Կազմակերպութեամբ Համազգայինի Թատերական Միաւորին Եւ «Բագին» Հանդէսին` «Զանզալախդ»-Ի Քննարկումը Կը Վերարծարծէ Լիբանանահայ Թատրոնի Խոցերն Ու Հոգերը

By adminx - Sat Jun 23, 7:14 am

• 0 Comments
• 52 views
• Tweet
•  Email
•  Print

Յակոբ Տէր Ղուկասեան, Սարգիս Կիրակոսեան, Սեդա Գրիգորեան եւ Վարդան Ազնաւուրեան

Կազմակերպութեամբ Համազգայինի «Գասպար Իփէկեան» թատերական միաւորին եւ «Բագին» գրական  հանդէսին հինգշաբթի, 21 յունիսի երեկոյեան ժամը 8:00-ին, տեղի ունեցաւ  «Զանզալախդ» թատերախաղի քննարկումը` Համազգայինի «Լեւոն Շանթ» կեդրոնի «Գ. եւ  Հ.  Արմէնեան»  սրահին մէջ:

Վաստակաւոր բեմադրիչներու, դերասաններու, մտաւորականներու եւ թատերասէր հանրութեան ներկայութեան կայացած այս քննարկումը առիթ եղաւ արծարծելու հայ թատրոնի եւ յատկապէս`  լիբանանահայ  թատրոնի անցեալ թէ ներկայ իրավիճակին առնչուող հարցեր, մտահոգութիւններ, մարտահրաւէրներ թէ առաջարկներ:

Այս առիթով խօսք առնելու հրաւիրուած էին  «Զանզալախդ» թատերախաղի բեմադրիչ Յակոբ Տէր Ղուկասեան եւ թատրոնի հաւատաւոր ու խոստմնալից երիտասարդներէն Վարդան Ազնաւուրեան: Ձեռնարկին զրուցավարն էր արաբական գրականութեան ու թատրոնին  քաջատեղեակ եւ մօտէն ծանօթ բանաստեղծ Սարգիս Կիրակոսեան: Բացման խօսքը կատարեց  Համազգայինի «Բագին» գրական  հանդէսի փոխխմբագիր Սեդա Գրիգորեան, որ ողջունելով ներկաները ներկայացուց օրուան զրոյց-քննարկումի նիւթը` գոհունակութիւն յայտնելով, որ նման հանդիպում մը կը յիշեցնէ Համազգայինի երբեմնի, յատկապէս` Պուրճ Համուտ մասնաճիւղի գրական երեկոները, ուր տիրական էր Համազգայինի վաստակաւոր մշակներէն Գրիգոր Շահինեանի, Բաբգէն Փափազեանի, Վարուժան Խտըշեանի ու անոնց նմաններուն ազգաշունչ մթնոլորտը:

Ապա խօսք առաւ զրուցավար Սարգիս  Կիրակոսեան, որ ներկայացուց արաբ ծանօթ մտաւորական Իսամ Մահֆուզի «Զանզալախդ»  թատերախաղի «ծննդոց»-ին, ստեղծման եւ թատերական ներկայացման  պայմանները: Արաբական ու լիբանանեան գրականութեան հանրածանօթ դէմքերէն բանաստեղծ Ունսի  Հաժին վերագրելով իր տեղեկութիւնները` Կիրակոսեան յայտնեց, որ գրող Իսամ Մահֆուզ  լիբանանեան «Նահար» օրաթերթին կողմէ կը գործուղուի Լիբանանի ծանօթ խենթանոցը`  «Ասֆուրիէ»-ն, այդ մասին թղթակցութիւն պատրաստելու համար: Սակայն Մահֆուզ թղթակցութիւնը հրատարակելէ ետք կը շարունակէ այցելել նշեալ խենթանոցը եւ խենթերը խօսեցնելով իր տպաւորութիւնները կ՛արտացոլէ  «Զանզալախդ» թատերախաղին մէջ: «Զանզալախդ»-ը ունի քաղաքական  դիմանկարներով բովանդակութիւն, եւ այդ դիմանկարները 1960-ական թուականներու  արաբական աշխարհը կը ներկայացնեն: Օրին  թատերախաղը մերժուած է մէկէ աւելի  բեմադրիչներու կողմէ, հիմնականին մէջ` լեզուական պատճառներով:

Այս առիթով խօսք առին նաեւ բեմադրիչներ Արա Արծրունի, Վազգէն Մուղալեան, Վարդան  Մկրտիչեան եւ ուրիշներ: Արծարծուեցան առհասարակ լիբանանահայ թատրոնի, եւ յատկապէս` «Զանզալախդ»-ի թատերական բեմադրութեան մասին  թեր ու դէմ կարծիքներ: Արծարծուեցան գործածուած լեզուին եւ անոր քերականական ոճին բիւրեղացման անհրաժեշտութիւնը, մամուլի դերը քարոզչութեան ու հանրային կարծիքի նախապատրաստութեան իմաստով: Ներկաներէն ոմանք «յանդգնութիւն»,  ուրիշներ «արկածախնդրութիւն» որակեցին  բեմադրիչ Յակոբ Տէր Ղուկասեանի  այս նախաձեռնութիւնը: Եղան հարցադրումներ` նկատուած «թերացում»-ներու թէ «բացթողում»-ներու գծով, ինչպէս` իգական սեռին բացակայութինը այս թատերախաղի կազմէն: Այլ խօսքով` «Զանզալախդ»-ի քննարկումը առիթ մը եղաւ խթանելու ներկաները, որ վերյիշեն ու արծարծեն լիբանանահայ թատրոնի  անցեալի թէ ներկայի խոցերն ու մտահոգութիւնները, դիմակալած մարտահրաւէրները եւ այլն: Խօսք առաւ նաեւ «Զանզալախդ»-ի` յատուկ այս թատերախաղի արաբերէնէն հայերէնի թարգմանիչ, թատրոնի երիտասարդ տաղանդաւոր ու խոստմնալից ուժերէն Հրակ Տեմիրճեան, որ իր անդրանիկ այս փորձառութենէն մեկնելով ըսաւ, թէ ինչպիսի՜ հաճոյքով թարգմանած է թատերախաղը` փորձելով պահել հեղինակին գործածած լեզուին եւ ոճին հարազատութիւնը: Իր կարգին, բեմադրիչ  Յակոբ Տէր Ղուկասեան խօսեցաւ այս թատերախաղի իր ընտրութեան դրդապատճառներուն եւ նպատակին մասին` շեշտելով, որ իր թիրախը հայկականի կողքին նաեւ արաբ հանդիսատեսն էր` փորձելով ներգրաւել զայն եւ ցոյց տալ, թէ լիբանանահայ թատրոնը հայկականի եւ միջազգայինի կողքին հետաքրքրուած է նաեւ արաբական թատերախաղերով: Տէր Ղուկասեան  գոհունակութիւն յայտնեց, որ որոշ չափով յաջողած էր իր նպատակին ու առաքելութեան մէջ, յատկապէս որ արաբ լիբանանցի թատերասէրներ եւ մանաւանդ իր աշակերտներէն ոմանք ներկայ եղած են թատերախաղը դիտելու: Ան յիշեց, որ այս թատերախաղը նախապէս ալ ներկայացուած է հանրածանօթ բեմադրիչ Պերճ Ֆազլեանի կողմէ: Համազգայինի երաժշտանոցի տնօրէն Աշոտ  Ճենտերեճեան իր կարգին գնահատեց Տէր Ղուկասեանի այս նախաձեռնութիւնը` շեշտը դնելով հասարակութեան ու միջավայրի համապատասխան պատրաստակամութեան վրայ: «Որեւէ արուեստ պէտք է մտածելու մղէ», նշեց ան` բնորոշելով ընտրանի արուեստը շուկայական արուեստէն: «Բագին»-ի խմբագիր, մտաւորական Յակոբ Պալեան անդրադարձաւ մամուլի դերակատարութեան եւ հանրային կարծիքի նախապատրաստութեան անհրաժեշտութեան:  Լիբանանահայ ծանօթ թատերագիր Արա  Արծրունի նմանապէս դրուատիքով արտայայտուեցաւ, «յատկապէս գաղութի ներկայ պայմաններուն մէջ, ուր շատ դժուար է նման գործ իրագործել»: Ան յիշեց, թէ ինչպէս օրին  «Ոսկի Աքաղաղը» բեմադրուած է 45 անգամ եւ մամուլը մեկնաբանութիւններով կ՛անդրադառնար` նախքան թատերախաղի ներկայացումը հանրութեան: Նմանապէս, բեմադրիչ Վազգէն Մուղալեան բարձր գնահատեց  Յակոբ  Տէր  Ղուկասեանի այս նախաձեռնութիւնը,  յատկապէս նիւթի իր ընտրութեան  գծով: Բեմադրիչ Վարդան  Մկրտիչեան եւս կատարեց որոշ մատնանշումներ`  փոխանցելով իր տեսակէտները լիբանանահայ թատրոնին մասին:

Շուրջ մէկուկէս ժամ տեւած այս զրոյց քննարկումին, Սարգիս Կիրակոսեան, Սեդա  Գրիգորեան, ինչպէս նաեւ բեմադրիչներ Յակոբ  Տէր Ղուկասեան ու Վարդան Ազնաւուրեան  պատասխանեցին ներկաներու  հարցադրումներուն:

• 0 Comments
• 52 views
• Tweet
•  Email
•  Print