50 Տարի Առաջ (5 Օգոստոս 1969)

Խմբագրական

 Արտագաղթը Աղէտ Է

Ամէն անգամ որ առիթը ներկայացած է, ըսած ենք մեր խօսքը: Ըսած ենք, առանց բառերը ծամծմելու, վճռաշեշտ, հանդիսաւորապէս:

Սփիւռքի տարածքին վրայ ու նաեւ մայր հայրենիքի մէջ բոլորին համար պարզ է, պէ՛տք է ըլլայ, որ ԲԱՑԱՐՁԱԿԱՊԷՍ ԴԷՄ ԵՆՔ ԱՐՏԱԳԱՂԹԻՆ, ոչ միայն չենք քաջալերեր, այլ նաեւ մեր ամէնօրեայ մտահոգութեան առարկան դարձնելով այդ երեւոյթը, մեր կարելիի սահմաններուն մէջ եւ ազդեցութեան շրջանակէն ներս, պայքար կը մղենք զանգուածային գաղթերու դէմ, որոնք ազգային տեսակէտէն աղէտի մը բոլոր պայմանները կը լրացնեն:

Քաղաքական անկայուն վիճակներ, տնտեսական ոչ բաղձալի կացութիւններ որոշ դժուարութիւններու կրնան մատնել մեր զանգուածները: Բայց մեր ժողովուրդը, որ տաք ու պաղ օրեր շատ տեսած է իր անսովոր կեանքին ընթացքին, պէտք է գիտնայ չազդուիլ պարագաներէն, որոնք ԺԱՄԱՆԱԿԱՒՈՐ են: Հայը ե՞րբ դժուարութիւններ չէ ունեցած, ե՞րբ անամպ եղած է իր անհատական եւ հաւաքական կեանքը: Բայց միշտ ալ գիտցած է տոկալ, համբերել, հիմնականը երբեք չէ զոհած երկրորդական, անմիջական հրամայականներու:

Հիմնականը, այս պարագային, ազգային կազմակերպուած կեանքով օժտուած, հոծ գաղութները իրենց խարիսխներուն վրայ ամուր պահելն է: Իւրաքանչիւր հայ, որ ինչ ինչ պատճառներով կը մտածէ հեռաւոր հորիզոններու տակ բախտ փնտռելու մասին, ոչ միայն ինքզինք հեռացուցած կ՛ըլլայ հայկական առինքնող միջավայրի մը կենարար մթնոլորտէն, այլ նաեւ կը հանդիսանայ անդարմանելի կորուստ մը մեր հաւաքական կեանքին եւ բոլոր այն իտէալներուն համար, որոնց կը հաւատանք ազգովին, եւ որոնց համար կը պայքարինք մեր բոլոր ջիղերուն լարումով:

Ուշ կամ կանուխ, հեռաւոր երկիրները, որոնք այսօր իրենց տնտեսական որոշ հնարաւորութիւններով կը հրապուրեն մեր հայրենակիցները, դատապարտուած են դառնալու գերեզմանը բոլոր այն բաղձանքներուն, որ իւրաքանչիւր հայու հոգիին մէջ կը գտնենք, որքան ալ ան փորձէ «իրապաշտ» ըլլալ, մտածել իբր թէ զաւակներուն մասին, որոնք վաղը անխուսափելիօրէն պիտի օտարանան ո՛չ միայն հայութեան, այլ նաեւ իրենց ծնողներուն համար:

Անշուշտ, երբ այսքան շեշտակիօրէն կը դնենք հարցը եւ մեր հայրենակիցներէն կը պահանջենք, անհատականի կողքին, առաւել չափով մտահոգուիլ մեր հաւաքական կեանքով եւ անոր անխախտ պահպանումով, փոխադարձաբար մենք եւս պարտաւորութիւններ ունինք իւրաքանչիւր հայ անհատի հանդէպ: Տասնամեակներու մեր կազմակերպական կեանքին ընթացքին աշխատած ենք չթերանալ այդ պարտաւորութիւններուն մէջ եւ մեր հեղինակութիւնն ու բարոյական դրամագլուխը ի սպաս դրած ենք մեր հաւաքականութեան առողջ պայմաններ ստեղծելու հրամայական գործին:

Ժողովուրդներու կեանքին մէջ անհրաժեշտութիւններու նուիրակարգ մը կայ: Մեզի համար առաջին գիծի վրայ կու գայ հոծ, կազմակերպուած գաղութները անվթար պահելու հրամայականը: Եւ այս` ո՛չ միայն մօտաւոր ապագային համար, այդ գաղութները կենդանի եւ բարգաւաճ պահելու մտահոգութեամբ, այլ նաեւ` հեռաւոր ապագային, յառաջիկայ տասնամեակներուն, երբ կը հաւատանք, թէ մեր ժողովուրդին Դատը պիտի դրուի աւելի ստիպողական բնոյթով, ու մեր ազգային պայքարի այդ փուլը մեզմէ պիտի պահանջէ յաւելեալ ճիգ ու աշխատանք, քան ինչ որ կը կատարենք այսօր:

Տարբեր առիթի մը, երբ որոշ մեղադրանքներ կ՛ուղղուէին մեր հասցէին, արտագաղթի զանազան երեւոյթներու առջեւ, որոնք կը պատահէին ու կը պատահին մեր կամքէն անկախ պատճառներով, վճռականօրէն ու մեկին արտայայտած էինք մեր տեսակէտը:

Այսօր, երբ կը խօսինք մեր զանգուածին, պարտք կը զգանք յիշեցնելու, ինչ որ ըսած էինք երէկ.

ԴԱՇՆԱԿՑՈՒԹԻՒՆԸ ԴԷՄ Է ԱՐՏԱԳԱՂԹԻՆ:

Արտագաղթ` ոչ միայն սփիւռքի հոծ գաղութներէն, այլ նաեւ ու մանաւանդ` մայր հայրենիքէն, ուր եւս օտար հորիզոններու տակ «բախտ փնտռելու» հիւանդագին հակումի մը տուրք կ՛ուզեն տալ մեր կարգ մը հայրենաբնակ եղբայները:

Դաշնակցութիւնը, ըսած ենք, կը կրկնենք, հայ ժողովուրդի ապագան կը տեսնէ միա՛յն իր հայրենի հողին վրայ: Կը հաւատայ միա՛յն ԱՄԲՈՂՋԱԿԱՆ, ՀԱՄԱԽՈՒՄԲ ՀԱՅՈՒԹԵԱՆ, ԱՄԲՈՂՋԱԿԱՆ ԵՒ ՀԱՄԱԽՈՒՄԲ ՀՈՂԵՐՈՒ ՎՐԱՅ:

Եւ որովհետեւ այդպէս է, այդ նպատակին համար (մօտ կամ հեռու) իր գուրգուրանքին առարկայ կը դարձնէ բոլոր այն գաղութները, որոնք իրենց ազգային, մշակութային եւ կրթական համախումբ կեանքով, հնարաւոր կը դարձնեն հայ մարդուն հայկական դիմագիծին անաղարտ պահպանումը:

Դրուագներ
Մամուլի Առօրեայէն

Օր մը Օքլահոմայի (Միացեալ Նահանգներ) թերթերէն մէկուն խմբագրապետը սարսափած կը խուժէ արտօնատիրոջ սենեակէն ներս եւ կ՛ըսէ.

– Մեծ աղէտ, պատուհա՛ս: Հիմա ինծի հեռաձայնեցին, թէ դատապարտեալը, որ այսօր ելեկտրական աթոռին վրայ պիտի մեռնէր, ներման արժանացած է:

– Բայց ինչպէ՞ս,- կը պատասխանէ արտօնատէրը շուարած:

– Երրորդ էջը ամբողջութեամբ անոր մահուան մանրամասնութիւնները կու տայ եւ էջը արդէն իսկ մամուլի տակ է:

– Հոգ չէ,- կ՛ըսէ խմբագրապետը: Քանի դեռ «առաջին» էջը տպուած չէ, ծանուցանեցէք, թէ մահապատիժը ներման արժանացած է: Ապա աւելցուցէք. «Երրորդ էջի վրայ պիտի կարդաք այն բոլոր մանրամասնութիւնները, որոնց պիտի ենթարկուէր ան, եթէ ներումի հրամանը քիչ մը ուշանար»:

***

Նանթի (Ֆրանսա) թերթերէն «Լը Սերպեր» միայն գաւառի թատերական գործունէութեան եւ ընկերական խաղերու մասին գրութիւններ կը հրատարակէր:

Օր մը թերթին պատասխանատու խմբագիրը 500 ֆրանքի գրաւի կը մտնէ, թէ առնուազն երեք ամիսներու ընթացքին իր բաժանորդներու ցանկին մէջ պիտի գտնուին Նանթի բոլոր բժիշկները, պայմանաւ որ կարելի բոլոր միջոցները պիտի գործածէ եւ օրէնքին դէմ պիտի չգործէ:

Յաջորդ օր «Լը Սերպեր» կը ծանուցանէր հետեւեալը.

«ՄԱՀԱԶԴ».- Տիւրան, 50 տարեկան, մահացած` ամսոյս 13-ին, խնամող բժիշկն էր տոքթ. Օքրա: Տիւփոն, 34 տարեկան, մահացած` ամսոյս 14-ին, բժիշկն էր` տոքթ. Տիւփլանտ: Թիթին, 60 տարեկան, բժիշկը` տոքթ. Օքրաւ: Վիրժինի, 70 տարեկան, բժիշկը` տոքթ. Ռամիլ»:

Եւ այսպէս, յաջորդաբար ամիս մը: Ապա սրամիտ խմբագրապետը ամսուան մը զուգակշիռ պատկերը կը կազմէ եւ կը հրատարակէ անուանացանկը բժիշկներուն` դիմացը դնելով մահացած յաճախորդներուն թիւը:

Նանթի բոլոր բնակիչները հետաքրքրութեամբ կը սկսին կարդալ ցանկերը` այսպիսով դատելով նաեւ իւրաքանչիւր բժիշկին կարողութիւնը: Բժիշկները անվարան բաժանորդ կ՛արձանագրուին թերթին` կարենալ հասկնալու համար, թէ իրենց արհեստակիցները քանի՞ հոգի ուղարկած են գերեզման:

Այնուհետեւ, իր ունեցած բաժանորդները բաւարար համարելով, «Լը Սերպեր»-ի խմբագրապետը կը հրատարակէ հետեւեալ ծանուցումը.

«Նկատի ունենալով, որ մեր ծանուցած մահազդները կարգ մը ընտանիքներու հոգեկան վիճակին վրայ ազդած են, այսուհետեւ մահազդներու տեղ պիտի հրատարակենք «Վաճառանոց եւ շուկայ» նոր սիւնակը»:

Share This Article
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)