Ակնարկ. Ոչ Միայն Ծովային, Այլ Նաեւ Ցամաքային Սահմանագծում. Պէյրութի Նախապայմանը

Միացեալ Նահանգներու արտաքին գործոց նախարարի օգնական եւ Միջին Արեւելքի բաժանմունքի պատասխանատու Տէյվիտ Սաթըրֆիլտի երկու շաբթուան ընթացքին Պէյրութ կատարած երրորդ այցելութիւնը  պարզ կը դարձնէ, որ Ուաշինկթընը Իսրայէլ-Լիբանան ծովային սահմանագծման գործընթացին համար լծուած է մագոգային դիւանագիտութեան:

Վիճելի ջրային տարածքը 860 քառ. քմ տարածութիւն է, որուն սահմանագծումը նախապայման է օգտագործման գործընթացը մեկնարկելու եւ ատոր իբրեւ նախապատրաստութիւն բանակցութիւններ վարելու ձեւաչափերն ու գործիքակազմերը ճշդելու:

Պէտք չէ մոռնանք, որ հիմնական բարդութիւնը երկու երկիրներուն միջեւ դիւանագիտական յարաբերութիւններու չգոյութիւնն է. առաւել եւս պատերազմական նախադէպերը նկատի ունենալով` թշնամական յարաբերութիւններու ընդհանուր դրուածքը:

Առաջին հայեացքով, նման պարագաներու գործի կը լծուի միջնորդական առաքելութիւն: Իրաւականօրէն, նաեւ համոզիչ հիմնաւորումով, ՄԱԿ-ը, որ Կապոյտ գիծին վերահսկումով կ՛իրականացնէ  խաղաղապահ առաքելութիւն, իրաւասու կը դառնայ նախաձեռնելու սահմանագծման նման աշխատանքներ:

Ուաշինկթընի ուղղակի ներգրաւուածութիւնը այս ծրագիրին եւ յատկապէս մագոգային դիւանագիտութեան նախաձեռնելով օրակարգին հրատապութիւն հաղորդելը կ՛ենթադրէ  շահագրգռուածութեան որոշակի աստիճանաչափ մը:

Տրուած ըլլալով, որ մէկ կողմը նաեւ ամերիկեան հովանոցի պաշտպանուածութիւնը կրող Իսրայէլն է, առաւել եւս քաղաքականօրէն կ՛ըմբռնուի օրակարգի հրատապութիւնն ու անոր առաջին գիծ գալուն ամերիկեան վճռորոշումի երեւոյթը:

Ամերիկեան ուղերձները` ուղղուած Պէյրութին, միշտ նկատի ունեցած են Թել Աւիւի գործօնը: Օժանդակութիւններու նախապայմանային բնոյթէն մինչեւ քաղաքական պաշտօնական յայտարարութիւններ ենթաթեքսթերը հետեւողականօրէն իսրայէլեան ձեռագիրներու յուշումներ կատարած են:

Հիմա պարզ է կիրարկուածը. ցամաքային Կապոյտ գիծը կը վերահսկէ ՄԱԿ-ը: Թել Աւիւի դրսեւորած նախնական անհամաձայնութիւնը` միջնորդական իրաւարարութեան դերը վստահելու դարձեալ ՄԱԿ-ին, կը թուի, որ բանակցային խաղաթուղթ է: Այդ վերապահութիւնը մասամբ վերացուած է եւ լիբանանեան կողմին փոխանցուած, որ իսրայէլեան կողմը համաձայն է ՄԱԿ-ին նման դերակատարութիւն վստահելու. աւելի ճիշդ` ՄԱԿ-ը եւս ներգրաւելու: Սակայն այս եղանակով պարզ կը դառնայ, որ ծովային սահմանագծումի քաղաքական համաձայնութիւնը կը գոյանայ ամերիկեան միջնորդութեամբ, մնացեալ թեքնիք աշխատանքի իրականացումը կը վստահուի ՄԱԿ-ին:

Իրանի դէմ տնտեսական պատժամիջոցներու քաղաքականութեան հետեւանքային ալիքը կը հարուածէ նաեւ Լիբանանի ֆինանսատնտեսական դաշտը: Մինչ, ծովային պեղումներու մեկնարկը կրնայ նախանշել տնտեսական իրավիճակի բարելաւումի ընթացք մը: Մէկ կողմէ սեղմել, միւս կողմէ հեռանկար ցոյց տալ ամերիկեան հերթական մօտեցումը կը վերադրսեւորուի այս առիթին եւս:

Բանակցութիւններու մեկնարկը յարաբերութիւններու բնականոնացում ենթադրող քայլ է. անկախ Իսրայէլին ուժանիւթային նոր պաշարներու հայթայթման առաջադրանքէն, քաղաքական իմաստով նաեւ երկու երկիրներուն միջեւ յարաբերութիւններու հաստատման միտումով կրնայ բացատրուիլ Ուաշինկթընի դրսեւորած մագոգայնութիւնը:

Պաշտօնական Պէյրութի դիւանագիտական արձագանգումը այս հրատապութեան, կը բխի համալիբանանեան քաղաքական շահերէն: Պէյրութը սահմանագծումը կ՛ընկալէ  համընդգրկուն հասկացողութեամբ. այսինքն` ոչ միայն ծովային, այլ նաեւ ցամաքային սահմանագծումի հրամայականով: Ահա այստեղ կը դրուին Մազարեհ Շեպաայի եւ Քֆարշուպայի տարածքային խնդիրները:

Միացեալ Նահանգներու արտաքին գործոց նախարարի օգնականը կը յայտարարէր, թէ Թել Աւիւը կ՛ընդառաջէ Պէյրութի երկու պահանջներուն: Բանակցութիւններուն ՄԱԿ-ի ներգրաւուածութեան եւ ծովային սահմանագծումին մէջ ներառելու նաեւ ցամաքայինը:

Կը թուի, որ բանակցային գործընթացի նոր փուլ կը թեւակոխէ Պէյրութ-Թել Աւիւ հակամարտութիւնը: Առ այս պահը ամերիկացի նախագահը, ի  տարբերութիւն Կոլանի, չէ յայտարարած լիբանանեան տարածքներուն վրայ իսրայէլեան գերիշխանութիւնը:

«Ա.»

Share This Article
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)