Խմբագրական. Հաշտեցման Գործընթացներն Ու Լիբանանը Օսմանազերծելու Հրամայականը

Լիբանանեան քաղաքական բեմին վրայ արձանագրուող հաշտեցման գործընթացները մէկ կողմէ պետական մակարդակի վրայ դրական կէտեր կ՛արձանագրեն` հաստատութիւններու աշխուժ վերագործարկման միտումներ ընդգծելով, միւս կողմէ` հասարակական շրջանակներու մէջ վերահիասթափման տրամադրութիւններ կը զարգացնեն: Դէպքեր կը պատահին, պիտի շարունակեն պատահիլ. զոհեր կ՛իյնան, երկիրը կը հարուածուի, այլոց տնտեսաքաղաքական առեւտուրին իբրեւ հետեւանք: Պահը կու գայ հաշտեցումներ կը բեմականացուին եւ երկրի քաղաքական, տնտեսական, ֆինանսական սայլերը կը մնան անշարժ, չըսելու համար, որ նահանջ կ՛արձանագրեն: Ա՛յս է ժողովրդային տրամաբանութիւնը:

Այս իրականութենէն մեկնած էր, որ երկրին մէջ տնտեսական արտակարգ դրութիւն հաստատելու կոչուած քաղաքական դէմքերու համախմբումին ընթացքին իրաւամբ հնչեց յոռետեսական մօտեցում. աւելի ճիշդը` իրատեսական, որ կը բխէր ժողովուրդի տրամադրութիւններէն. համոզումէն, որ տասնամեակներու վրայ աւերուածն ու կազմաքանդուածը կարելի չէ վերակառուցել ներկայիս, մանաւանդ  այս պայմաններուն մէջ:

Վերադառնանք սակայն քաղաքական դիտարկումներու տրամաբանութեան դաշտ` նկատելու համար, որ պարտադրիչ հանգամանքներ կան, որոնք կ՛արագացնեն հաշտեցման գործընթացները:

Առաջին, անշուշտ երկրին սպառնացող արտաքին թշնամիի ոտնձգութիւններն են, որոնց հակազդեցութիւնը համալիբանանեան զօրակցութիւն ստացաւ: Վտանգը չէ վերացած անշուշտ, եւ վերլուծական կանխատեսումները կը խօսին որքան անոր սահմանափակ կտրուածքին, նոյնքան նաեւ շարունակական ըլլալու բնոյթին մասին` գործողութիւններու կանգառը վերագրելով Իսրայէլի խորհրդարանական ընտրութիւններուն:

Արտաքին մարտահրաւէրներուն վրայ կ՛աւելնայ անշուշտ երկրին մէջ տիրող ֆինանսատնտեսական իրավիճակը, որ անհեռանկարայնութեան մութ գոյներով պատած է Լիբանանի երկնակամարը: Ճգնաժամը համատարած է եւ ո՛չ միայն գործազրկութեան, այլ նաեւ փակուած-փակուող հաստատութիւններու թիւերու նոր նշաձողեր կ՛արձանագրէ:

Սետրային խոստումները` մայրիներու երկրին, պայմանական են եւ բարեփոխումներ կը պահանջեն: Անոնք հիմնականին մէջ վարչակառավարման համակարգին կը վերաբերին եւ յատկացում բարեկարգումի դիմաց պիտի գործեն, եթէ գործեն: Փուլ առ փուլ գործարկելի այս օժանդակութեան ծրագիրը կը թուի, որ հեռու է անմիջական հրատապութեամբ իրավիճակը յաղթահարելու կարելիութենէն: Օժանդակութիւնները համաշխարհային օրինաչափութեամբ պայմանականութիւն կ՛ենթադրեն եւ պատուէր-կատարում յարաբերակցութեամբ գործողութիւն կը ներառեն:

Խնդիրը ա՛յն է այս պարագային, որ լիբանանեան պետական համակարգը, որ աւանդական մշակոյթ կուտակած է երկար ժամանակէ ի վեր, կը յաջողի՞ համալիբանանեան քաղաքական կամք դրսեւորել վարչակառավարման յոռի բարքերու վրայ հիմնուած դրութիւն մը կազմաքանդելու եւ թափանցիկ ու ժամանակակից համակարգի յարիր եղանակներ որդեգրելու:

Կարծրատիպ գոյութիւն ունի այսօր` լիբանանեան որակելով այն, ինչ որ խորքին մէջ ժառանգուած է հինէն: Աւելի պեղումնային հայեացք մը կը համոզէ, որ այս համակարգը եւս ժառանգուած է օսմանցիներէն: Օսմանեան կայսրութեան այս երկրին թողած վարչակառավարման համակարգէն:

Մեծն Լիբանանի 100-ամեակի նշումի տարբեր քննարկումներուն ապահովաբար պիտի հնչէ նաեւ այս հրամայականը: Օսմանցիներէն մնացած ամէն տեսակի յոռի բարքերէն ձերբազատելու խնդիրը: Աւատապետականութիւնը, կաշառքը, իշխող տարրին հարստապետումը, վայրագութիւնը, սպանութիւնները, սադրանքները: Որոնցմէ կարեւորագոյնները ընդգծեց հանրապետութեան նախագահը: Առանց օսմանազերծումի համալիբանանեան որոշումին եւ անոր համապատասխան կտրուկ որոշումներու, հաշտեցման գործընթացները կը ստանան ժամանակաւոր ու խաբուսիկ, եւ նոյնիսկ կարճաժամկէտ բնոյթ: Լիբանանը պէտք է յաջողի միանգամընդմիշտ թօթափել բոլոր այն յոռի բարքերը, որոնք պարտադրուեցան իրեն հարիւր տարի առաջ եւ անկէ սկսած` տասնամեակներ շարունակ:

Հանրապետութեան նախագահի ուղենշային պատգամին մէջ յստակօրէն կար Լիբանանը օսմանազերծելու կարեւորագոյն ուղերձը` իբրեւ պետական համակարգի վերականգնման եւ վերակազմակերպման հիմնակէտ:

Share This Article
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)