«Մենք Լրացնում Ենք Իրար». Արտաւազդ Եւ Աղասի Թալալեաններ

Հարցազրոյցը վարեց՝ ԱՆՈՒՇ ԹՐՈՒԱՆՑ

Հոկտեմբերի 10-ին Համազգայինի «Լիւսի Թիւթիւնճեան» ցուցասրահում կը բացուի հայրենի արուեստագէտներ Աղասի եւ Արտաւազդ Թալալեանների այԵրկու արուեստագէտ եղբայրները Պէյրութ պիտի տանեն իրենց իւրաքանչիւրի անհատական ձեռագիրը ներկայացնող գեղեցիկ նկարներ, որոնց մէջ ներդրել են իրենց ողջ յոյզերն ու մտածումները: Թալալեան եղբայրների ցուցահանդէսները հիմնականում միասին են լինում, բայց նրանք նաեւ անհատապէս  են մասնակցում  զանազան ծրագրերի, ունեն իրենց տարբերուող ներաշխարհները… Ստեղծագործում են Երեւանի կեդրոնում գտնուող իրենց համատեղ արուեստանոցում, որը յաճախ լիքն է արուեստի շնչով, արուեստասէր հիւրերով, ներշնչումներով… Պէյրութի ցուցահանդէսից առաջ նրանք իրենց զգացողութիւնները եւ արուեստի մասին մտորումները փոխանցեցին պէյրութահայերին.

ՀԱՐՑՈՒՄ.- Առաջին անգամ էք լինելու Լիբանանում. ի՞նչ զգացողութիւններով էք մեկնում: 

ԱՂԱՍԻ ԹԱԼԱԼԵԱՆ.- Պէյրութում մեր նկարները մասնակցել են  տարբեր ցուցահանդէսների, բայց մենք, այո՛, անձամբ չենք եղել, առաջին անգամ ենք գնում եւ  լաւ զգացողութիւններով, սպասումներով ենք… Ամէն մի երկիր, քաղաք գնալուց առաջ միշտ կայ այդ սպասումը: Պէյրութցիներին Երեւանում շատ ենք տեսնում, մեր արուեստանոց էլ են շատ այցելում, ընդհանուր առմամբ ծանօթ ենք իրենց ճաշակին, արուեստի հանդէպ իրենց մօտեցումների, այնպէս որ, ինչ որ տեղ նաեւ ծանօթ վայր ենք գնում:

ԱՐՏԱՒԱԶԴ ԹԱԼԱԼԵԱՆ.- Նկարչի համար ամէն մի երկիր էլ հետաքրքրական է, նոր քաղաքները, նոր մարդիկ միշտ մի հետք թողնում են…

Հ.- Իսկ սփիւռքի հետ ինչպէ՞ս են ձեր կապերը, ցուցադրուո՞ւմ էք ուրիշ երկրներում, ճանաչո՞ւմ են ձեզ:

ԱՂԱՍԻ ԹԱԼԱԼԵԱՆ.- Շատ երկրներում ենք ցուցադրւում, վերջերս Պուլկարիայից ենք եկել, գնում ենք հիմնականում օտարների կազմակերպած ցուցահանդէսներին, բայց անպայման տուեալ երկրի հայկական համայնքի հետ կապը կայ, բոլոր տեղերում էլ հայ կայ, գալիս են, հետաքրքրւում են, հաւանում են մեր նկարները, կապ են ստեղծում, յետոյ որ Հայաստան են գալիս, այցելում են: Ճանաչումը ցուցահանդէսների հետ է գալիս…

Հ.- Պէյրութի ցուցահանդէսին ի՞նչ նկարներ են ցուցադրուելու:

ԱՂԱՍԻ ԹԱԼԱԼԵԱՆ.- Այնպէս ենք արել, որ թեմաների առումով շատ տարբեր բաներ լինեն, բազմազանութիւն լինի: Բնանկարներ կան, երաժշտական թեմաներով նկարներ ենք տանում, ազատ ոճի ստեղծագործութիւններ, բոլորն էլ մեր ոճերը,  մեր ձեռագրերը ներկայացնող նկարներ են:

Հ.- Դուք ամբողջ օրը գրեթէ արուեստանոցում էք լինում, ազատ  ժամանակով ու հանգիստ միջավայրում ստեղծագործելը ի՞նչ առաւելութիւններ ունի:

ԱՐՏԱՒԱԶԴ ԹԱԼԱԼԵԱՆ.- Ես նաեւ նկարչական դպրոցում դասաւանդում եմ, բայց ընդհանրապէս, այո՛, մեծ մասը այստեղ ենք լինում, վաստակել ենք արուեստագէտի մեր ազատութիւնը եւ ամբողջ օրը ստեղծագործում ենք այստեղ: Այնքանով է լաւ, որ ոչ մէկից կախում չունենք, ազատ ենք, իսկ արուեստագէտի համար այդ մէկը կարեւոր է:

ԱՂԱՍԻ ԹԱԼԱԼԵԱՆ.- Մենք նոյն շէնքում ենք բնակւում, եւ սովորաբար միասին առաւօտեան գալիս ենք,  երեկոյեան միասին գնում… Միշտ գրեթէ միասին ենք: Ես այստեղ` արուեստանոցում անհատական պարապում եմ նկարչութիւն սովորել ցանկացողների հետ, շատ չեն աշակերտներս, շատ աշակերտ չեմ վերցնում,  որ գործին չխանգարի: Մեր ամբողջ ժամանակը կեդրոնացած է ստեղծագործելու վրայ, ամէն մէկս` մէր անկիւնում, մեր մտքերով…

Հ.- Ինչպէ՞ս  եղաւ, որ երկու եղբայր, տարիքով էլ շատ մօտ, ընտրեցիք նոյն մասնագիտութիւնը:

ԱՂԱՍԻ ԹԱԼԱԼԵԱՆ.- Մեր հայրը ժողովրդական ստեղծագործող էր, ինքնուս նկարիչ: Խորհրդային տարիներին Գեղարուեստի արտադրամաս կար, մեր հայրն այնտեղ էր աշխատում. դա մի արտադրութիւն էր, որ  կրկնօրինակող նկարիչները վաճառքի համար միեւնոյն տեսակի գործեր էին նկարում` պետութեան պատուէրով: Մեր հայրը այդ գործարանում գործաւոր էր եւ երազում էր, որ իր երկու տղաներն էլ նկարիչներ դառնան: Փոքր ժամանակուանից մենք գնում էինք իր գործատեղին, տեսնում էինք այդ գործը, հայրս նաեւ նկարիչների արուեստանոցներ շատ էր այցելում,  մեզ տանում էր իր հետ, այդ շփումների արդիւնքում էլ գնացինք այս ճանապարհով:

ԱՐՏԱՒԱԶԴ ԹԱԼԱԼԵԱՆ.- Աւարտեցինք նկարչական դպրոցը, ուսումնարանը, Գեղարուեստի համալսարանը, արհեստավարժ կրթութիւն ստացանք, բայց միայն շփումները եւ կրթութիւնը չէր, երեւի ի վերուստ տրուած մի բան էլ կար մեր մէջ:  Ես մի քանի տարի նաեւ Գեղարուեստի համալսարանում եմ դասաւանդել…

Հ.- Իսկ ստեղծագործական կամ ուրիշ վէճեր չէ՞ք ունենում:

ԱՂԱՍԻ ԹԱԼԱԼԵԱՆ.- Այո՛, լինում են, բայց վէճեր չեն, քննարկումներ են, զրոյցներ են… Երբեմն ես եմ Արտոյի նկարի մի հատուածը քննարկում, երբեմն ինքը իմ նկարն է քննարկում, խորհուրդ տալիս: Այդ զրոյցներից երկուսս էլ շահում ենք, քանի որ կողքի հայեացքը միշտ կարեւոր է, իսկ եթէ դա հարազատի, արհեստավարժի հայեացք է` առաւել եւս: Յաճախ են հարցնում` չի՞ խանգարում նոյն վայրում երկուսով աշխատելը, մենք պատասխանում ենք` ո՛չ, օգնում է: Մենք լրացնում ենք իրար:

Հ.- Նկարների տակ ստորագրութիւնները չե՞ն շփոթեցնում դիտողներին:

ԱՂԱՍԻ ԹԱԼԱԼԵԱՆ.- Մի ժամանակ երկուսս էլ Թալալեան Ա. էինք ստորագրում, հիմա ստորագրութիւնների ձեւը մի փոքր փոխել ենք, որ չշփոթեն, չնայած` մեր ոճերը, ստեղծագործելու ձեռագրերը տարբեր են իրարից, եթէ մի քիչ ծանօթանում են, չեն շփոթում, արդէն գիտեն` ո՛ր նկարը ո՛վ է նկարել: Մեր ոճերը տարբեր են:

Արտաւազդ Թալալեան.- Մեր համատեղ ստեղծագործական կեանքը ընդհանուր առմամբ հետաքրքրական է: Մեր կեանքում մի հետաքրքրական բան էլ կայ. միշտ այնպէս է եղել, որ ամէն տարի հոկտեմբերի 10-ին մենք ցուցահանդէս ենք ունենում, եւ այս տարի էլ Պէյրութի Համազգայինի ցուցահանդէսը այդ  ամսաթուին համընկաւ:

Հ.- Հայաստանում շատ չեն ձեր ցուցահանդէսները, ինչո՞ւ:

ԱՐՏԱՒԱԶԴ ԹԱԼԱԼԵԱՆ.- Սրահներ շատ չկան, լաւ սրահներ չենք գտնում:  Հիւսիսային պողոտայում մի լաւ սրահ կար, երկու անգամ այնտեղ ունեցանք ցուցահանդէս, բայց Հայաստանում ցուցահանդէսները նոյն նշանակութիւնը չունեն, ինչ` դրսում: Այստեղ սովորաբար ցուցահանդէսի  առաջին օրը գալիս են ընկերները, ծանօթները, մեր նկարները սիրողները, շնորհաւորում են, միւս օրերին մարում է այդ ոգեւորութիւնը, հետաքրքրութիւն չկայ,  մի տեսակ ինքնանպատակ են դարձել ցուցահանդէսները, այդ պատճառով էլ շատ չենք ունենում, դրսի հրաւէրներին ենք մասնակցում, ստեղծագործում ենք, այստեղ ցուցահանդէսի վրայ աւելորդ ջանքեր չենք թափում:  Չնայած` Նկարիչների միութեան ցուցահանդէսներին մասնակցում ենք, խմբային ցուցահանդէսներին առիթներ որ լինում են, ուղարկում ենք մեր նկարները…

ԱՂԱՍԻ ԹԱԼԱԼԵԱՆ.- Այստեղ արուեստի միջավայրից շատ սպասելիքներ չունենք, կապը աւելի շատ դրսի հետ է, գալիս են միանգամից արուեստանոց եւ արուեստանոցում տեսնում են, հաւանում, առնում…

ԱՐՏԱՒԱԶԴ ԹԱԼԱԼԵԱՆ.- Շատ երեւալու  ցանկութիւն էլ չկայ, մարդու բնաւորութիւն է, մենք մեզ գովազդել ու մեր մասին շատ խօսել չենք սիրում: Մեր գործը նկարելն է:

Հ.- Հայաստանում տեղի ունեցած վերջին փոփոխութիւնները ինչպէ՞ս ընդունեցին արուեստագէտները, ի՞նչ փոփոխութիւններ եղան ձեզ համար:

ԱՂԱՍԻ ԹԱԼԱԼԵԱՆ.- Երկու տարի առաջ շատ աւելի ոգեւորուած էինք, շատ մեծ սպասումներ ունէինք, ինչպէս` բոլորը:  Մեր միակ ցանկութիւնն այն է, որ ժողովուրդը չհիասթափուի եւս մէկ անգամ:

ԱՐՏԱՒԱԶԴ ԹԱԼԱԼԵԱՆ.- Այդ փոփոխութիւնների արդիւնքները դեռ պիտի երեւան, որ կարողանանք գնահատական տալ: Ես, անձամբ, քաղաքական մանրամասնութիւններով հետաքրքրուած չեմ, ի՞նչ է կատարւում` չգիտեմ: Երբ որ արդիւնք տեսնեմ, այն ժամանակ հնարաւոր կը լինի խօսել երկրի վիճակի մասին:

Մենք մեր աշխարհի մէջ ենք, եւ պատահական չէ, որ Պէյրութի ցուցահանդէսն էլ խորագրուած է` «Մեր աշխարհը»:

ԱՂԱՍԻ ԹԱԼԱԼԵԱՆ.- Ուզում ենք վատ բաները թողնել եւ մեր աշխարհում միայն լաւ բաներ կուտակել: Ուզում ենք աւելորդ հարցերի մէջ չխորանալ, որ մեր ներշնչումները մաքուր մնան… Բայց մենք էլ այս երկրում ենք ապրում, ուզենք չուզենք` ազդւում ենք: Մենք մեր ասելիքը նկարով ենք արտայայտում: Եւ պարտադիր չէ, որ նայողը զգայ նոյն բանը, ինչ որ դու ես զգացել նկարելու ժամանակ:

ԱՐՏԱՒԱԶԴ ԹԱԼԱԼԵԱՆ.- Բայց շատ է եղել, որ մեր նկարները նայողը զգացել է այն նոյն բանը, ինչ մենք ուզեցել ենք նկարի միջոցով ասել…  Հիմա Հայաստանում արուեստ գնահատողները եւ արուեստ ստեղծողները քչացել են: 1990-ականներին շատ աւելի լաւ արուեստ կար, եւ գնահատողներն էլ աւելի շատ էին:

ԱՂԱՍԻ ԹԱԼԱԼԵԱՆ.- Դա այն շրջանն էր, երբ մենք նոր էինք աւարտում համալսարանը, ոգեւորուած էինք այդ ժամանակ տեղի ունեցող փոփոխութիւններով` անկախութիւն եւ այլն: Ցուցահանդէս էինք  բացում, շատ աւելի մարդ էր գալիս, նկարիչը մի ուրիշ տեսակ էր գնահատուած… Հիմա արդէն ուրիշ արժէքներ են գնահատւում: Ի հարկէ, վատ է, որ այդպէս է, բայց դա ստեղծագործողին պէտք չէ խանգարի: Եթէ խանգարի,  դա շատ աւելի վատ կը լինի:

Հ.- Դրսում ապրելու ցանկութիւն եղե՞լ է:

ԱՐՏԱՒԱԶԴ ԹԱԼԱԼԵԱՆ.- Դրսում էլ ենք ապրել, շատ չէ` մի քանի ամիս, այնտեղ էլ ենք ստեղծագործել:  Ե՛ւ Փարիզում, ե՛ւ Մոսկուայում եմ ապրել, բայց շատ դժուար է մեզ համար Հայաստանից դուրս ստեղծագործել: Ոտքիդ տակ հող չկայ, չես կարողանում սնուել: Փարիզը շատ սիրուն տեղ է, բայց քոնը չէ… Մեր արուեստանոցի մէջ ենք մենք կեդրոնանում, կարողանում մեզ լիարժէք զգալ, նկարել մեր ուզածի պէս…

Հ.- Ձեր սերնդից շա՞տ են եղել Հայաստանից գնացողները: 

ԱՂԱՍԻ ԹԱԼԱԼԵԱՆ.- Մէկ-մէկ որ հաւաքւում ենք, տեսնում ենք, որ, այո՛, քիչ մարդ է մնացել, մեծ մասը գնացել է, իսկ աւելի աւագ սերունդն էլ արդէն կեանքից հեռացել է…  Մի կողմից լաւ է, որ գնում են, դրսում շատ աւելի յաջողութիւնների են հասել, ուրախանում ես, բայց միւս կողմից էլ ասում ես` իսկ ինչո՞ւ հնարաւոր չէ այստեղ հասնել այդ նոյն յաջողութիւններին: Այսպիսի հակասական մտքեր են առաջանում: Մարդիկ էլ կան, որ շատ լաւ յաջողութիւնների են հասել դրսում, բայց ետ են եկել, ասում են` աւելի լաւ է` ես գնամ տարին մէկ ցուցահանդէս ունենամ դրսում,  քան թէ մշտական ապրեմ…

ԱՐՏԱՒԱԶԴ ԹԱԼԱԼԵԱՆ.- Գնացածներից կամ այստեղ մնացողներից ում հետ խօսում ես` մեծ մասը սպասումների մէջ է, որ մի բան փոխուի, ետ գան, մանաւանդ արդէն կապերը ունեն դրսում, կը պահեն  այդ կապերը` այստեղ ստեղծագործելով:

ԱՂԱՍԻ ԹԱԼԱԼԵԱՆ.- Շատ մարդ կայ, որ այստեղ արդէն տուն, արուեստանոց է առել, գնում-գալիս են, այդ էլ վերադարձի մի ձեւ է, տարուայ մի մասը` այստեղ, մի մասը` այնտեղ… Սփիւռքահայերն էլ մեզ շատ են հարցնում հայրենադարձութեան մասին: Մենք, ի հարկէ, շատ կ՛ուզենանք բոլորը գան, բայց մեր կողմից խորհուրդ տալ չենք կարող, քանի որ դա մեծ  պատասխանատուութիւն է: Մարդու անհատական որոշումն է, ինքը պիտի գայ, տեսնի, որոշի, ուզո՞ւմ է կամ կարո՞ղ է այստեղ ապրել:

Հ.- Երիտասարդներին ինչպէ՞ս եք գնահատում:

ԱՐՏԱՒԱԶԴ ԹԱԼԱԼԵԱՆ.- Երիտասարդների մէջ լաւ նկարիչներ շատ կան: Ես հիմա փոքրերի հետ էլ որ աշխատում եմ,  զգում եմ, որ նոր սերունդը տաղանդաւոր է:

ԱՂԱՍԻ ԹԱԼԱԼԵԱՆ.- Ինձ մօտ էլ են գալիս սովորելու, սովորում են, յետոյ տեսնում ես` արդէն ցուցահանդէսի մասնակցեցին, շատ եմ ոգեւորւում: Մենք քաջալերում ենք երիտասարդներին, բայց երբեք չենք ստիպի` անպայման ընտրել այս ճանապարհը: Նկարչի կեանքը հիւանդութեան պէս է, չես կարող ուրիշին էլ ստիպելով հիւանդացնել… Եթէ ինքը սիրում է, թող շարունակի, եթէ չէ` անպայման թող գայ, շփուի արուեստի հետ, արուեստը կ՛օգնի ընդհանրապէս լաւ մարդ դառնալու հարցում:

Հ.- Իսկ ձեզնից աւագները ձեզ քաջալերո՞ւմ էին:

ԱՂԱՍԻ ԹԱԼԱԼԵԱՆ.- Մեզ էլ են քաջալերել, բայց խորհրդային տարիներին մի քիչ ուրիշ էին այս հարցերը: Խորհրդային տարիներին նկարիչը աւելի ապահովուած էր, աւելի ինքնավստահ էր, երիտասարդը հեռանկար ունէր, պետութիւնը քաջալերում էր իր հերթին… Պետական պատուէրներ կային, նկարիչը չէր մտածում ցուցահանդէսների  կազմակերպչական հարցերի մասին… Այսօրուայ երիտասարդը մի տեսակ միայնակ է, անպաշտպան է… Բայց որ տաղանդաւոր են`  խօսք չկայ…

ԱՐՏԱՒԱԶԴ ԹԱԼԱԼԵԱՆ.- Նախկինում պահանջն էլ  էր խիստ` նկարիչ դառնալու հարցում: Շատ բան է փոխուել հիմա:

Հ.- Երբ որ դրսում ցուցադրւում էք, ինչպէ՞ս էք տեսնում հայ արուեստի ճանաչումը, ճանաչուա՞ծ է հայ արուեստագէտը աշխարհում: 

ԱՂԱՍԻ ԹԱԼԱԼԵԱՆ.- Այդքան էլ ճանաչուած չէ հայ արուեստը: Անուններ շատ չգիտեն դրսում: Բայց ընդհանուր առմամբ տեղեակ են, որ հայերը շնորհքով են, երբ տեսնում են հայ է, գալիս են, գիտեն, որ հայ է, մի հետաքրքիր ու լաւ բան արած կը լինի…

Հիմա Պէյրութը մեզ համար նորութիւն է լինելու այն առումով, որ յուսանք` նաեւ տեղի արաբներից կը գան, կը տեսնեն մեր արուեստը: Մենք մեր հայրենակիցների մօտ միշտ սիրով ենք գնում, անկախ ամէն ինչից, սպասելի են այս ցուցահանդէսները:

Share This Article
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)