Կ. Մանոյեան. «Քլինթընի Յայտարարութեան Մէջ ԼՂՀ-ի Մասին Անուղղակի Ակնարկ Կայ»

By adminx - Fri Jun 29, 5:40 am

• 0 Comments
• 41 views
• Tweet
•  Email
•  Print

ԼՂՀ-ի կարգաւորման գործընթացի եւ հակամարտութեան շուրջ օրերս տեղի ունեցած զարգացումների վերաբերեալ Panorama.am-ը զրուցեց ՀՅԴ Բիւրոյի Հայ դատի եւ քաղաքական հարցերի գրասենեակի պատասխանատու Կիրօ Մանոյեանի հետ:

ՀԱՐՑՈՒՄ.- Պարո՛ն Մանոյեան, դուք կապ տեսնո՞ւմ էք սահմանային միջադէպերի եւ Միացեալ Նահանգների արտաքին գործերի նախարար Հիլըրի Քլինթընի` տարածաշրջան կատարած այցի միջեւ:

ՊԱՏԱՍԽԱՆ.- Դէպքերը կապ ունեն այնքանով, որ Ազրպէյճանն ուզեց օգտագործել Հիլըրի Քլինթընի այցելութիւնն` իր դժգոհութիւնը յայտնելու միջազգային հանրութեանը, յանձինս ԵԱՀԿ Մինսքի խմբի համանախագահող երկրներից մէկի բարձրաստիճան պաշտօնեայի, որովհետեւ Ազրպէյճանը դժգոհ է այն առաջարկներից, որ ներկայացնում են ՄԽ համանախագահող երկրների ներկայացուցիչները, յատկապէս ինչ վերաբերում է ինքնորոշման իրաւունքին: Պաքուն, երբ չի կարողանում հրապարակաւ դրա հակառակը պնդել, իւրովի է մեկնաբանում այն` ասելով, որ ԼՂՀ-ն ունենայ ինքնորոշման իրաւունք, բայց` Ազրպէյճանի կազմում: Բայց այդպիսի բան չկայ: Ի դէպ, Ազրպէյճանն իր այդ մեկնաբանութիւնը ներկայացրել էր նաեւ Արդարադատութեան միջազգային դատարան, որը Քոսովոյի հարցով քննարկում էր անցկացնում իր տեսակէտը յայտնելու համար, սակայն դատարանը Ազրպէյճանի կողմից ներկայացուող մեկնաբանութեանը հակառակ եզրակացութիւն կատարեց:

Ունենալով դժգոհութիւններ` Ազրպէյճանը փորձում է միջազգային հանրութեան ուշադրութիւնը գրաւել եւ ինչ-որ չափով ճնշում գործադրել, բայց դա ունի իր վտանգները, որովհետեւ նման խախտումները, ռազմատենչ յայտարարութիւնները եւ սպառազինումը ի վերջոյ կարող են յանգեցնել պատերազմի:

Հ.- Ազրպէյճանի որդեգրած յարձակողապաշտ գործելաոճն ի՞նչ է տալիս Ազրպէյճանին: Նա կարողանո՞ւմ է հասնել իր առջեւ դրուած նպատակներին:

Քլինթըն

Պ.- Իր նպատակներին հասնելու հետ կապուած չի կարելի հաստատ ասել` այո, որովհետեւ իր ուզածն այն է, որ բանակցային գործընթացում այսօր առկայ մօտեցումները փոխուեն, իսկ եթէ դրանք չեն փոխւում, ուրեմն լուծման ատեանը փոխուի: Այսպիսով, քանի դեռ այդ մօտեցումները մնում են նոյնը, Ազրպէյճանը միշտ դժգոհ է մնալու: Բայց Հ. Քլինթընի` Պաքւում հնչեցրած այն յայտարարութիւնը, որ Փարիզում պէտք է նոր մօտեցումներ առաջարկուեն, պարզ է, որ Ազրպէյճանի այդ դժգոհութիւնը բաւարարելու համար արուած յայտարարութիւն էր: Փարիզեան հանդիպումը եղաւ, բայց մենք ոչինչ չլսեցինք «նոր մօտեցումներ» ասուածի մասին:

Կարծում եմ, որ այնքան ժամանակ, քանի դեռ Ազրպէյճանը ՄԱԿ-ի Անվտանգութեան խորհրդի ոչ մշտական անդամ է, այսինքն` առնուազն մէկ եւ կէս տարի, բանակցութիւններում կարգաւորման առնչութեամբ լուրջ առաջընթաց տեղի չի ունենայ: Ազրպէյճանը, լինելով դժգոհ բանակցութիւնների ընթացքից, փորձելու է հարցը տեղափոխել այլ ատեաններ, այս դէպքում` ՄԱԿ:

Հ.- Ի՞նչ արդիւնքների է հասել Ազրպէյճանը` ՄԱԿ ԱԽ ոչ մշտական անդամի կարգավիճակում:

Պ.- Տեսէք, Ազրպէյճանի ՄԱԿ ԱԽ անդամ լինելը անկարեւոր բան չէ: Դառնում ես աշխարհի այն սակաւաթիւ պետութիւններից մէկը այնպիսի միջազգային կազմակերպութիւնում, որտեղ քննարկւում են բաւական կարեւոր խնդիրներ եւ հարցեր: Այդտեղ անդամ լինելը գուցէ ինչ-որ դէպքերում դժուար իրավիճակի առջեւ կանգնեցնի այս կամ այն երկրին, բայց նաեւ քաղաքական իրադարձութիւններն այդ երկրին հնարաւորութիւն են տալիս, որպէսզի ինքը քաղաքական առեւտրի մէջ մտնի: Չի կարելի ասել, որ Ազրպէյճանն առ այսօր ոչինչ չի ստացել: Կարծում եմ, որ եթէ Ալրպէյճանի այս պահուածքի նկատմամբ միջազգային հանրութեան կողմից որոշակի հանդուրժողականութիւն կայ, դա ինչ-որ չափով պայմանաւորուած է հէնց իր` ՄԱԿ ԱԽ անդամ լինելու հանգամանքով:

Հ.- Անդրադառնանք ԵԱՀԿ ՄԽ համանախագահող երկրների նախագահների լոսքապոսեան յայտարարութեանը: Ինչո՞ւմն էր այդ յայտարարութեան առանձնայատկութիւնը:

Պ.- Լոսքապոսում ընդունուած յայտարարութեան մէջ համանախագահող երկրներն իրենց անհանգստութիւնն են յայտնում վերջին իրադարձութիւնների նկատմամբ, այն շեշտադրմամբ, որ այնքան ժամանակ, քանի դեռ հարցը չի կարգաւորուել, սահմանային միջադէպեր կը լինեն: Նրանք նոյն չափով պատասխանատու են գտնում ե՛ւ Ազրպէյճանի, ե՛ւ  Հայաստանի նախագահներին` լրիւ անտեսելով ԼՂՀ-ն, առանց որի, փաստօրէն, այս հարցը չի էլ կարող կարգաւորուել: Այդ յայտարարութեան մէջ յատուկ այլ բան չկար:

Կարծում եմ` մտահոգութեան հիմնական պատճառն այն է, որ այդ հակամարտութիւնը կարող է դարձեալ վերածուել պատերազմի, ինչը ՄԽ համանախագահող երկրների եւ ոչ մէկի շահերից չի բխում:

Հ.- Ի՞նչ էք կարծում, որքանո՞վ է հաւանական բանակցային նոր ձեւաչափի ստեղծումը: Վերջին շրջանում այդ մասին խօսակցութիւնները գնալով աշխուժանում են:

Պ.- Չեմ կարծում, որ նոր ձեւաչափ ստեղծուի: Այդպիսի ցանկութիւն կարող են ունենալ Ազրպէյճանը կամ Թուրքիան: Իսկ խօսակցութիւնների աշխուժացումը մեծ մասամբ այդ երկրների դրդմամբ է տեղի ունենում: Հիմնական խօսակցութիւնը գնում է ոչ թէ ԵԱՀԿ ՄԽ ձեւաչափը փոխելու, այլ համանախագահների կազմի վերաբերեալ` Ֆրանսան փոխարինել ԵՄ-ով: Բայց ԵՄ-ն այդ արագ շարժուելու հնարաւորութիւնը չունի, որ կարողանան նման պատասխանատուութիւն ստանձնել:

Հ.- Այդ դէպքում հնարաւո՞ր է, որ այդպիսի փոփոխութեան դէպքում բացասական արդիւնք գրանցուի:

Պ.- Եթէ դա տեղի ունենայ, պարզ է, որ բացասական արդիւնք կը լինի: Ո՛չ ՄԽ-ը, ո՛չ էլ համանախագահողների այս ձեւը իտէալական չեն, բայց առկայ պայմաններում համեմատաբար լաւագոյնն են:

Հ.- Եթէ ՄԽ բոլոր անդամները գիտակցում են, որ ԼՂ հակամարտութիւնն առանց Արցախի ժողովրդի համաձայնութեան, վերջնական լուծում չի կարող ստանալ, ինչո՞ւ Ղարաբաղը չի ներառւում բանակցութիւններում:

Պ.- Անհատ նախագահների յայտարարութիւնները մեկնելով` եզրակացնում ենք, որ իրենք պատկերացնում են, որ Ղարաբաղը բանակցութիւններին կը մասնակցի հիմնական սկզբունքների շուրջ Հայաստանի եւ Ազրպէյճանի համաձայնութիւնից յետոյ, ինչը եւս ճիշդ մօտեցում չէ եւ կարող է բացասական հետեւանքներ ունենալ: Ղարաբաղը պէտք է մասնակցի հիմնական սկզբունքների որոշման փուլում, այլապէս դա նշանակում է, որ ուզում են ինչ-որ սկզբունքներով Ղարաբաղին այս կամ այն ուղղութիւնը պարտադրել: Հետաքրքրականն այն է, որ համանախագահող երկրների վերջին յայտարարութեան մէջ 1994 թուականի զինադադարի մասին ակնարկ կայ, եւ կոչ է արւում կողմերին` յարգել այդ զինադադարի պայմանները: Բայց դարձեալ անտեսւում է, այն հանգամանքը, որ այդ զինադադարը ստորագրել են երեք կողմ: Նրանք ինչ-որ բաներ յիշատակում են, բայց ամենակարեւորն անտեսում են: Ինչ-որ ժամանակ ԼՂՀ-ի անուղղակի մասնակցութիւնը բանակցութիւններին կարող էր հասկանալի լինել, բայց արդէն հասել ենք մի պահի, երբ անհասկանալի է:

Հ.- Ի՞նչ էք կարծում, սահմանային միջադէպերի առնչութեամբ, արդեօ՞ք դրանք շարունակական կը լինեն:

Պ.- Այն, որ Ազրպէյճանը փորձելու է նորից ձեռնարկել այդպիսի յարձակումներ, կարծում եմ, արդէն հաստատուած է վերջինիս պահուածքով: Որ այդ փորձերը կարող են, թէկուզ ակամայ, վերաճել պատերազմի, դա էլ փաստ է: Թէ՛, կարծում եմ, որ Ազրպէյճանը, վստահ չլինելով իր յաղթանակի վրայ, պատերազմ չի ցանկանում: Պէտք է նաեւ նշել, որ թէ՛ պատերազմի դէպքում նաւթի օգուտները կը դադարեն օգուտ լինելուց, բայց միաժամանակ Ազրպէյճանը «կրակի հետ է խաղում»: Արդէն երեւում է, որ նրա նման պահուածքը հետաքրքրում է միջազգային հանրութեանը եւ անհրաժեշտ է, որ միջազգային հանրութիւնը հնարաւորինս ճնշում գործադրի Ազրպէյճանի վրայ` առանց կողմերի միջեւ կեղծ հաւասարութեան նշան դնելու:

Զրուցեց
ԴԱՒԻԹ ՊԵՏՐՈՍԵԱՆԸ

• 0 Comments
• 41 views
• Tweet
•  Email
•  Print