Մուսա Լեռ-Այնճարի 80-ամեակին. Քոյր Հետուիկի Ժառանգութիւնը

ՅՈՎԷԼ ՇՆՈՐՀՕՔԵԱՆ

Մանկութեանս օրերուն Զուիցերիան այն վայրն էր, ուրկէ   հօրս այցելելութեան կու գային գործարարներ եւ յաճախ մեր ընթրիքի հիւրերը կ՛ըլլային: Կային նաեւ ճերմակ մազերով եւ ճերմակ թագով մեծ մօր նմանող զուիցերիացի քոյր Հետուիկը, քոյր Մարին եւ քոյր Հաննան: Պատանեկութեանս օրերուն ընկերակցելով հօրս` յաճախ հանդիպած եմ Այնճարի գիշերօթիկ դպրոցի տնօրէնուհի քոյր Հետուիկին, երբեմն` իրեն յանձնելու երդիքի եւ կրթութեան կարօտ պատանի մը,  ուրիշ անգամներ` ընկերակցելու եւ ծանօթացնելու բարերարներու: Իր տպաւորիչ կապոյտ աչքերով  եւ իրեն յատուկ հայերէնի հնչիւնով քոյր Հետուիկ կը տարբերէր այլ կիներէ: Եթէ ուզենք երկու բառով նկարագրել քոյր Հետուիկը, ես պիտի ընտրէի «բարութիւն եւ կարգապահութիւն» բառերը:

Տարիներ ետք, գործի բերմամբ, գործակցած եմ տարբեր զուիցերիացիներու հետ: Ունեցած եմ առանձնաշնորհումը` բարեկամ ունենալու Ֆրանսայի Զուիցերիոյ դեսպան Ժան-Ժաք տը Տարտելը` կարող դիւանագէտ մը, զոր իր քարիզմայէն եւ վարչական կարողութիւններէն անդին, կը գնահատեմ իր ազնուութեան համար: Ժան-Ժաք տը Տարտելը` Զուիցերիոյ կողմէ Հայոց ցեղասպանութեան ճանաչման մէջ որոշիչ դեր ունեցած է: Կարգապահութեան եւ բարութեան կողքին զուիցերիացիներու մէջ նկատած եմ երրորդ յատկութիւն մը` արդարամտութիւնը: Իրաւ է,  որ Հիլֆսպենտ ֆոնտէյշընը առաջին եւրոպական կազմակերպութիւններէն էր, որ Ցեղասպանութենէն անմիջապէս ետք որբանոցներ հիմնեց, քանզի` «Արդարը կու տայ առանց խնայելու»*: Եւ դեռ վերջերս` 2013 թուականին, մինչ շատ մը արեւմտեան երկիրներ զիջեցան ու կը զիջին Թուրքիոյ սպառնալիքներուն դիմաց` առաջքը առնելու համար տնտեսական վնասներու, Զուիցերիա կանգուն մնաց Եւրոպական դատարանին մէջ` Թուրքիոյ դէմ, Փերինչեքի դատի պարագային, զոհելով տնտեսական շահեր, պարզապէս պաշտպանելու համար իրաւունք եւ սկզբունքներ: «Բայց արդարը յաւիտենական հիմ ունի»**:

Ինչպէս լսած եմ, Մուսա Տաղէն 1939-ին Այնճարի մէջ ապաստան գտած մարդոց` ժամացոյց չունցողներուն, քոյր Հետուիկ, իր զուիցերիական ճշդապահութեամբ, հրամայական համարած էր քաղաքին մէջ աշտարակ-ժամացոյց մը ունենալը, որպէսզի մանուկները ճիշդ ժամուն դպրոց ներկայ ըլլան: Այդ դժուար օրերուն եւ վստահաբար ի գին մեծ ջանքերու քոյր Հետուիկ կրցած է ֆինանսաւորել եւ կառուցել Այնճարի աշտարակ-ժամացոյցը:

Այսօր, Այնճարի ութսունամեակի եւ երկրորդ աշտարակ ժամացոյցի բացման առիթով, իսկապէս առանձնաշնորհուած կը զգամ, այս յիշատակելի օրուան չնչին մասնակցութիւն մը բերելով, փշուր մը ամբողջ կեանքերնին զոհած երեք քոյրերուն դիմաց:

Ի՞նչը կը նախընտրենք մեր զաւակներուն համար, որ անոնք ըլլան հարո՞ւստ, թէ՞ բարի համբաւի տէր: Արդեօք կա՞յ աւելի բարձր արժէք, քան` կրթութեան եւ ուսման միջոցով ստացուած նիւթական մարդկային արժէքները:

Այսօր, 80 տարիներ ետք, կը խնդրեմ քոյր Հետուիկի սաներէն եւ յաջորդող սերունդներէն, որ պահապան կանգնին այդ արժէքներուն ու վառ պահեն այն լուսաւոր ջահը, զոր վառեցին քոյր Հետուիկ, քոյր Մարի եւ քոյր Հաննա:

Թող քոյրերուն յիշատակը եւ ուսման ջահը վառ մնայ:

1 սեպտեմբեր 2019

«Մրրիկը անցնելուն պէս ամբարիշտը բնաջինջ կ՛ըլլայ,
բայց արդարը յաւիտեան հիմ ունի»:
Գիրք առակաց 10:25

«Անօրէնը ամէն օր սաստիկ կը ցանկայ
Իսկ արդարը կու տայ ու չի խնայեր»:
Գիրք առակաց 21:26

Share This Article
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)