Լեզուակռիւ ՄԱԿ-ի Գլխաւոր Խորհուրդի Մէջ` Հայաստանի, Ազրպէյճանի Եւ Թուրքիոյ Միջեւ

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ
«Քալիֆորնիա քուրիըր» թերթի
հրատարակիչ եւ խմբագիր

24-30 սեպտեմբեր 2019-ին Նիւ Եորքի մէջ կայացաւ ՄԱԿ-ի Ընդհանուր ժողովի տարեկան նստաշրջանը: Մասնակիցները ՄԱԿ-ի անդամ պետութիւններու ղեկավարները եւ  բարձրաստիճան պաշտօնեաներն էին, որոնց շարքին` Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինեանը, Թուրքիոյ նախագահ Ռեճեփ Թայիփ Էրտողանը եւ Ազրպէյճանի արտաքին գործոց նախարար Էլմար Մամետեարովը: Զարմանալի է, որ կը բացակայէր Ազրպէյճանի նախագահ Իլհամ Ալիեւը. մեծ սխալ մը` անոր կողմէ…

24 սեպտեմբեր 2019-ին առաջին ելոյթ ունեցողը Էրտողանն էր: Արդարութեան եւ հաւասարութեան մասին վեհ գաղափարներէ ճառելէ ետք, որոնք մնայուն կերպով կը խախտուին Թուրքիոյ մէջ, Էրտողան անգամ մը եւս բողոքեց, որ Թուրքիա ներկայացուած չէ ՄԱԿ-ի Ապահովութեան Խորհուրդի հինգ մնայուն անդամ երկիրներու (Միացեալ Նահանգներ, Մեծն Բրիտանիա, Ֆրանսա, Չինաստան եւ Ռուսիա) շարքին մէջ, երկիրներ, որոնք ունին վեթոյի իրաւունք: Թուրքիան նման առանձնաշնորհեալ ակումբի մը մէջ ընդունելէ շատ առաջ պէտք է որ առաջնահերթութիւն տրուի Հնդկաստանի, Պրազիլի եւ թերեւս ալ` Գերմանիոյ: Էրտողան նաեւ խեղաթիւրուած ներկայացուց Թուրքիան` իբրեւ այն երկիրը, որ «առաջին եւ ծանր հարուածը հասցուց» Սուրիոյ` Իտլիպի ահաբեկիչներուն: Իրականութեան մէջ, Թուրքիա եղած է Իտլիպի ահաբեկիչներու ամէնէն մեծ զօրակիցը… Զարմանալի է, որ Էրտողան կը մեղադրէ յոյն կիպրացիները այն բանի համար, որ Թուրքիա կը շարունակէ բռնագրաւել Հիւսիսային Կիպրոսը: Ան նաեւ քննադատեց Իսրայէլը` պաղեստինցիներու նկատմամբ ցուցաբերած վատ վերաբերումին համար:

Անդրադառնալով Կովկասի` Էրտողան յայտարարեց. «Անընդունելի է, որ Լեռնային Ղարաբաղը եւ անոր յարակից շրջանները, որոնք ազրպէյճանական տարածք են, տակաւին գրաւուած են` հակառակ ընդունուած (ՄԱԿ-ի) բանաձեւերուն»:

25 սեպտեմբեր 2019-ին ՄԱԿ-ի Ընդհանուր ժողովին  ունեցաւ Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինեան` դատապարտելով Ազրպէյճանը «Լեռնային Ղարաբաղի» (Արցախ) հակամարտութիւնը լուծելու դժկամութեան յանցանքով: Ան ըսաւ, որ հակամարտութեան լուծումը պէտք է ընդունելի ըլլայ Հայաստանի, Արցախի եւ Ազրպէյճանի ժողովուրդներուն համար:

Ինչ կը վերաբերի Թուրքիոյ, Փաշինեան յայտարարեց, որ` «հրաժարելով Հայաստանի հետ դիւանագիտական յարաբերութիւններ հաստատելէ, բացայայտօրէն աջակցելով Ազրպէյճանի` ընդդէմ Հայաստանի եւ Լեռնային Ղարաբաղի, Թուրքիա կը շարունակէ մնալ ապահովութեան լուրջ սպառնալիք հայ ժողովուրդին համար, որ վերապրած է Ցեղասպանութեան խոր ողբերգութիւնը եւ կը շարունակէ բախիլ ճշմարտութեան ու արդարութեան դաժան ժխտումին»:

28 սեպտեմբեր 2019-ին ելոյթ ունենալով ՄԱԿ-ի Ընդհանուր ժողովին մէջ Ազրպէյճանի արտաքին գործոց նախարար Էլմար Մամետեարով յայտարարեց. «Միջազգային հանրութիւնը եւ սեփական ժողովուրդը մոլորութեան մէջ ձգելու անօգուտ փորձերու վրայ ժամանակ վատնելու փոխարէն` Հայաստան պէտք է հրաժարի ներկայ անկայուն կացութիւնը երկարաձգելէ եւ բարեխղճօրէն կատարէ միջազգային իր պարտաւորութիւնները»: Որքան շուտ Հայաստան հրաժարի իր «յարձակողական եւ թշնամական քաղաքականութենէն տարածաշրջանի մէջ», այնքան աւելի լաւ կը յաղթահարէ իր «լուրջ քաղաքական, տնտեսական եւ ընկերային բեռը», ըսաւ Մամետեարով:

ՄԱԿ-ի հայաստանեան պատուիրակը օգտուեցաւ Ազրպէյճանի արտաքին գործոց նախարար Մամետեարովի ելոյթին իր «պատասխանի իրաւունքէն»` մեղադրելով զայն Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտութիւնը աղաւաղելու յանցանքով: Հայաստանի ներկայացուցիչը այնուհետեւ յիշատակեց 1988 թուականին ազրպէյճանական հայերու կոտորածներուն մասին` Ազրպէյճանի Սումկայիթ քաղաքին մէջ: Ան աւելցուց, որ Լեռնային Ղարաբաղը երբեք Ազրպէյճանի մաս չէ կազմած:

Այնուհետեւ Ազրպէյճանի ներկայացուցիչը իր կարգին արձագանգեց իր «պատասխանի իրաւունքով»: Հայ եւ ազրպէյճանցի պատուիրակները հանդէս եկան շարք մը դիտողութիւններով` պատասխանելով իրարու մեղադրանքներուն:

Իսկ այդ ընթացքին Իսրայէլի վարչապետ Պենիամին Նեթանիահու դժգոհեցաւ ՄԱԿ-ի Ընդհանուր ժողովին մէջ Իսրայէլի վերաբերեալ Էրտողանի քննադատութենէն` խիստ դատապարտելով զայն, կը տեղեկացնէ «Ժերուսալեմ Փոսթ» թերթը. «Վարչապետ Նեթանիահու քննադատեց Թուրքիոյ նախագահ Ռեճեփ Թայիփ Էրտողանը` զայն կոչելով ստախօս եւ ըսելով, թէ` «ան, որ չի դադրիր Իսրայէլի մասին ստելէ, որ իր երկրին մէջ քիւրտեր կը սպաննէ, որ կը հերքէ հայ ժողովուրդին դէմ իրականացուած սարսափելի ոճրագործութիւնները, ան չէ, որ պէտք է խրատներ տայ Իսրայէլի»:

Նեթանիահուի մեկնաբանութիւնները երբեք ալ չգոհացուցին համայն հայութիւնը, որ իր կարգին մատնանշեց, թէ նոյն այս Նեթանիահուի ղեկավարութեամբ է, որ  Իսրայէլ մերժած է Հայոց ցեղասպանութեան հաւաստիութիւնը եւ արգելափակած` Հայոց ցեղասպանութեան ճանաչումը Քնեսեթի (խորհրդարանի) կողմէ: Նեթանիահուի խօսքերը ընդունուեցան որպէս պարզապէս անպարկեշտ փորձ մը` Հայոց ցեղասպանութիւնը իբրեւ միջոց օգտագործելու` Էրտողանը հարուածելու համար, մինչդեռ Իսրայէլ ի՛նք չէ ճանչցած Հայոց ցեղասպանութիւնը: Սա Նեթանիահուի կեղծաւորութեան գագաթնակէտն է…

Ինչպէս բազմաթիւ անգամ նշած եմ, Իսրայէլի կառավարութիւնը` իբրեւ ցեղասպանութեան ենթարկուած ազգի մը ղեկավարութիւն, պէտք էր առաջին երկիրը ըլլար, որ կ՛ընդունէր Հայոց ցեղասպանութիւնը, այլ ոչ թէ` վերջինը: Ուշացած այս փուլին, եթէ նոյնիսկ Իսրայէլ ճանչնայ Հայոց ցեղասպանութիւնը, անիմաստ քայլ մը կ՛ըլլայ, քանի որ տասնեակ մը երկիրներ եւ միջազգային կազմակերպութիւններ արդէն իսկ ընդունած են Հայոց ցեղասպանութիւնը: Շարունակելով անամօթաբար մերժել Հայոց ցեղասպանութեան ընդունումը` Իսրայէլի կառավարութիւնը պարզապէս կը խաթարէ իր հեղինակութիւնը միջազգային հանրութեան մօտ:

Նոյնիսկ Հնդկաստանի վարչապետ Նարենտրա Մոտի Նիւ Եորքի մէջ միացաւ քաղաքական վիճաբանութեան` տեսակցելով Կիպրոսի նախագահին եւ Հայաստանի ու Յունաստանի վարչապետներուն հետ` ցոյց տալու համար իր դժգոհութիւնը Թուրքիոյ նախագահ Էրտողանի, որ ՄԱԿ-ի իր ելոյթին մէջ Փաքիստանի կողմը բռնեց: Նման հանդիպում մը, միանշանակ, կը բխի Հայաստանի, Կիպրոսի եւ Յունաստանի շահերէն` հակադրուելով Թուրքիոյ եւ Ազրպէյճանի հետ Փաքիստանի վարած յարմարաւէտ յարաբերութիւններուն: Այս տարուան յունիսին Հայաստանի, Կիպրոսի եւ Յունաստանի արտաքին գործոց նախարարները հանդիպում ունեցան Կիպրոսի մայրաքաղաք Նիկոսիոյ մէջ` քննարկելու համար իրենց յարաբերութիւններու ընդլայնման հարցերը: Երեք երկիրները կը կիսեն տարածաշրջանի մէջ թրքական գերիշխանութեան հակադրուելու ընդհանուր նպատակը:

Յօդուածս աւարտեմ զուարճալի գրառումով մը. Էրտողան հրաժարեցաւ նստիլ Թրամփի սեղանը` այլ պետութիւններու ղեկավարներու հետ հանդիսաւոր ճաշկերոյթի ժամանակ, որ Միացեալ Նահանգներու նախագահը մատուցած էր անցեալ շաբաթ ՄԱԿ-ի կեդրոնին մէջ, քանի որ Եգիպտոսի նախագահ Ապտել Ֆաթթահ Սիսի, Թուրքիոյ նախագահը կ՛ատէ զայն, նստած էր նոյն սեղանին շուրջ: Էրտողանի աթոռը մնաց դատարկ` զրկելով զայն ճաշկերոյթի ընթացքին Թրամփի ուղեղը լուալու ոսկեայ առիթէն…

Արեւելահայերէնի թարգմանեց`
ՌՈՒԶԱՆՆԱ ԱՒԱԳԵԱՆ

Արեւմտահայերէնի վերածեց`
ՍԵԴԱ ԳՐԻԳՈՐԵԱՆ

Share This Article
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)