղի անդամներուն թիւը շուտով կը հասնի 51-ի: Նշանակեալ մարմինը կը կազմակերպէ անդամական ընդհանուր ժողով, անկէ կը բխի մասնաճիւղին առաջին ընտրեալ վարչութիւնը, որ կը բաղկանայ հետեւեալներէն` Սարգիս Գուլայեան, Պետրոս Մանուկեան, Յովնան Ոսկերիչեան, Միսաք Ճենանեան եւ Գէորգ Գասապեան: Առաջին օրերուն վարչական ժողովները տեղի կ՛ունենային Սարգիս Գուլայեանի բնակարանին մէջ:

Միութեան զարգացման եւ յառաջդիմութեան համար այդ առաջին քայլերը առնելէ ետք, միութեան պատասխանատուները կը նկատեն, որ կարելի չէ գոհանալ ֆութպոլի գնդակին շուրջ տարուող աշխատանքներով եւ անոնցմով սահմանափակուիլ, թէեւ մեծ խանդավառութեամբ անոր շուրջ կը համախմբուի պատանիներու հսկայ թիւ մը: Անոնց պէտք էր նաեւ բարոյական եւ մտաւոր գոհացում տալ, մարմնին կողքին, դաստիարակել մարդը, հայը, անոր հոգին եւ մտային աշխարհը: Այս նպատակներու իրականացման համար կը կազմակերպուին սկաուտական խումբերը` ղեկավարութեամբ սկաուտ առաջնորդ Գէորգ Փանճարճեանի:

1937-ին ՀՄԸՄ-ի Պուրճ Համուտի մասնաճիւղի վարչութեան աշխատանքներուն արգասիքը ի յայտ կու գայ` խմբապետ Գրիգոր Գազանճեանի ղեկավարութեամբ Պուրճ Համուտ մասնաճիւղը կ՛ունենայ իր սկաուտական կազմը, համազգեստով եւ իր գոյքերով: Այս ճիւղի հսկողութիւնը կը յանձնուի Յունաստանէն նոր ժամանած Մարտիրոս Տաշճեանին:

Նոյն թուականին մասնաճիւղը կը ստանայ պետական ճանաչում եւ պատասխանատուներու առաջնահերթ մտահոգութիւնը կը դառնայ միութեան ապահովել նստավայր եւ մարզադաշտ:

Իրերայաջորդ վարչութիւնները մեծ աշխատանք կը տանին կազմակերպական եւ վարչական իմաստով, շարքերը կը խտանան ու թիւը կը բարձրանայ: Ամէն ճիգ ի գործ կը դրուի մասնաճիւղը հաստատ հիմերու վրայ դնելու, հետզհետէ կազմակերպուող գայլիկներու եւ արենուշներու խումբերուն կարիքներուն, սկաուտական եւ մարզական մեծ ընտանիքին պահանջներուն գոհացում տալու համար: Աւելի ուշ, ֆութպոլի խումբերուն կողքին, կը գոյանան մարմնակրթութեան հետեւող մանչերու եւ աղջիկներու պասքեթպոլի եւ հեծանիւի խումբեր:

Գայլիկները` աշխատանքի պահուն

Մարմնակրթական նման միութիւն մը իր բազմաճիւղ գործունէութեամբ եւ անդամներով անպայման կարիք ունէր հաւաքատեղիի մը` ակումբի մը: Իր կազմութեան առաջին օրերուն ՀՄԸՄ Պուրճ Համուտը կ՛ունենայ փոքրիկ սենեակ մը, սակայն բազմացող անդամներուն համար անիկա իսկապէս նեղ կու գար: Անոնց պահանջին մասամբ գոհացում կը տրուի, երբ Նոր Սիսի «Ազիրեան» մանկապարտէզի շէնքին մէջ երկու սենեակներ կը տրամադրուին միութեան: Գոյութիւն ունեցող նիւթականը կ՛արտօնէ վարչութեան Նոր Մարաշի մէջ վարձելու հինգ սենեակներով ու ընդարձակ սրահով յարկաբաժին մը, որ տիւ ու գիշեր կը խճողուի ՀՄԸՄ-ականներով, որոնք շունչ եւ կեանք կու տան քարեղէն կառոյցին: Այս ծրագիրի յաջողութեան մէջ իր ներդրումը կ՛ունենայ Միսաք Ազիրեան, այդ պատճառով ակումբը կը կոչուի անոր անունով: Միութենականներու թիւի բարձրացման եւ այդ շէնքին դիմագրաւած փլուզման վտանգին պատճառով 1960-ի սկզբնաւորութեան ակումբը կը տեղափոխուի գերեզմանատան յանձնախումբի շէնքը: 1961 թուականին Նոր Մարաշի թաղի ազգապատկան հողաշերտին մէկ մասը յատուկ համաձայնագիրով մը կը տրամադրուի ՀՄԸՄ-ին, պասքեթպոլի դաշտի մը շինութեան համար:

1961-ին պասքեթպոլի շէնքին յարակից հողաշերտին եւ Լիբանանահայ օգնութեան խաչի «Միհրդատ Թնկրեան» շէնքի վայրին վրայ ՀՅ Դաշնակցութիւնը կը ձեռնարկէ ժողովրդային տան շինութեան: Շինութիւնը պիտի պարփակէր ՀՅԴ «Սարդարապատ» ակումբը, Համազգայինի «Յակոբ Տէր Մելքոնեան» սրահը, ԼՕԽ-ի «Պնակ մը կերակուր» ձեռնարկը եւ ՀՄԸՄ-ի ակումբը: Այս շինութեան երկրորդ յարկին վրայ է, որ  երջնականապէս պիտի հաստատուէր ՀՄԸՄ-ի Պուրճ Համուտի մասնաճիւղը:

Խարոյկի ընթացքին

ՀՄԸՄ-ը օրէ օր աւելի կը զօրանայ, աւելի կ՛ընդարձակուի Պուրճ Համուտի մէջ, անոր անդամները կը բազմանան: Համաշխարհային Բ. պատերազմի դժուարին օրերուն ՀՄԸՄ-ը  իրեն նեցուկ ունենալով շրջանի բնակչութիւնը` կ՛ոտնակոխէ ամէն տեսակի դժուարութիւն եւ կը գոյատեւէ, նորանոր նուաճումներ կ՛արձանագրէ: Պատերազմի աւարտէն ետք վրայ կը հասնի ներգաղթը դէպի հայրենիք, սակայն այս մէկը եւս չի կրնար ծանր հարուած տալ գոյատեւելու եւ բարգաւաճելու տենդով ապրող ու պայքարող  մասնաճիւղին: 1946 թուականներէն սկսեալ մասնաճիւղին կիրարկած մարզական ճիւղերը կը սկսին աւելի որակաւոր դառնալ, ֆութպոլի առաջին խումբին կողքին, կը ստեղծուին նաեւ երկրորդ դասակարգի խումբեր, որոնք իրենց շուրջ կը համախմբեն բազմահազար եւ խանդավառ երիտասարդութիւն: ՀՄԸՄ-ի Պուրճ Համուտի մասնաճիւղը իր զարգացման փառքի օրերը կ՛ապրի: Նոյնքան եւ նոյնանման հետաքրքրութիւն կը ստեղծուի նաեւ մասնաճիւղին կիրարկած այլ  մարզախաղերուն` պասքեթպոլի, աթլեթիզմի եւ մարմնամշակման շուրջ: 1960-ական տարիները Պուրճ Համուտի ՀՄԸՄ-ի  մասնաճիւղի թեքնիք յառաջդիմութիւններու տարիներ կ՛ըլլան: Իրերայաջորդ վարչութիւնները, ժամանակի ընթացքին ձեռք բերուած փորձառութեամբ, կը գործեն կազմակերպական, սկաուտական եւ մարզական բոլոր մարզերուն մէջ` բարձրագոյն մակարդակով: Մարզական խումբերը կը մասնակցին պատկան ֆետերասիոններու ախոյեանական մրցաշարքերուն, կը կազմակերպեն այցելութիւններ եւ կ՛ընդունին օտար այցելու խումբեր` միջազգային հանգամանք տալով մարզական  հանդիպումներուն եւ խանդավառ մթնոլորտ ստեղծելով իրենց շուրջ: Մասնաճիւղի խումբերը զանազան մրցանակներ-բաժակներ կը բարձրացնեն եւ միշտ հաւատարիմ կը մնան ՀՄԸՄ-ի նշանաբանին:

Սկաուտը միշտ չարքաշ

Այս ժամանակաշրջանին սկաուտական շարժումը նոր թափ կը ստանայ: 1961 թուականին շարժումը կը բաղկանայ արիական եւ արենուշական չորսական խումբերէ եւ գայլիկական չորս վոհմակներէ: Սկաուտական ընթացիկ աշխատանքներու` արշաւներու, բանակումներու, ծնողական հաւաքոյթներու, խարուկահանդէսներու, դպրոց բանակումներու եւ մեծ խաղերու կողքին, ՀՄԸՄ Պուրճ Համուտի մասնաճիւղի սկաուտները հրապարակ կու գան թատերական ելոյթներով, ազգային եւ եկեղեցական տօնախմբութիւններուն, ուր խումբերը միշտ ներկայ կ՛ըլլան ամենայն կարգապահութեամբ: Մասնաճիւղը կ՛ունենայ սկաուտական տարազներու մթերանոց, ճոխ գրադարան եւ այլն: Սկաուտական նուագախումբը կը վայելէ բոլորին խնամքն ու ուշադրութիւնը, ինչպէս նաեւ հպարտութեան աղբիւր կը դառնայ, որովհետեւ ան ազգային եւ պետական պաշտօնական առիթներով փայլուն ելոյթներով հանդէս կու գայ: Լիբանանի անկախութեան տարեդարձներուն յիշատակելի են անոր առաջնորդած ջահագնացութիւնները: 1960-ական թուականներու աւարտին ՀՄԸՄ-ականներուն թիւը կը բարձրանայ` հասնելու համար 750- 800: Նոյն թուականներուն մասնաճիւղէն սկաուտներ իրենց մասնակցութիւնը կը բերեն Յունաստանի մէջ կայացած միջազգային ճեմպորիին` իբրեւ լիբանանեան պատուիրակութեան անդամներ:

1970-ական տարիներուն ՀՄԸՄ-ի Պուրճ Համուտի մասնաճիւղը իր գործունէութեան կատարելագործման եւ արդիականացման շրջանը կը թեւակոխէ: Մարզական ճիւղերը զարգացում եւ բարգաւաճում կ՛ապրին եւ կ՛ունենան մասնագէտ մարզիչներ: Սկաուտական շարքերը կ՛ունենան միջազգային մակարդակի պահանջները ամբողջացնող կարող աստիճանաւորներ, որոնք կը ստանան պատկան ֆետերասիոնի վկայագիրներ: Սկաուտական նուագախումբը վերակազմութեան, նորանոր ուժերու մասնակցութեան եւ մասնագիտական ու յաճախակի փորձերու իբրեւ արդիւնք` կը դառնայ միութեան պատիւ բերող պարծանքի առարկան:

Մաքրութեան արշաւ Պուրճ Համուտի մէջ

Սկաուտական շարքերու խտացման ժամանակաշրջան մը կը հանդիսանան 70-ականներուն առաջին հինգ տարիները, երբ սկաուտութիւնը կը կազմէ մասնաճիւղի ընդհանուր թիւին երեք քառորդը: Նման ծաղկուն ժամանակաշրջանին կը յաջորդեն դժուար ու դաժան օրեր: Տասնամեակի երկրորդ կիսուն կը սկսին Լիբանանի քաղաքացիական կռիւները: Զօրաւոր թափով սկսած տասնամեակը յանկարծ կը կասեցուի փամփուշտներու սուլոցներով, որոնք կու գային փոխարինելու մարզական դաշտերու վրայ իրաւարարներուն սուլոցները: Ռումբերը եւ փամփուշտները թիրախ կը դարձնեն նաեւ մասնաճիւղի գործունէութեան շրջանը: Ղեկավարներ, մարզիկներ եւ սկաուտներ կը լծուին հայկական թաղերու պաշտպանութեան գործին եւ անոնք պատնէշի վրայ կը կանգնին` յանուն հայութեան պահպանման: Վարչութիւններու գլխաւոր մտահոգութիւնը կը դառնայ ոտքի պահել գործող փոքր կորիզները:

Լիբանանի մաշեցնող քաղաքացիական պատերազմները, հակառակ հայ ժողովուրդի աննկուն կամքին, կը յաջողին իրենց հետեւանքները ունենալ ինչպէս ազգային բոլոր կառոյցներուն, նաեւ ՀՄԸՄ-ի Պուրճ Համուտի գործունէութեան վրայ:

Լիբանանէն եղած արտագաղթին պատճառով կը նուազի ՀՄԸՄ-ականներուն թիւը, զգալի կը դառնայ ղեկավարներու եւ սկաուտական պատասխանատուներու տագնապ: Ապահովական եւ տնտեսական վտանգաւոր եւ դժուար պայմանները երկար ժամանակ կ՛ամայացնեն դաշտերն ու բանակավայրերը: Համեմատաբար նուազ թիւով եւ նօսրացած շարքերով, մասնաճիւղի գործունէութիւնը կը բոլորուին նստավայրի թաղամասերուն շուրջ: Այս կացութիւնը զգալի դարձաւ մինչեւ 1990-ական թուականներու սկիզբը:

Սակայն ՀՄԸՄ-ական ղեկավարներու արթուն կեցուածքով եւ ժրաջան աշխատանքով կացութիւնը կը փոխուի յաջորդող տարիներուն: Մարզական եւ սկաուտական շարքերը, շնորհիւ ծրագրեալ դաստիարակութեան, իրենց ընթացիկ գործերու կողքին, կը սկսին լաւագոյնս գիտակցիլ ՀՄԸՄ-ի ազգային առաքելութեան, եւ Հայ դատի պահանջատիրական ելոյթները մնայուն ներկայութիւն կը դառնան: Այդ տարիներուն սկսած եւ մինչեւ օրս շարունակուող պատի թերթերու դրութիւնը ազգային եւ  պատմական շունչ ու ոգի կը փոխանցէ սկաուտութեան եւ կորով կը ներշնչէ ակումբ մտնողներուն: 1990-ական թուականներուն է նաեւ, որ մարզական կեանքին մէջ յաջողութիւնները կը յաջորդեն իրարու եւ զանազան մրցաշարքերու միութիւնը բաժակներ կը խլէ: 1992-ին սկաուտական բաժինը կը կազմակերպէ «Վիգէն Զաքարեան» երիցական փաղանգի կազմութիւնը, եւ ան մինչեւ օրս գոյութիւն ունի եւ տարեկան դրութեամբ կ՛ոգեկոչէ յիշատակը Արցախի ազատագրական պայքարին ընթացքին զոհուած ՀՄԸՄ-ականին:

ՀՄԸՄ-Ի ՇՐՋԱՆԱՅԻՆ ՎԱՐՉՈՒԹԵԱՆ
ՔԱՐՈԶՉԱԿԱՆ ՅԱՆՁՆԱԽՈՒՄԲ

Շար. 1

Share This Article
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
CATEGORIES