Մուսա Լեռ-Այնճարի 80-Ամեակ. Յովհաննէս (Վանիս) Գապաքեանի Զուլալ Եւ Առնական Կատարումները

ԵՍԱՅԻ ՀԱՒԱԹԵԱՆ

Չեմ գիտեր, թէ դուք ալ  այդ զգացումը եւ յուզումը ապրա՞ծ էք, երբ թմբուկ-զուռնայի ձայնը կը թափանցէ ձեր արեան մէջ եւ «ոտքերնիդ չի բռներ», անպայման կ՛ուզէք մասնակցիլ շուրջպարին, թէկուզ պարելու շնորհք ունեցած չըլլաք` ինծի պէս:

Կասկածէ վեր  է, որ այս զգացումը կայ եւ տիրական է մուսալեռցիներուն մէջ: Բոլորը քաշողական մագնիսի պէս կ՛երթան դէպի թմբուկ-զուռնան` մասնակցելու համար տօնախմբութեան:

Այս երեւոյթը սովորական է մուսալեռցիներուն համար,  եւ կը թուի, թէ ունի ժառանգական ենթահող:

Ուստի, իւրաքանչիւր մուսալեռցի գիտէ  Մուսա Լերան  ազգագրական պարեղանակները, քիչ մըն ալ սորված է պարել…

Բայց այս բոլորը կրնան ջուրը իյնալ, երբ զուռնային ձայնը հարազատ չէ, եւ մանաւանդ` «մէջը շունչ չկայ»:

Զուռնա նուագողներ կրնան շատ ըլլալ,  սակայն անոնք անպայման ՄՈՒՍԱ ԼԵՐԱՆ ՇՈՒՆՉՆ ՈՒ ՈԳԻՆ  կրնան չփոխանցել ունկնդրողին.  այդ պարագային ուրախութեան մասնակիցները կը զրկուին «ոտքերնին դողալու» զգացումէն, այդ պատճառով ալ կատարումը կը կորսնցնէ  իր հարազատութիւնը:

Մուսա Լերան  պարեղանակները ունին դարերու հնութիւն, եւ ժամանակի ընթացքին յղկուելով, բիւրեղանալով` վերածուած են մաքուր եւ զուլալ հոգեկան կանչի, մանաւանդ երբ անոնց կատարումը հարազատ է:

Մուսա Լերան մէջ նշանաւոր եղած են թմբկահար Կիրակոսը (Խոշեան) եւ զուռնաճի Տաւէճը:

Հետագային այս ծիրին մէջ մեծ ժողովրդականութիւն շահած են Խաչեր Շաննաքեանն ու Գպրսլի պապուկը,  որոնք կենդանի պահած են Մուսա Լերան ոգին` իրենց թմբուկ-զուռնայի կատարումներով:

Այնճարի մէջ այդ աշխատանքը շարունակած են (իբրեւ արժանի ժառանգորդներ)  Պետրոս Տուտագլեանն ու Յովհաննէս (Վանիս) Գապաքեանը, որոնք վերջին 50 տարիներուն եղած են Այնճարի բոլոր տօնախմբութիւններուն  զարդը:

Յովհաննէս (Վանիս)  Գապաքեանը ապրած է Մուսա Լեռէն Այնճար եկած սերունդին հետ եւ յաջողած է այդ սերունդէն ո՛չ միայն սորվիլ պարեղանակներուն ճշգրիտ կատարումները,  այլ մանաւանդ ծանօթացած է  այդ եղանակներուն մէջ պահուած ոգիին: Այդ պատճառով ալ  գնահատուած է բոլորին կողմէ` իբրեւ «հարազատ կատարող»-ը Մուսա Լերան պարեղանակներուն (վարպետ էր նաեւ պատրաստելու որակաւոր  թմբուկ, զուռնա եւ ուտ):

Յովհաննէսը սովորական զուռնաճի չեղաւ. ան կատարեց Մուսա Լերան պարեղանակները շատ հարազատ, զուլալ եւ առնական կերպով: Այդ է պատճառը, որ այս ուրբաթ, 13 սեպտեմբերին կը թողարկուի անոր ձայնասկաւառակը, հակառակ անոր որ ինք մեկնած է այս աշխարհէն:

Իր կատարումներուն կարօտը կայ մեր ժողովուրդին մէջ: Գնահատելի քայլով մը, իր որդին` Րաֆֆի Գապաքեան, մեր տրամադրութեան տակ կը դնէ իր հօր կատարումները գեղեցիկ ձայնասկաւառակով մը` Այնճարի հիմնադրութեան 80-ամեակին առիթով:

Պարեղանակները արձանագրուած են Միացեալ Նահանգներու մէջ` բարձր որակով: Ձայնասկաւառակը ունի գեղեցիկ ձեւաւորում եւ կը ներկայացնէ Մուսա Լերան պարեղանակներն ու հարսանեկան երգերէն ոմանք:

Այս աշխատանքը տարուած է որդիական երախտագիտութեամբ եւ չունի որեւէ ակնկալութիւն,  հասոյթը պիտի տրամադրուի Ազգային Յառաջ-Գ. Կիւլպէնկեան վարժարանին եւ ԼՕԽ-ի «Աղթամար» մասնաճիւղին:

Ողջունելի ծրագիր մը, որ արժանի է բոլորին  գնահատանքին:

Այս ձայնասկաւառակով Յովհաննէս Գապաքեանի կատարումները կը դառնան յաւերժ` ինչպէս իր հերոսական Մուսա Լեռը:

2 սեպտեմբեր 2019
Մուսա Լեռ – Այնճար     

 

Share This Article
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)