Աշխարհի Ամէնէն Դիմացկուն Անասունը

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ

Ան թարտիկրատն է: Ան ունի շատ տարօրինակ ձեւ մը. գունդ ու կլոր դիմաստուեր մը, մանրիկ ծծոց մը եւ ութ ճանկերով օժտուած մանր ոտքեր: Վստահաբար դուն անոր բնաւ չես հանդիպած: Ասիկա բնական է. ան այնքան մանր է, որ կարելի չէ զայն պարզ աչքով տեսնել:

Սակայն թարտիկրատները ամէն տեղ են, լեռներու գագաթներէն մինչեւ ովկիանոսներուն խորերը, բեւեռներէն մինչեւ հասարակած, անցնելով անտառներէն… Ասիկա զարմանալի չէ: Այս մանր սուփըր անասունները ամէն ինչին կը տոկան եւ յատկապէս` կլիմայական ամէնէն ծանր պայմաններուն, ամէնէն զօրաւոր ցուրտէն (մինչեւ – 200 աստիճան) մինչեւ ամէնէն սաստիկ տաք օդին (մինչեւ 150 աստիճան): Նաեւ, ասոր կողքին, անոնք կրնան դիմանալ հսկայական ճնշումներու, ինչպէս ընդծովեայ փոսերուն մէջ, կամ անջրպետի բացարձակ պարապութիւն: Անոնք կրնան վերապրիլ շողարձակումներէն ետք, թունաւոր նիւթերու եւ շատ աղի միջավայրերու մէջ:

Անոնք կրնան նաեւ արթննալ հինգ օր առանց թթուածինի մնալէ ետք… եւ տասնեակ տարիներ առանց ջուրի մնալէ ետք: Ասոր համար անոնք գունդի ձեւ կ՛առնեն եւ կը ձերբազատին իրենց մարմնի գրեթէ ամբողջ ջուրէն` պահելով միայն 1 առ հարիւրը (մինչ բնական պայմաններուն մէջ այդ թիւը կը հասնի 80 առ հարիւրի): Այդ վիճակին մէջ անոնք կ՛արտադրեն փրոթէինի մասնիկներ, որոնք կ՛առնեն ջուրին տեղը եւ կը պահեն անոր կառուցուածքը: Դուրսէն դիտուած` անոնք մեռած անասունի կերպարանք կ՛ունենան: Սակայն երբ աւելի հաճելի պայմաններ կը վերադառնան, շատ երկար ժամանակ ետք, անոնք դարձեալ կը կենդանանան: Իսկապէս որ թարտիկրատը տպաւորիչ է…

Գիտնականները կը մտածեն, որ թարտիկրատները աշխարհի ամէնէն տոկուն անասուններն են: Անոնք կրնան վերապրիլ նոյնիսկ եթէ հսկայական երկնաքար մը իյնայ երկրագունդին վրայ… պայմանաւ որ տակաւին մնայ քիչ մը ջուր:

Իսկական «Թրանսֆորմըրներ»

Մենք ծանօթ ենք «թրանսֆորմըր» խաղալիքներուն`  այն փոքրիկ ինքնաշարժները, որոնք կը կերպարանափոխուին եւ կը վերածուին մարդամեքենաներու…

Սակայն գիտէի՞ր, թէ հաստատութիւն մը կրցած է շինել իսկական «թրանսֆորմըրներ»: Ճի-տէիթ ՌԱՅՏ մարդամեքենան օժտուած է համակարգիչի ծրագիրով մը, որ անոր կարելիութիւնը կու տայ դառնալու ինքնաշարժ մը, եւ ապա` դարձեալ մարդամեքենայ:

Մարդամեքենան շինուած է ճափոնցի ճարտարագէտներու խումբի մը կողմէ. ան աւելի բարձր է, քան` փիղ մը եւ ունի ռնգեղջիւրի մը ծանրութիւնը: Մօտաւորապէս մէկ վայրկեանէն ան կրնայ մարդամեքենայէ վերածուիլ երկու հոգիի համար քշուող ինքնաշարժի: Ինքնաշարժին արագութիւնը կրնայ հասնիլ ժամական 60 քմ-ի:

Կոճակ մը սեղմելէ ետք ան կը վերադառնայ իր մարդամեքենայի կերպարանքին, որ կանգուն վիճակի մէջ կրնայ ժամական մօտաւորապէս 100 մեթր յառաջանալ: Ճիշդ է, որ անոր արագութիւնը «թրանսֆորմըր» երեւակայական կերպարներու արագութեան չի հասնիր, սակայն ասիկա լաւ թիւ մըն է իսկական մարդամեքենայի մը համար:

Հարցարան

 Փրկենք Անասունները

1) Ատլանտեանի Ամերիկայի ափերուն: Կամաւորներ սկսան սրճագոյն հաւալուսները մաքրել,  երբ Տիփուաթըր Հորայզընի քարիւղի աղէտը պատահեցաւ: Մեծ քանակով քարիւղի արտահոսք մը ապականեց Մեքսիքայի ծովածոցին ջուրերը եւ մեծ վնասներ հասցուց անոր մէջ ապրող կենդանի էակներուն: Քարիւղը ինչպէ՞ս կը վնասէ թռչուններուն:

ա – Ան զանոնք կը թունաւորէ, բ – Անոնց խեղդուելուն պատճառ կ՛ըլլայ, գ – Անոնց մարմինը սաստիկ կը պաղեցնէ, դ – Յիշուած բոլոր այս կէտերը:

2) Արեւելեան Ափրիկէի մէջ: Գոյութիւն ունին փիղերու պահպանման յատուկ վայրեր: Ինչո՞ւ որսագողերը կ՛ուզեն փիղերը որսալ:

ա – Անոնց փղոսկրները առնելու եւ ծախելու համար, բ – Անոնց մորթը ծախելու համար, գ – Փիղերը բռնելու եւ կրկէսներու մէջ աշխատցնելու համար, դ – Առնելու անոնց ձագերը` իբրեւ ընտանի անասուն պահելու:

3) Հիւսիսային Ատլանտեանի ամերիկեան ափերուն: Կամաւորներ կը փնտռեն եւ կը հոգան ծովեզերքը լքուած ծովային կրիաներուն: Ամէն աշնան սկիզբը ջուրերը ծովափ կը քշեն շփոթած անասունները: Ի՞նչ է այս երեւոյթին պատճառը:

ա – Ծովամայրերը կը խայթեն կրիաները, բ – Նաւերու հետ արկածներու պատճառով, գ – Յանկարծակի ցուրտ օդի իբրեւ հետեւանք, դ – Շանաձուկերու յարձակում:

4) Չինաստանի մէջ: Շանաձուկերու պահպանման արշաւ մը սկսաւ 2006-ին, մարդոց շանաձուկի ապուր ուտելէ դադրեցնելու համար: Ե՞րբ այս ապուրը աւանդականօրէն կը հրամցուի:

ա – Նախաճաշին, բ – Նոր տարիին, գ – Հարսնիքներուն, դ – Տարեդարձներուն:

5) Ամազոնի շրջանին մէջ: Օրէնքը կ՛արգիլէ վայրի թութակները որսալ, սակայն մարդիկ կը շարունակեն զանոնք բռնել եւ ծախել: Ինչո՞ւ:

ա – Կենդանաբանական պարտէզներու մէջ ցուցադրուելու համար, բ – Իբրեւ ընտանի անասուն կը ծախուին, գ – Անոնց փետուրները գլխարկներու շինութեան կը գործածուին, դ – Անոնք ագարակներ կը ղրկուին:

6) Աւստրալիոյ մէջ: Ինչպէ՞ս մարդիկ օգնեցին ագեվազներուն 2011-ի սաստիկ հեղեղներուն ընթացքին:

ա – Ջուրի հոսանքին ուղղութիւնը փոխեցին, բ – Կամուրջներ շինեցին, գ – Նաւերով զանոնք փրկեցին, դ – Ուղղաթիռներով հեռացուցին:

Պատասխանները վերջաւորութեան

Խաղանք

 Գանձը Փնտռենք

Ամառնային արձակուրդը կը վերջանայ, եւ մենք դարձեալ կ՛ուղղուինք դէպի դպրոց… Հետեւաբար ասիկա առիթ է վերջին անգամ մը հաւաքուելու բոլոր ընկերներով եւ կազմակերպելու յիշատակելի հաւաքոյթ մը:

Սկիզբէն մէկ կամ երկու անձեր կ՛որոշեն հաւաքոյթին նիւթը, գանձը պահելու վայրը, խաղին տարբեր փուլերը եւ ցուցիչները` գանձը գտնելու համար:

Խաղը պատրաստելու համար պէտք պիտի ունենաք գանձի` նուէրի մը (տուրմ, պոնպոններ, պզտիկ խաղալիքներ եւ այլն…), գանձի տուփի մը, գանձի քարտէսի մը, պզտիկ պահարաններու` ցուցիչներուն համար եւ տարբեր առարկաներ` ցուցիչներուն համար:

***

1.- Վայրը

Անշուշտ արշաւը աւելի հետաքրքրական պիտի ըլլայ, եթէ առիթը ունիք տունէն դուրս խաղալու (գիւղը, պարտէզին մէջ…), սակայն կարելի է նաեւ զայն կազմակերպել տան մէջ:

2.- Նիւթը

Ոսկի փնտռողներ, ծովահէններ, գողեր… Ըստ ընտրուած նիւթին, կազմակերպիչը կամ կազմակերպողները կը հնարեն պատմութիւն մը` կորսուած գանձին շուրջ եւ զայն կը պատմեն խաղին սկիզբը:

3.- Գանձը պահելու վայրը

Գանձը կրնայ թաղուած ըլլալ, կրնայ ծառի մը կոճղին փոսին մէջ զետեղուած ըլլալ, կամ պահուած` թուփի մը մէջ, կամ պահարանի մը մէջ, կամ նոյնիսկ` անձի մը յանձնուած: Կարեւորը այն է, որ զայն գտնելը դիւրին չըլլայ:

4.- Խաղին պատրաստութիւնը

– Գանձին համար կրնաք գործածել փոքրիկ խաւաքարտէ տուփ մը, որուն կրնաք գանձի մը կերպարանքը տալ:

– Քարտէսին համար կրնաք գործածել բարակ խաւաքարտի կտոր մը, որուն ծայրերը պիտի պատռտէք: Վրան գծեցէք խաղի վայրի տեսարանը եւ հոն գտնուող տարբեր տարրերը: Վրան նշեցէք տարբեր ցուցիչներուն վայրերը` կարմիր մելանով եւ հետեւելիք ճամբան:

Ապա ծալեցէք քարտէսը եւ շուրջը ժապաւէն մը փաթթեցէք:

– Ցուցիչներուն համար կրնաք գործածել հանելուկներ, բառախաղեր կամ գաղտնի լեզու (մոտս քոտ, թիւերը փոխարինել գիրերով, գիրեր փոխարինել իրենց յաջորդող գիրերով…): Ցուցիչները թուագրել: Անոնք պէտք է շարքով լուծել` գաղտնիքը բացայայտելու համար: Եւ անշուշտ` զանոնք լաւ պահել. նոյնիսկ եթէ քարտէսին վրայ նշուած է անոնց վայրը, ան կրնայ շատ լաւ պահուած ըլլալ: Իսկ եթէ խաղը տեղի կ՛ունենայ բացօթեայ, կրնաք գործածել բնութեան մէջ ձեր տրամադրութեան տակ գտնուող նիւթեր, ինչպէս` քարեր, ճիւղիկներ, տերեւներ… ցուցիչներուն փոխարէն:

Բարի՛ վայելում:

Ժամանց

 

Կրնա՞ս գտնել կերպարին հասցնող ճամբան:

Քանի՞ ծովաստղ պահուած է պատկերին մէջ:

Կրնա՞ս գտնել իրարու նմանող երկու փիղերը:

 

Պատասխաններ

1 – դ, 2 – ա, 3 – գ, 4 – գ, 5 – բ, 6 – գ:

Share This Article
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)