50 Տարի Առաջ (29 Օգոստոս 1969)

Եւ Մեր Խօսքը

Ընթերցողը նկատեց հարկաւ, որ առջի օրուան մեր թերթին երկրորդ էջին վրայ երիտասարդներուն կողմէ արտասանուած եւ երիտասարդութեան կեցուածքն ու մտածումները ձեւակերպող «Մեր խօսքը» անուն յօդուած մը կար եւ երրորդ էջի «Մեր մամուլը» սիւնակին տակ «Յուսաբեր»-ի եւ «Հայրենիք»-ի խմբագրականներէն քաղուած նոր մեղադրանքներ` երիտասարդութեան մասին:

Յայտնենք, որ բոլորովին պատահական չէր այդ մէկտեղումը:

Երիտասարդութեան եւ երէցներուն փոխյարաբերութիւններուն մէջ կը թուի, թէ ինչ-որ պղտոր բան մը կայ նորէն, որուն առջեւ կարելի չէ անտարբեր մնալ: Մանաւանդ որ մեղադրանքները անառարկելի հիմք մը չունին, այլ կ՛առաջանան առարկայական տուեալներու զանցումէն:

Կասկածէ դուրս է, որ միաձոյլ հաւաքականութիւն մը չըլլալու մեր դժբախտութիւնը բացասական ձեւով անդրադարձած է ճշգրիտ ախտաճանաչումներ ընելու մեր կերպին վրայ: Կ՛ապրինք տասնեակ երկինքներու տակ ու հարիւրաւոր քաղաքներու մէջ, եւ այս հանգամանքը մասնատած է նաեւ մեր ուժերը: Ըսել կ՛ուզենք` պահանջուած որակով երիտասարդներ չեն պակսիր սփիւռքին, պակսողը զանոնք հաւաքաբար տեսնելու կարելիութիւնն է: Ժամանակին բոլորը մէկ Պոլիս էին, կամ` Թիֆլիս: Այսօր նման կեդրոններ չունինք, փոխարէնը, ըսուեցաւ վերը, ցրուած ենք տասնեակ քաղաքներու մէջ, ուր մեր երիտասարդները բոլորովին զուտ անձնական կեանք մը չեն վարեր ու ձեռնածալ նստած չեն, իւրաքանչիւրը գործի մը մէջ է, գործի մը գլուխը, այս դժնդակ պայմաններուն մէջ իրեն բաժին ինկած ցեղային պայքարը առաջ տանելու մոլեռանդ կիրքի մը անձնատուր: Այցելեցէք որեւէ գաղութ ու կը համոզուիք ըսուածին: Մէկտեղեցէք իւրաքանչիւրին մէջ պատասխանատուութիւններ վերցուցած ընտիրները ու պիտի տեսնէք, որ արհամարհելի թիւ մը չեն կազմեր անոնք եւ կրնան դրուած պահանջներուն լիուլի բաւարարութիւն տալ:

Խօսքը ամէնուն չի վերաբերիր հարկաւ: Օտարներէն կիսատ-պռատ բաներ փոխ առած ու հոս հոն սոնքացող օտարամոլ ենթակաները նկատի առնուած չեն հոս: Մենք կը խօսինք հաւաքական երազի մը կենսագործման մէջ բաժին վերցուցած անհանգիստ տղոց մասին, անոնց, որոնք ստորակայութեան բարդոյթէն չեն տառապիր, այլ հպարտութեամբ կը ցցեն իրենց հասակը ամէնուրեք եւ բազմաթիւ ճակատներու վրայ:

«Արտասահմանի մէջ, կ՛ըսէ «Յուսաբեր»,- ազգը պէտք ունի հայագէտներու, մանաւանդ` հիմա,  որ մեր ցրօնքը դարձած է բազմաճիւղ, որովհետեւ աշխարհի բոլոր միջօրէականներու տակ հայ մը կ՛ապրի, հայեր կ՛ապրին: Մենք այս ցրօնքը պիտի դարձնենք միաձոյլ եւ պիտի դարձնենք ոչ այնքան մեքենագէտներով ու ճարտարագէտներով, որքան` հայագէտներով»:

Առանց հայագէտներուն վստահուած հիմնական դերը անշքացնելու` պիտի ըսենք, որ մեքենագէտներն ու միւսները, միւս մասնագէտները, ճարտարագէտները, բժիշկներն ու փաստաբանները երկրորդական գործօններ չեն մեր իրականութեան ու պայքարին մէջ: Ասոնք միշտ թիւով աւելի եղած են եւ իրենց ծանօթութիւններով ու յարաբերականութեամբ քիչ դերեր չեն կատարած մեր ցրօնքը շաղախելու կամ անոր հաւաքաբար ապրելու երազին նպաստելու գծով: Եդուարդ Ժախեան անունով երիտասարդ փաստաբան մը, անցեալ տարի ճիշդ այս օրերուն, Պրիւքսելի մէջ, համալսարանական վերամուտի հանդիսաւոր ճառը ինք արտասանեց` «Ինչո՞ւ, Կայէն» խորագրի մը տակ, իր խօսքին մէջ խտացնելով մեր Դատին ամբողջ փիլիսոփայութիւնը եւ ցնցելով ողջ երկրին մտաւորականութեան խղճմտանքը: Ժախեան անտեղեակ չէ հայերէնին, բայց հայագէտ չէ: Արտօնուա՞ծ ենք ուրեմն այդ «մեղքին» համար ըսել, որ մենք պէտք չունինք իրեն եւ իր նմաններուն: Եւ յետոյ, մեքենագէտներու, ճարտարագէտներու, բժիշկներու ու փաստաբաններու առատութիւնը ի՞նչ կապ ունի հայագէտներու սակաւութեան ու սովին հետ: Եթէ առաջինները շատ են եւ վերջինները քիչ, կը նշանակէ, որ առաջինները պատրաստող ուժերը շատ են եւ հայագէտներ պատրաստելու մեր ձեռնհասութիւնը` անբաւարար: Ու այս ցաւալի կացութեան պատասխանատուութիւնը անպայման նորերու ուսերուն պէտք չէ նետել: Հայագէտներ պատրաստելու սահմանուած կրթական մեր յարկերուն ղեկավարութիւնը բոլորովին նորերուն չէ փոխանցուած, գործին տնտեսութիւնը մեծ չափով հիներուն ձեռքն է դեռ, ու եթէ բաղձալի արդիւնքներ չեն հայթայթուած մեզի, ատիկա պէտք չէ անպայման թարմատի տղոց վերագրել եւ ճգնիլ հետաքրրութեան ընդոծին պակասով մը բացատրել երեւոյթը: Դեռ երկու-երեք տասնամեակ առաջ Երուսաղէմի, Պէյրութի, Անթիլիասի ու Կիպրոսի կրթական օճախներուն մէջ ամպիոններ ունեցան Օշական, Շանթ, Աղբալեան, Պէրպէրեան, Թէքէեան եւ վաստակ ունեցող ու ներշնչող հոյլ մը ուրիշ դէմքեր, որոնց ներկայութեան հայոց լեզուն, գրականութիւնը, պատմութիւնը, քաղաքակրթութիւնը, հայագիտութիւն բառով իմանալի բոլո՛ր սրբութիւնները պաշտամունքի առարկայ կը դառնային տղոց մօտ, ու հայութեան ծառայելու տենդը ճակատագիր կը դառնար անոնց կարեւոր մէկ տոկոսին համար: Վերոյիշեալ մեծերը անցան, մինչ անոնց անմիջական յաջորդները, փոխանակ մեծերուն աւանդը նոյն կիրքով շարունակելու մոլեռանդութեան, չենք գիտեր` ի՛նչ ըրին երէկ ու ողբ կը հիւսեն այսօր:

Սերունդին գոնէ՛ քիչ մը բան պէտք է տրուի շատը պահանջելու սիրտ ունենալու համար:

Share This Article
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)