«Յունական, Ասորական Եւ Հայկական Աստուածաբանական Մտածողութիւնը Հիմքը Կը Կազմէ Արեւելեան Քրիստոնէական Քաղաքակրթութեան». Արամ Ա. Կաթողիկոս

18 սեպտեմբերին, Մարոնի եկեղեցւոյ պատրիարքութեան կազմակերպութեամբ, տեղի ունեցաւ միջազգային համագումար մը` «Ղաննուպիններու հովիտի» կրօնական մշակոյթին մասին: Յիշեալ շրջանին մէջ յունական եւ ասորական մշակոյթները ազդու ներկայութիւն եղած են դարերու ընթացքին, ինչ որ հետագային նպաստած է երկխօսութեան ու փոխներգործութեան: Շրջանին մէջ կը խօսուի նաեւ հայկական ներկայութեան մասին: Համագումարին նպատակն էր վեր բերել քրիստոնէական առաջին դարերու քրիստոնէական վկայութիւնը` Լիբանանի եւ ընդհանրապէս Միջին Արեւելքի մէջ:

Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Արամ Ա. կաթողիկոս անձնապէս չկարողացաւ ներկայ գտնուիլ յիշեալ համագումարին, որովհետեւ նոյն օրը թաղումը տեղի ունեցաւ տիրամօր` Լուսին Քէշիշեանին: Համագումարը սկսելէ առաջ, ներկայ պատրիարքներուն առաջարկով, հոգեհանգստեան արարողութիւն կատարուեցաւ տիրամօր հոգիին համար: Վեհափառ հայրապետին պատգամը, արաբերէն լեզուով, կարդաց Մակար եպս. Աշգարեան:

Ներկաները ողջունելէ ետք, իր խօսքին մէջ կաթողիկոսը անդրադարձաւ նման նախաձեռնութեան իւրայատուկ կարեւորութեան` շեշտելով հետեւեալ կէտերը.

1) Միջին Արեւելքը ո՛չ միայն ծննդավայրն է քրիստոնէութեան, այլ` միաստուածեան երեք կրօններուն: Անոնք իրենց պատմական, մշակութային ու աստուածաբանութեան արմատները ունին շրջանին մէջ: Պատմական այս իրողութիւնը անհրաժեշտ է կարեւորութեամբ նկատի ունենալ, մանաւանդ երբ կը խօսուի քրիստոնէութեան մասին:

2) Քրիստոնէական երեք մշակոյթները` յունական, ասորական եւ հայկական, դարձան տիրապետող ներկայութիւն շրջանէն ներս: Հայկական մշակոյթը, այլ խօսքով` աստուածաբանական մտածողութիւնը յունական ու ասորական մշակոյթներու միջեւ կամուրջ մը դարձաւ` երբեմն յարելով այս կամ այն կողմը, սակայն միշտ իր անկախութիւնը ու առանձնայատկութիւնը պահելով: Հետեւաբար, երբ խօսուի արեւելեան մշակոյթի մասին, պէտք չէ անտեսել հայկականը:

3) Հայկական մշակոյթը, որ առաւելաբար մնաց կրօնական, երկխօսութեան մէջ մտաւ ոչ միայն հետզհետէ Միջին Արեւելքին մէջ ներկայութիւն դարձող լատինական մշակոյթին հետ, այլ նաեւ` եբրայական ու իսլամական: Ահա թէ ինչո՛ւ կիլիկեան շրջանը մեր պատմութեան մէջ իւրայատուկ կարեւորութիւն ներկայացնող շրջան մըն է նաեւ աստուածաբանական մատածողութեան զարգացման իմաստով:

4) Միաստուածեան միւս կրօններուն հետ, յատկապէս` իսլամութեան հետ, երկխօսութիւնը շատ կարեւոր է: Սա մեր հասարակաց պատմութեան մաս կը կազմէ: Թէ՛ անցեալին եւ թէ՛ այսօր յիշեալ կրօններու պատկանողները միասին կ՛ապրին: Հետեւաբար Միջին Արեւելքէն ներս երկխօսութիւնը կեանքի երկխօսութիւն է եւ ոչ թէ` տեսական: Այսօր, մանաւանդ երբ համաշխարհայնացումը հիմնական փոփոխութիւններ յառաջացուցած է մեր կեանքէն ներս, միջկրօնական երկխօսութիւնը դարձած է հրամայական:

Իր խօսքի աարտին վեհափառը նաեւ անդրադարձաւ եկեղեցիներու միջեւ երկխօսութիւնը գործակցութեան վերածելու անհրաժեշտութեան:

Share This Article
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)