«Դրօշակ»-ը՝ Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութեան Վաւերագիրը

ԱՒՕ ԳԱԹՐՃԵԱՆ

Չորրորդ Ժամանակաշրջան

Առաջին տարուան, առաջին թիւի առաջին էջը

«Դրօշակ»-ի չորրորդ ժամանակաշրջանը սկիզբ կ’առնէ 1986-ին, Աթէնք (Յունաստան) եւ վերջ կը գտնէ 2005-ին: Այս հանգրուանին ՀՅԴ կեդրոնական պաշտօնաթերթին խմբագրութեան պաշտօնը կը վարէ Նազարէթ Պէրպէրեան:

«Դրօշակ»-ի թուղթին չափը 27 X 20.5 սմ. է, իսկ թուղթին որակը` ճերմակ փայլունի զարնող, ծաւալը երբեմն` 42, երբեմն` 50 կամ 74 էջով:

1986 թուականին դարձեալ վերահրատարակուող «Դրօշակ»-ի մէջ գաղափարականութեան սկզբունքի կիրարկման հաւաստիքը հանդէս կու գայ հետեւեալ տողերով. «Գաղափարական ամբողջ ժառանգութիւն մը վերանորոգելու դաշնակցական յանդգնութիւնը թափ կու տայ մեր աշխատանքին` իբրեւ ներշնչման անխառն ու վարար աղբիւր»:

«Դրօշակ»-ի չորրորդ վերահրատարակման մէջ կ’իյնայ յատկապէս Հայաստանի Հանրապետութեան վերանկախացման եւ վերիվայրումներու հանգրուանը, մասնաւորապէս տէրպետրոսեանական իշխանութիւններու հակադաշնակցական բուռն արշաւը:

Այսպէս, 1992 յունիս 29-ին Երեւանի մէջ գումարուած ՀՅԴ 25-րդ Ընդհանուր ժողովը կը խափանուէր Լեւոն Տէր Պետրոսեանի` Դաշնակցութիւնը բացէ ի բաց հալածելու կեցուածքով: Նոյն տարուան հոկտեմբերին Ընդհանուր ժողովը իր աշխատանքները կը շարունակէր Փարիզի մէջ:

Այդ օրերուն Դաշնակցութեան պաշտօնաթերթը ընդհանրապէս կ’ընդգծէր. «Մէկ ազգ, մէկ հայրենիք» գաղափարաբանութեան կիրարկումը, անկախութիւնը Հայաստանի ճգնաժամային վիճակին համար քաւութեան նոխազ դարձնող մտայնութեան դէմ քարոզչութեան զօրացումը, մեր աւանդական պահանջատիրութեան` Ազատ, Անկախ եւ Միացեալ Հայաստանի տեսլականով յստակօրէն արտայայտուելու, եւ հայ մարդուն իր երկրին մէջ ինքնիշխան ապրելու իրաւունքը: Ու դեռ, Հայոց ցեղասպանութեան ճանաչման ու հատուցման արծարծումը: Միաժամանակ ՀՅԴ ծրագրի եւ քաղաքական ուղեգիծի ընկերային եւ ազգամշակութային սկզբունքային մտածողութիւնը: Մէկ խօսքով` դաշնակցական ընկերվարական հասկացողութիւնները գիտագաղափարական հիմնաւորմամբ պարզաբանելով` անոր գաղափարախօսական, համամարդկային ու միաժամանակ մեր ազգային իրականութիւնը հայ ժողովուրդին ներշնչելու անհրաժեշտութիւնը:

Անշուշտ, միաժամանակ չմոռնալ նոյն ժամանակաշրջանին Արցախի ազատագրական պայքարի ամբողջ իրադարձութիւնները, որոնք մեզի ներկայացուած են, ինչպէս նաեւ` պաշտօնաթերթի վերջին էջերուն մէջ զետեղուած արցախեան գոյապայքարին մէջ նահատակուած ազատամարտիկներուն կենսագրականներն ու մտածումները:

25 փետրուար 1999-ին, Հայ յեղափոխական դաշնակցութեան պաշտօնաթերթը՝ «Դրօշակ» ունեցաւ իր հայրենական ծնունդը: Երկշաբաթեայ պարբերականութեամբ Աթէնք հրատարակուող «Դրօշակ»-ը, իր 1999-ի 3-րդ թիւէն (12-25 փետրուար 1999-ի թուակիր) սկսեալ, լոյս կը տեսնէ Երեւանի մէջ («Այբ Գրաֆիկ» տպարանէն, Տէրեան 72): Այսպիսով իր հրատարակութեան 109-ամեայ պատմութեան ընթացքին առաջին անգամ ըլլալով, «Դրօշակ» լոյս կը տեսնէ հայրենիքի մէջ:

Արդարեւ, ՀՅԴ պաշտօնաթերթը կը հրատարակուի Հայաստանի Հանրապետութեան մէջ պաշտօնապէս գրանցուած թերթի կարգավիճակով՝ թէ՛ շարունակելով դէպի տարբեր գաղութներ իր առաքումները, թէ՛ հասանելի դառնալով հայրենի ընթերցողներու լայն բազմութեան:

Ուստի, Հայաստանեան մամուլի նորագոյն անդամը՝ «Դրօշակ» անփոփոխ կը պահէ իր կողքի ձեւաւորումն ու 44 էջեայ ծաւալն ու չափը:

Այս ժամանակաշրջանին բովանդակութեան բաժիններն են. «Խմբագրական», «Մեր ուղին», «ՀՀՇ-ական խարխափումներու դէմ», «ՀՀՇ-ական ելոյթներ», «Դաշնակցութեան հետ», «Մեր ընդդիմախօսները եւ մենք», «Հայաստանի նախագահական ընտրութիւնները», «Հայաստան եւ խորհրդային քաղաքականութիւնը», «Փաստաթուղթ», «Թղթածրար», «Հայաստանի անկախութեան հետ», «Փաստագրութիւն»,  «Ազգային մտահոգութիւններ», «Երիտասարդական ձայներ», «Գաղափարական հարցեր», «Արցախեան պահանջատիրութիւն», «Հայրենական հոգեր», «Դրօշակի գրադարան»,  «Անդրադարձ», «Անձինք նուիրեալք», «Քաղաքական տեսութիւն», «Թուրքիոյ շուրջ», «Դաշնակցականի մտքեր», «Յուշեր», «Այբուբեն», «Մեր հարցազրոյցները», «Կազմակերպական հարցեր», «Դէպի երկիր» եւ այլն:

Վերոնշեալ բաժիններուն մէջ յօդուածներ ստորագրած են հայրենիքէն եւ սփիւռքէն մտաւորականներ` Էթիկ Յովհաննիսեան, Հրայր Մարուխեան, Բաբգէն Փափազեան, դոկտ. Բաղդիկ Մինասեան, Լեւոն Շիրինեան, Նազարէթ Պէրպէրեան, Գէորգ Պէլեան, Արա Խանճեան, Հրաչ Տասնապետեան, Արտաշէս Շահբազեան, Ռուբինա Փիրումեան, Սօս Սարգսեան, Ռուբէն Յովսէփեան, Ա. Գ., Սիւզան Խարտալեան, Վահէ Օշական, Ժիրայր Ղարիպեան, Խաժակ Տէր Գրիգորեան, Իգոր Մուրատեան, Խաչիկ Տէր Ղուկասեան, Ժաննա Գալստեան, Աբօ Պօղիկեան, Ծովակ Աւագեան, Վարանդ Փափազեան, Արամ Սարգսեան, Սեդօ Պոյաճեան, Յակոբ Պալեան, Սարմէն Ղահրամանեան, Վաչէ Բրուտեան, Զօրայր Խալափեան, Վրէժ-Արմէն Արթինեան, Յարութիւն Քիւրքճեան, Սարգիս Կիրակոսեան, Սէյրան Բաղդասարեան, Միհրան Քիւրտօղլեան, Հրայր Կարապետեան եւ ուրիշներ:

Միւս կողմէ, «Դրօշակ»-ի կարգ մը թիւերուն կցուած են ֆրանսերէն նաեւ ազգային-կուսակցական-գաղափարական ու գաղափարախօսական նիւթերու շուրջ յօդուածներ:

«Դրօշակ»-ի այս ժամանակաշրջանին վերջին քանի մը տարիները` 2002, 2003, 2004, 2005, հրապարակուած են եռամսեայ դրութեամբ, գիրքի տեսքով եւ ամէն մէկ թիւ առանձին խորագիրով կը յատկանշուի, սակայն անմիջապէս յիշեցնենք, որ նոյն այս խորագիրը առնուած է մէջի յօդուածներէն մէկուն վերնագիրէն, օրինակ` «Պետութեան հզօրացման հաստատակամութեամբ», «Ճշմարտութեան պահը», «Անկախ Հայաստանը եւԴաշնակցութեան անելիքը» եւ այլն:

«Դրօշակ»-ի այս գիրքերուն չափը եղած է 23 X 16.5 սմ., իսկ թուղթին որակը` ճերմակ, ծաւալը` 152 էջ:

Եռամսեայ այս թիւերուն բովանդակութեան գլխաւոր վերնագիրներ են` «Դաշնակցական բեմ», «Հայ դատ», «Պատմութեան հետ», «Արխիւային», «Ազգային հոգեր», «Գաղափարաբանութիւն», «Տարածաշրջան», «Տնտեսութիւն», «Փաստագրութիւն» եւ այլն: Իսկ յօդուածագիրներն են` Լեւոն Մելիք-Շահնազարեան, Արտակ Մաղալեան, Էդուարդ Յարութիւնեան, Մկրտիչ Մկրտիչեան, Վահան Յովհաննիսեան, Սամուէլ Էւոյեան, Նազարէթ Պէրպէրեան, Հայկ Դեմոյեան, Գագիկ Սողոմոնեան, Թամար Վարդանեան, Վլադիմիր Մանասեան, Ջուլիետա Յովհաննիսեան, Աւօ Գաթրճեան եւ ուրիշներ:

Չորրորդ ժամանակաշրջանին մէջ կարեւոր է ընդգծել երկու հիմնական կէտ.

ա.- Թէեւ «Դրօշակ»-ի շուրջ հաւաքուած կը տեսնենք դաշնակցական եւ հայրենի շատ մը մտաւորականներ, նոյնիսկ երբեմն կարդացած ենք խմբագրական կազմի մասին, սակայն թերթը կը զատորոշուի իր մէկ խմբագիրով` Նազարէթ Պէրպէրեանով:

բ.- Անցեալ շրջանէն եկած գաղափարական շատ խոր գրութիւնները` սփիւռքեան գրիչներէ, կը վերափոխուին հայրենի մտաւորականութեան հակակշռին տակ եւ հոս երեւան կու գան մասնագիտացած եւ գիտական բնոյթ ունեցող յօդուածներ:

Բնականաբար այս ժամանակաշրջանը, որպէս բարձր մակարդակով ժառանգ, առնուած սփիւռքեան եւ յատկապէս լիբանանահայ մտաւորական գրիչներէ, կը հասնի իր գագաթնակէտին եւ դաշնակցական ամէն միջավայրի մէջ կը փնտռուի «Դրօշակ»-ը, մանաւանդ այսօրուան հետ համեմատած` դաշնակցական մամուլի ուշադրութեան կ’արժանանայ, այն իմաստով, որ աւելի արտատպումներ կը կատարուին դաշնակցական մամուլին մէջ: Կ’արժէ յիշել նաեւ լեզուի գործածութեան բարձր մակարդակը, թէեւ հայրենի մտաւորականութեան հետ միասին կը բազմանայ գործածութիւնը ռուսերէն բառերուն, ինչպէս էր պարագան առաջին եւ երկրորդ ժամանակաշրջաններուն:

Հինգերորդ Ժամանակաշրջան

2007-ին վերահրատարակուող «Դրօշակ»-ը բովանդակութեամբ շատ տարբեր չէ անցեալէն, սակայն կազմի ու էջերու ձեւակերպման իմաստով հոն առկայ է նորաձեւութիւնը` 21-րդ դարու արհեստագիտական կարելիութիւններով. օրինակ` չափը A4 թուղթ է, ծաւալը` մինչեւ 50 էջի սահմանները, թուղթը՝ բարձրորակ: Թերթը կը հրատարակուի Երեւան եւ կը տարածուի ամբողջ աշխարհ, ուր կայ հայ համայնք ու դաշնակցական կառոյց:

«Դրօշակ»-ի խմբագիր երջանկայիշատակ ընկեր Ռուբէն Յովսէփեանի հետ, «Դրօշակ»-ի խմբագրատունը, Երեւան

Այս շրջանի «Դրօշակ»-ի գլխաւոր խմբագիրը եղած է հայրենի գրող եւ մտաւորական Ռուբէն Յովսէփեան, իսկ խմբագիրը` դոկտ. փրոֆ. Կարէն Խանլարեան:

Առաջին թիւին` «Վերահրատարակուող «Դրօշակը» խորագրեալ խմբագրականին մէջ կը կարդանք, որ թերթին նոր խմբագրակազմին համար անվիճելի արժէքներ կը մնան Քրիստափոր Միքայէլեանէն, Միքայէլ Վարանդեանէն, Սիմոն Վրացեանէն, Սարգիս Զէյթլեանէն, Բաբգէն Փափազեանէն ժառանգուած եւ Նազարէթ Պէրպէրեանի խմբագրած «Դրօշակ»-ին փոխանցուած հետեւեալ անտարակուսելի կեցուածքն ու սկզբունքները.

««Դրօշակ»-ը, ինչպէս միշտ, պիտի հանդիսանայ Հ.Յ.Դաշնակցութեան հայեացքներուն եւ գաղափարախօսութեան թարգմանը եւ տարածողը:

««Դրօշակ»-ը, հայ ազգային-պետական, քաղաքական-տնտեսական եւ ընկերային-մշակութային բովանդակ շահերու պաշտպանութեան դիրքերէն եւ ՀՅԴ արժէքային համակարգէն մեկնելով` պիտի մեկնաբանէ համաշխարհային ու շրջանային անցուդարձերը, հայութեան եւ Հայ դատին վերաբերող խնդիրները, Հայաստանի ու Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետութիւններուն եւ մեր կորուսեալ Հայրենիքին առնչուող հիմնահարցերը:

««Դրօշակ»-ը վերոնշեալ շահերու, պաշտպանութեան դիրքերէն մեկնելով` պիտի քննարկէ Հայաստանի ու հայութեան կեանքի նաեւ յոռի եւ բացասական երեսները, ապազգային քաղաքական ընթացքները, արտատնտեսական եւ ստուերային աղէտաբեր կացութաձեւերը, փտածութիւնը եւ խմբակային սանձարձակութիւնները, ճեղքուած եւ բեւեռացած հասարակութեան ընկերային յարաբերութիւնները, անյարիր եւ այլասերիչ մշակութային երեւոյթները:

««Դրօշակ»-ը պիտի արծարծէ այս բոլորը` մնայուն կերպով ուղենիշ ունենալով ժամանակի ոգին եւ յառաջխաղացքը, յստակ տարբերակելով միջազգային արժէքները աշխարհաքաղաքացիական ըմբռնումներէն, համամարդկային նուաճումները` համաշխարհայնացումի հրամցումներէն»:

21-րդ դարու` «Դրօշակ»-ի հինգերորդ ժամանակաշրջանի թիւերուն մէջ զգալի է, որ անոր ուշադրութիւնը սեւեռած է մեր ազգն ու պետականութիւնը յուզող կարեւորագոյն հարցերուն վրայ: Հոն ստեղծուած է հասարակական ու քաղաքական մտքի խմորման այն դաշտը, որ հնարաւոր է գտնել մեզի անհրաժեշտ հարցերուն լուծումները:

Պաշտօնաթերթին շուրջ կուսակացական մտաւորականութենէ զատ, համախմբուած են նաեւ ոչ դաշնակցական յօդուածագիրներ ալ, ինչպէս 29 նոյեմբեր 2007-ին «Դրօշակ»-ի գլխաւոր խմբագիր Ռուբէն Յովսէփեան պիտի գրէր. ««Դրօշակ»-ի դռները բաց են բոլորին առջեւ, ան Հ.Յ.Դ.-ի պաշտօնաթերթն է, բայց բոլորինն է»: Ահաւասիկ, տարիներու բերած փորձառութիւնը պատճառ կը դառնայ, որ Հ.Յ.Դ. պաշտօնաթերթը ըլլայ այսքան շրջահայեաց եւ մասնագիտացած ու գիտական մակարդակի յօդուածներով ուշադրութիւնը գրաւէ ոչ միայն գաղափարակիցին, այլ մանաւանդ` գիտական շրջանակին:

«Դրօշակ»-ի սեփական շէնքը, Ժընեւի մէջ

2007-2011 թուականներու ժամանակաշրջանին մէջ լոյս տեսած «Դրօշակ»-ի բաժինները եթէ նշելու ըլլանք, հոն պիտի կարդանք հետեւեալները. «Խմբագրական», «Խմբագրի անկիւն», «Հարցազրոյց», «Տեսակէտ», «Մեր երախտաւորները», «Նիւթեր թուրք պատմաբանների համար», «Դրօշակը 100 տարի առաջ», «Մի երգի պատմութիւն», «Տեսական», «Տարածաշրջան», «Պատկերասրահ», «Միջազգային իրաւունք», «Խորհրդարանական կեանք», «Տեղեկանք», «Համաշխարհայնացում», «Դաշնակցական բեմ», «Թերթելով «Դրօշակ»-ի էջերը», «Նոր գիրքեր», «Ժողովրդագրութիւն», «Պատմութեան սրբագրում», «Նամականի», «Հնադարեան», «Միջազգային կեանք», «Սոցիալտնտեսական», «Պատմամշակութային», «Իմացաբանական», «Համագործակցութիւն», «Հայեացք ներսից», «Մտաւորականի անկիւն», «Լ.Ղ.Հ. հիմնախնդիր», «Հ.Հ. բանակ», «Արձագանգ», «Յիշատակ» եւ այլն:

Յօդուածագիրներն են` Լեւոն Շիրինեան, Կարէն Խանլարեան, Ռուբէն Յովսէփեան, Հայկազուն Ալվրցեան, Արա Նռանեան, Սիւզան Խարտալեան, Վահէ Սարգսեան, Կարէն Վերանեան, Արմինէ Ամիրեան, Համլետ Գէորգեան, Յովհաննէս Զատիկեան, Արա Պապեան, Աննա Առաքելեան, Մանուէլ Մկրտչեան, Ար. Ս. Եղիազարեան, Աբրահամեան Հ.Բ., Ժիլպերթ Մուշկանբարեան, Ֆելիքս Մելոյեան, Լիւտվիկ Խաչատրեան, Հայկարամ Նահապետեան, Վահագն Յակոբեան, Աւօ Գաթրճեան եւ ուրիշներ:

«Դրօշակ»-ի էջերուն, ինչպէս միշտ, այս հանգրուանին եւս ուշագրաւ է «Դաշնակցական բեմ»-ը, ուր կ’արծարծուին կուսակցական խնդիրներ, մտահոգութիւններ` կապուած ազգային եւ պետական իրականութեան հետ: Կայ յատուկ էջ` մեր ազգային եւ կուսակցական դէմքերու մասին:

«Դրօշակ»-ը կ’անդրադառնայ աշխարհատարած Հայ Դատի յանձնախումբերու եւ գրասենեակներու գործունէութեան, ինչպէս նաեւ` Հայ դատի կապուած վերջին իրադարձութիւններուն:

«Դրօշակ»-ի այս շրջանի նորարարութիւնը՝ ««Դրօշակ»-ի պատկերասրահ» բաժինն է, զանազան արուեստագէտներու գեղանկարներու նմուշներով: Այստեղ անմիջապէս կ’արժէ յիշել, որ անցեալի ժամանակաշրջաններէն կը զատորոշուի նաեւ պատկերազարդ ու գունաւոր էջերով (թէեւ նախօրօք եղած են հատուկենտ նկարներ` սեւ-ճերակ):

Այս շրջանի վերջին թիւը լոյս կը տեսնէ 2011 թուականի յուլիսին:

ԴՐՕՇԱԿ
(Շար. 2)

 

Share This Article
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)
Disqus ( )