Մուսա Լեռ-Այնճարի 80-ամեակին. Սրբազան Հողի Ծաղկունքն Ենք Սիրելի…

ՍԱԼԲԻ ՔԻՒՐՔՃԵԱՆ-ԹԱՇՃԵԱՆ

Իւրաքանչիւր անհատի համար ծննդավայրը իւրայատուկ տեղ կը գրաւէ իր սիրտին մէջ եւ կը պարգեւէ այնպիսի յուզում, որ կը խթանէ մարդու յիշողութիւնը, նաեւ կը գերազանցէ` առօրեային զուգահեռ ուրուագծելով անցեալի բաբախող շունչը…

Ծննդավայրի օրօրանքն է, որ կը ներշնչէ ուժ եւ կու տայ սնունդ` գոյատեւման ու պայքարի. ապրում մը, որ ստեղծագործական լուսաւոր ճառագայթի մը արձակումով կու գայ հեռաւոր անցեալէն եւ կը յառաջանայ անյայտ հորիզոնի փնտռտուքով:

Ծննդավայր, որ մայրական գուրգուրանքով ոգեղինացած` հարազատ միջավայր կը հանդիսանայ, «եթերային մոլորակը», որուն կարօտը անսահման կը դառնայ շա՜տ շատերու, եւ յարգանքի արժանի` անոր բոլոր բնակիչներուն:

«Առաջին անգամ աշխարհում տեսած իմ առաւօտն է այնտեղ մնացել», կը գրէ հեղինակը, որ իր գրիչով կը ծանօթացնէ աշխարհին այն արեգակի ծնունդը, որ յարատեւ կը շողայ իր ծննդավայր-հողին վրայ` նորանոր ծիլեր արձակելու ջերմութեամբ: Բազմաթիւ հեղինակներ ու մտաւորականներ աշխարհի տարածքին նկարագրած են իրենց ծննդավայրը եւ կարօտ մը ապրած` հոնկէ մեկնած ըլլալու պատճառով: Անոնց համար ծննդավայրը եղած է այն անհասանելի տարածքը, որ յայտնուած է կոպերու տակ թաքնուած հայեացքներու մէջ: Այսպիսով, յաւերժացած է ոչ միայն հեղինակուած տողը, այլեւ` այն վայրը, այն նկարագրութիւնը, որ հայելին ու թարգմանն է անոր մանրամասնութիւններուն…

* * *

Ժպիտը ծաղկեցաւ բնութեան մէջ, երբ դաշտեր ներկուեցան ոսկեայ հատիկներով եւ հրաւիրեցին արեւը իրենց վրայ: Մատեաններու մէջ արձանագրուեցաւ պատմութիւնը, որ իր աւարտը չարտասանած` չար քամին հողմապտոյտ հասաւ, թերթիկները ցրուեց, շրջեցաւ բնութեան մէջ եւ փորձեց ոչնչացնել ծառերուն փարթամութիւնն ու պերճանքը, քշեց ու ձուլեց զանոնք անապատի մոխիրներուն հետ, պարուրեց անոնց փափուկ մաշկը փշաթելերով…

Գրիչը չթառամեցաւ, սակայն, ծաղկանոցին նման, այլ գոյատեւեց, շարունակեց արձանագրել իր տեսածը, իր ժողովուրդին կրած դառնութիւնը. ժողովուրդ մը, որուն զաւակներէն ոմանք անշունչ, ոմանք հեւասպառ ինկած էին գետին ու խառնուած` օտար, երբեմն ալ ամայի տարածութեանց:

Յոյսը կը մնար անշեղ, հաւատքի զօրութիւնը անխախտ:

Կար հաւաքականութիւն մըն ալ, որ վճռած էր լերան յանձնել իր ճակատագիրը եւ բարձրանալ գոյութենական կամքի արահետով: Յատկանշական էր այդ պահը, որովհետեւ իւրաքանչիւրը արծիւի նման կը խոյանար բարձունքը` ոտնահարելով իր թշնամիին դաւն ու յափշտակութիւնը: Այս ժողովուրդը դարձաւ օրինակ մը պատմութեան մէջ եւ կտակեց իր վերականգնած զօրութիւնը եւ մաքառումի անկոտրում յառաջով, ահասարսուռ իրավիճակներուն դէմ կեանքը նոր ժպիտով դիմաւորելու կարելիութիւնը ստեղծեց:

Յաղթեցի՛ն անոնք. յաղթեց հայ ժողովուրդը, որովհետեւ թշնամիին առաջնորդած ամպրոպը շիջեցաւ, եւ կակաչներն ու արագիլները կրկին երեւցան հայաւանի օճախին. նոր կեանք մը հիւսուեցաւ` կրկնելով հինին յիշողութիւնը, բայց` առաւել հատու, որովհետեւ, թէկուզ` օտար երկինքի տակ, անդադար կրկնեց մեր զանգերուն ղօղանջը, եւ յաղթանակի դրօշը պանծաց մեր երկնակամարին: Աւանդութիւնը չխամրեցաւ. թմբուկն ու զուռնան միատեղ հնչեցին իբրեւ քայլերգ, որ մանուկը, պատանին, երիտասարդը, չափահասն ու տարեցը իբրեւ մարտիկ անգամ մը եւս կազմեն շուրջպարը, եռանդո՛ւն կշռոյթով, բաբախո՛ղ իրականութեամբ, «Մահ կամ ազատութիւն» կտակուած ուխտով, որ բոլորն ալ իրենց հայեացքը մշտապէ՛ս ուղղեն լերան վրայ տեղի ունեցած մեծաշուք նուաճումին…

Մեր հերոսները մեր փառքն են ու փարոսը` մեր յառաջիկայ ծրագիրներու յաջողութեան: Պատմութիւնը մշտական դաս մըն է, որուն էջերուն վրայ ցայտուն են անոնց սխրագործութիւնն ու հաւատքը, նուիրումն ու մարտիրոսացումը: Թուականներն ու տարեդարձները մեր անցեալին յուշարար պատկերներն են, որոնք ժամացոյցի սլաքին հետ պտտելով` կը բանան մեր դիմաց նոր ճանապարհ եւ բեղուն նո՛ր անդաստան:

Ծաղկո՛ւնքն ենք մենք, Սրբազա՛ն Հողի…

Օգոստոս 2019
Այնճար

Share This Article
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)