Գաղութէ Գաղութ

Պատրաստեց՝ ՄԱՐԱԼ ՄԽՍԵԱՆ

Հայոց Ցեղասպանութեան
104-ամեակի Ոգեկոչմներ

Ֆրանսա

Հայոց Ցեղասպանութեան 104-ամեակի Ոգեկոչման Եւ Ֆրանսական-Հայկական Ակումբի Նոր Սրահի Բացման Արարողութիւնները

13 ապրիլին Փարիզի հարաւային արուարձան Անթոնի քաղաքի Սօ զբօսայգիին մէջ զետեղուած քանդակագործ Թորոսի կերտած «Հայաստանի արծիւը» արձանին մօտ տեղի ունեցաւ Հայոց ցեղասպանութեան 104-ամեակին նուիրուած ձեռնարկ:

Անթոնիի ֆրանսական-հայկական ակումբի նախագահ Ուիսամ Նեհմէ խօսք առնելով` նշեց, որ անցնող դարասկիզբին Թուրքիոյ իշխանութիւնները կանխամտածուած ծրագիրներով ջարդի ենթարկած ու տեղահանած են հայերը եւ շրջանի կրօնական փոքրամասնութիւնները` իրենց ցեղապաշտ նպատակները գործադրելու համար:

Հօտը Սենի նահանգային խորհուրդի նախագահ Փաթրիք Տէվէճեանը` յիշելով պատմաբան Իվ Թեռնոնի հեղինակած վերջին գործը, հայերու, հրեաներու եւ թութցիներու ցեղասպանութիւնները` ըսաւ, որ նման ոգեկոչումները, կրկնուելով հանդերձ, շատ կարեւոր են յիշողութիւնը պահպանելու եւ հետագայ նոյնպիսի ճիւղային արարքներու առաջքը առնելու առումով:

Հայաստանի դեսպան Յասմիկ Տոլմաջեանը իր խօսքին մէջ յայտնեց, թէ առաջին անգամն է, որ Անթոնի քաղաք կ՛այցելէ եւ իբրեւ Հայաստանի դեսպան` նոյնպէս առաջին անգամն ըլլալով կը մասնակցի Ցեղասպանութեան ոգեկոչման արարողութեան, որ այս տարի նախագահական հրամանագիրով իւրայատուկ բնոյթ կը կրէ: Ան մասնաւորապէս դրուատեց Ֆրանսայի կողմէ Ցեղասպանութեան ճանաչման երկար եւ դժուար պայքարին մէջ Փ. Տէվէճեանին կարեւոր դերակատարութիւնը, որուն ելոյթը առաջին անգամ ունկնդրած է 1998-ին, Ազգային ժողովին մէջ, երբ տակաւին երիտասարդ ուսանողուհի էր: Անթոնիի քաղաքապետ Ժան-Իվ Սենան ակնարկելով Ցեղասպանութեան 100-ամեակին առիթով զբօսայգիին մէջ զետեղուած յուշարձանին` ըսաւ, որ ան դէպի ապագայ յառած իր հայեացքով կը խորհրդանշէ Հայաստանի խրոխտ ոգին եւ գոյատեւելու կամքը` հակառակ դարերու ընթացքին կրած ահաւոր տառապանքներուն:

Յուսիկ քհնյ. Սարգիսեանի աղօթքէն ետք տեղի ունեցաւ ծաղկեպսակներու զետեղման արարողութիւնը, եւ ներկաները մէկ վայրկեան լռութեամբ յարգեցին սուրբ նահատակներուն յիշատակը: Այնուհետեւ բոլորը ուղղուեցան դէպի Ֆրանսական-հայկական ակումբ, ուր կատարուեցաւ վերանորոգուած սրահի բացում եւ ցուցատախտակի քողազերծում: Ակումբի նախագահ Ուիսամ Նեհմէ շնորհակալութիւն յայտնեց բոլոր անոնց, որոնք օժանդակեցին նորոգութեան աշխատանքներուն:

Հայոց Ցեղասպանութեան Զոհերու Յիշատակին Նուիրուած Ազնաւուրի Անուան Հրապարակի Բացում

Վերջերս Փարիզի Քլիշի շրջանին մէջ կատարուեցաւ բացումը Հայոց ցեղասպանութեան զոհերու յիշատակին նուիրուած հրապարակին, որ կոչուեցաւ Շարլ Ազնաւուրի անունով:

Հրապարակի բացման արարողութեան ներկայ եղաւ նաեւ Ֆրանսայի մէջ Հայաստանի արտակարգ եւ լիազօր դեսպան Յասմիկ Տոլմաջեանը:

Շուէտ

Հայոց Ցեղասպանութեան Նուիրուած Ձեռնարկներ

Կազմակերպութեամբ Շուէտի ՀՅԴ երիտասարդական եւ պատանեկան միութիւններուն, 23 ապրիլին Սոտեր Թելիոյ Ս. Աստուածածին եկեղեցւոյ մէջ  տեղի ունեցաւ արարողութիւն, որուն յաջորդեց ծաղիկներու զետեղում` եկեղեցւոյ բակին մէջ տեղադրուած խաչքարին դիմաց:

Այնուհետեւ, եկեղեցւոյ սրահին մէջ տեղի ունեցաւ հսկումի երեկոյ:  Շուէտի ՀՅԴ երիտասարդական միութեան անունով խօսք առաւ Յակոբ Չերչեանը, որ լուսարձակի տակ առաւ հայ ժողովուրդին կրած չարչարանքները` սով, կոտորած, գաղթ դէպի  Տէր Զօրի եւ Ռաս Իւլ Այնի անապատները, ապա ներկայացուեցաւ օրուան խորհուրդը ներկայացնող ՀՅԴ «Քրիստափոր» պատանեկան միութեան պատրաստած տեսերիզը, եւ գործադրուեցաւ գեղարուեստական յայտագիր:

Օրուան խորհուրդը ներկայացուց Հայաստանի դեսպան Ալեքսանդր Արզումանեանը, որ  անդրադարձաւ հայ ժողովուրդի անցեալին կրած տառապանքներուն, իսկ ներկան բնութագրեց իբրեւ հայրենիքի վերապրած զարթօնք, թաւշեայ յեղափոխութենէն ետք:

*24 ապրիլին երկու հանրակառքեր ընթացք առին Սոտեր Թելիոյ շրջանէն դէպի Սթոքհոլմի թրքական դեսպանութիւն, որուն յաջորդեց քայլերթ` դէպի Սերկելզ Թորկ հրապարակ:

Դէպի հրապարակ ժողովուրդին քայլերթը մանաւանդ զբօսաշրջիկներուն հետաքրքրութիւնը կեդրոնացուց, որոնք կանգ առնելով` հարցումներ ուղղեցին երիտասարդներուն, թէ ինչո՞ւ համար է ցոյցը:

Հրապարակին վրայ երկու ժամուան ընթացքին լոզունգներով եւ ազգային-յեղափոխական   երգերով ելոյթ ունեցան ցուցարարները:

Խօսք առին համադրող մարմինին նախագահը եւ ասորական կազմակերպութիւններու ներկայացուցիչներ:

Միացեալ Նահանգներ

Հայ Դատը Ցեղասպանութեան Մասին Ներկայացումներ Կատարեց Հանրային Շարք Մը Վարժարաններու Մէջ

Ապրիլը «Հայոց պատմութեան ամիս» հռչակելու Լոս Անճելըս գաւառի վերահսկիչներու խորհուրդին որոշումին ծիրին մէջ Արեւմտեան Ամերիկայի Հայ դատի յանձնախումբի կրթական մարմինի անդամները այցելեցին` Հարաւային Քալիֆորնիոյ Մոնթեպելլոյի երկրորդական վարժարան, Պըրպենքի «Ճան Պըրոզ» երկրորդական վարժարան, Պըրպենքի «Ճան Միւըր» միջնակարգ վարժարան, Փասատինայի «Պլեր» երկրորդական վարժարան, Սիերա Մատրէի միջնակարգ վարժարան, Փասատինայի «Մարշըլ» երկրորդական վարժարան, Սանլընտի «Մաունթըն վիու» նախակրթարան եւ Սան Վելիի «Ըլայընս մըրին» երկրորդական վարժարան  եւ ներկայացուցին Հայոց ցեղասպանութեան եւ այդ օրերուն ու անկէ ետք Մերձաւոր Արեւելքի Նպաստամատոյց կազմակերպութեան միջոցով հայութեան մատուցուած ամերիկեան բարեսիրական օժանդակութիւնները: Ներկայացումները կազմակերպուած էին երկարամեայ ուսուցիչներ դոկտ. Քէյ Մուրատեանի եւ Մետիա Քալոկնոմոսի ջանքերով, եւ անոնց ընթացքին ներկայացուեցաւ նաեւ Մուրատեանի «Մօրս ձայնը» հատորին մէջ ամփոփուած Մուրատեանի 14-ամեայ մօր` Ցեղասպանութենէն վերապրելու պատմութիւնը: Ներկայացումներուն մասնակցեցան նաեւ Արեւմտեան Ամերիկայի Հայ դատի յանձնախումբէն Տիգրան Խոտանեանը եւ Արմէն Սահակեանը:

Այսպիսով, նախակրթարանէն մինչեւ երկրորդական վարժարանի հազարաւոր աշակերտներ ծանօթացան մարդկային պատմութեան այս ահաւոր էջին, ինչպէս նաեւ` անոր հետեւած մարդասիրական ջանքերուն մանրամասնութեանց:

Վերոյիշեալին առընթեր, Արեւմտեան Ամերիկայի Հայ դատի յանձնախումբի կրթական մարմինի անդամ Լորա Մայքըլ Կապուտեանը, դոկտ. Մուրատեանը եւ ծնող Անժելա Մարտիրոսեանը մասնակցեցան 23 ապրիլին տեղի ունեցած Լոս Անճելըսի Միացեալ կրթաշրջանի վարչութեան ժողովին` արտայայտուելով ի նպաստ 24 ապրիլը կրթաշրջանին մէջ արձակուրդային օր հռչակելու վարչութեան անդամ Քելի Կոնեզի ներկայացուցած առաջարկին:

Մարիա Ճէյքըպսընին Նուիրուած Յուշ-Արարողութիւն

Կազմակերպութեամբ Մարիա Ճէյքըպսընի բարեկամներու ընկերակցութեան  5 մայիսին Սոլվենկի Բեթանիա լուտերական եկեղեցւոյ մէջ տեղի ունեցաւ Ճիպէյլի «Թռչնոց բոյն» որբանոցի հիմնադիր Մարիա Ճէյքըպսընին նուիրուած տարեկան յիշատակի արարողութիւնը:

Թեմի առաջնորդ Մուշեղ արք. Մարտիրոսեանին անունով արարողութեան մասնակցեցաւ Մովսէս քհնյ. Շաննագեանը:

Յայտագիրը սկիզբ առաւ եկեղեցւոյ շրջափակին մէջ գտնուող Մարիա Ճէյքըպսընի կիսանդրիին շուրջ կատարուած աղօթքով: Ընկերակցութեան ատենապետ դոկտ. Կարպիս Տէր Եղիայեանը բարի գալուստ մաղթեց եւ շնորհակալութիւն յայտնեց բոլորին` իրենց ներկայութեան համար:

Մովսէս քհնյ. Շաննագեանը ներկայացուց առաջնորդ սրբազանին խօսքը` երախտագիտութիւն յայտնելով Մարիա Ճէյքըպսընին եւ որբախնամ բոլոր հիմնարկներուն, նաեւ` խնդրելով Հայոց ցեղասպանութեան սուրբ նահատակներուն բարեխօսութիւնը բոլոր անոնց, որոնք նման աղէտներու կ՛ենթարկուին:

Եկեղեցւոյ հոգեւոր հովիւ պատուելի Քրիս Պրաուն իր խօսքին մէջ գոհունակութիւն յայտնեց արարողութեան համար եւ հաստատեց, որ եկեղեցւոյ դռները միշտ բաց են նման առիթներու:

Գործադրուեցաւ նաեւ գեղարուեստական յայտագիր: Արարողութիւնը վերջ գտաւ «Կիլիկիա» մաղթերգով:

 Իրլանտա

Հայկական Խաչքարերու Ցուցադրութիւն

Վերջերս Իրլանտայի մայրաքաղաք Տապլինի Սուրբ Երրորդութիւն մայր տաճարին մէջ  Հայոց ցեղասպանութեան 104-ամեակին առիթով տեղի ունեցաւ հայկական խաչքարերու նուիրուած լուսանկարչական ցուցահանդէսի բացում, որ պիտի երկարի մինչեւ մայիս ամսուան աւարտը:

Ցեղասպանութեան նահատակներուն ոգեկոչման արարողութեան տաճարին մէջ ներկայ եղան Իրլանտայի մէջ Հայաստանի դեսպան Արման Կիրակոսեանը եւ Յովակիմ եպս. Մանուկեանը:

Լուսանկարչական ցուցահանդէսը հետաքրքրական տուեալներ կը ներկայացնէ հայկական խաչքարերու եւ աւանդական իրլանտական խաչ-յուշարձաններու նմանութիւններուն եւ տարբերութիւններուն մասին:

*

*   *

Միացեալ Նահանգներ

Խրիմեան Հայրիկի Կեանքին Նուիրուած Մենաներկայացում` Կատարողութեաբ Դոկտ. Հրանդ Մարգարեանի

Կազմակերպութեամբ Համազգայինի Սան Ֆրանսիսքոյի «Նիկոլ Աղբալեան» մասնաճիւղին, 28 ապրիլին Սան Ֆրանսիսքոյի «Խաչատուրեան» Հայ կեդրոնի «Սարոյեան» սրահին մէջ տեղի ունեցաւ «Խրիմեան Հայրիկ» ներկայացումը` կատարողութեամբ  թատերագիր, արուեստագէտ, հեղինակ, մենակատար եւ բեմադրիչ դոկտ. Հրանդ Մարգարեանի:

Բարի գալուստի խօսքը արտասանեց օրուան հանդիսավար, շրջանի Համազգայինի «Աղբալեան» մասնաճիւղի ատենապետ Ռուբինա Գասպարեանը: Ան ամփոփ կէտերու մէջ ներկայացուց դոկտ. Հրանդ Մարգարեանի կենսագրական գիծերը, ապա անդրադարձաւ Խրիմեան Հայրիկի կեանքին ու գործունէութեան:

Ներկայացման աւարտին գնահատական խօսքերով ելոյթ ունեցաւ եկեղեցւոյ հովիւ Պարոյր վրդ. Շէրնէզեանը, որ մեծապէս գնահատեց բեմադրիչ եւ դերասան դոկտ. Հրանդ Մարգարեանի մասնագիտական ելոյթը` ներկայացնելու մեր մեծանուն Խրիմեան Հայրիկի կեանքն ու տասնամեակներու վրայ երկարող եկեղեցական ու հայրենասիրական գործունէութիւնը:

Ապա հայր սուրբին օրհնութեամբ եւ «Պահպանիչ»-ով փակուեցաւ երեկոն:

Դոկտ. Շուշան Կարապետեան Կը Նշանակուի Հարաւային Քալիֆորնիոյ Համալսարանի Հայագիտականի Վարիչի Տեղակալ

Վերջերս Թրբանճեան ընտանիքի հիմնարկութեան նեցուկով եւ նիւթական աջակցութեամբ դոկտ. Շուշան Կարապետեանը նշանակուեցաւ Հարաւային Քալիֆորնիոյ համալսարանին մէջ գործող Հայագիտական ուսմանց հիմնարկի վարիչի տեղակալ:

Հիմնարկի վարիչ Սալբի Ղազարեանը նկատել տուաւ, որ դոկտ. Շուշան Կարապետեանը իր ներդրումը պիտի բերէ Հայաստանի եւ սփիւռքի շուրջ համաշխարհային քննարկումներուն վրայ դրական ազդեցութիւն ունենալու Հայագիտական հիմնարկի ջանքերուն` իրեն հետ բերելով հարուստ փորձառութիւնը:

Դոկտ. Շուշան Կարապետեանը շրջանաւարտ է Քալիֆորնիոյ համալսարանի Լոս Անճելըսի մասնաճիւղէն, ուր հայերէն դասաւանդած է եւ եղած է նաեւ համալսարանին մէջ հաստատուած Ժառանգուած լեզուներու ազգային կեդրոնի վարիչի օգնական: Ան մաս կը կազմէ հայախօսութիւնը խթանելու շարք մը նախաձեռնութիւններու:

Նշենք, որ դոկտ. Շուշան Կարապետեանը արժանացած է փրոֆ. Ռաս Քեմպըլի անուան մրցանակին, որ կը տրուի ժառանգուած լեզուներու դասաւանդման մարզին մէջ լաւագոյն ուսումնասիրութիւններու հեղինակներու, իսկ իր դոկտորական աւարտաճառը հանդիսացող «Ինչպէ՞ս երեխաներուս սորվեցնեմ իմ կոտրտած հայերէնս» ուսումնասիրութիւնը 2015-ին արժանացած է Հայագիտական ուսմանց ընկերակցութեան «Բացառիկ աւարտաճառ»  մրցանակին:

Իրաւաբան Ռուբէն Աւշարեանի Երկհատոր Գիրքին Շնորհահանդէսը

11 ապրիլին Կլենտէյլի կեդրոնական գրադարանի հանդիսասրահին մէջ տեղի ունեցաւ իրաւաբան Ռուբէն Աւշարեանին լոյս ընծայած «Լիբանանի խորհրդարաններու հայ երեսփոխանները» երկհատորեայ գիրքին շնորհահանդէսը:

Աւշարեանի երկհատորին մասին արտայայտուեցան հիւպատոս Խաուլին, «Սի. Էս. Եու. Էն.»-ի հայագիտական ամպիոնի վարիչ փրոֆ. Վահրամ Շէմմասեանը եւ Հայկազեան համալսարանի սանուց միութեան ատենապետ Յասմիկ Պարանը, որոնք բարձր գնահատեցին Ռուբէն Աւշարեանի ծաւալուն աշխատասիրութիւնը, որուն մէջ յստակ պատկերացում մը կը տրուի Լիբանանի խորհրդարաններուն մէջ հայ երեսփոխաններու գործունէութեան մասին:

Օրուան գլխաւոր բանախօսն էր գիրքին հեղինակը: Ան լուսանկարներով հակիրճ պատմականը ըրաւ Համաշխարհային Ա. պատերազմին յաջորդող Լիբանանի քաղաքական իրավիճակին, ապա` 1943-ի անկախութենէն ետք երկրի խորհրդարանական կեանքին եւ հայ համայնքի երեք յարանուանութիւններու ներկայացուցիչ երեսփոխաններուն: Սոյն աշխատասիրութեան առաջին հատորը կ՛ընդգրկէ 1922-1972, իսկ երկրորդը` 1972-2017 ժամանակաշրջանները:

«Էլեմընթ» Խումբի Պարգեւատրում

1 մայիսին Լոս Անճելըսի քաղաքապետական խորհուրդի անդամ Փոլ Գրիգորեանը պատուոյ գիր մը յանձնեց «Էլեմընթ» խումբին` գնահատելով անոր դերակատարութիւնը հայ երաժշտութեան պահպանման եւ տարածման գործին մէջ` թէ՛ մեր համայնքին եւ թէ՛ աշխարհի տարբեր շրջաններու մէջ: Պատուոյ գիրը յանձնուեցաւ խումբի ղեկավար Արա Տապանճեանին եւ մենակատար Սօսէ Արամունի Քէշիշեանին:

Յայտնենք, որ «Էլեմընթ» խումբը իւրայատուկ ոճով ու թարմ մօտեցումներով կը ներկայացնէ հայկական աւանդական երգեր:

Լոս Անճելըս Քաղաքը Պատուեց Համազգայինը

1 մայիսին Լոս Անճելըսի քաղաքապետական խորհուրդի անդամ Փոլ Գրիգորեանը քաղաքին կողմէ պատուոյ գիր մը յանձնեց Համազգային հայ մշակութային եւ կրթական միութեան Արեւմտեան Ամերիկայի Շրջանային վարչութեան` գնահատելով միութեան ծառայութիւնը հայ մշակոյթի ծանօթացման ու զարգացման գործին մէջ:

Յայտնենք, որ Համազգայինը համահայկական կառոյց ունի, իսկ Արեւմտեան Ամերիկայի Համազգայինի մասնաճիւղը  հիմնուած է 1968-ին:

Կիպրոս

 Հանդիպում ՀՄԸՄ-ՀԵՄ-ի Վարչութեան Եւ Սկաուտներուն Հետ

12 ապրիլին թեմի կաթողիկոսական փոխանորդ Խորէն արք. Տողրամաճեանը եւ Ազգային վարչութեան ատենապետ Սեպուհ Արմենակեանը Նիկոսիոյ ՀԵՄ-ի ակումբին մէջ հանդիպում մը ունեցան Կիպրոսի ՀՄԸՄ-ՀԵՄ-ի վարչութեան եւ սկաուտներուն հետ:

Հանդիպման ընթացքին անոնք տեղեկութիւններ տուին միութեան տարած ու տանելիք  աշխատանքներուն մասին: Սրբազան հայրը եւ ատենապետը իրենց շնորհակալութիւնը յայտնեցին հանդիպման համար` գնահատական եւ քաջալերական խօսքեր փոխանակելով:

Ապա սրբազան հայրը մտերմիկ զրոյց մը ունեցաւ սկաուտներուն հետ: Ան մեծապէս շեշտեց սփիւռքի տարածքին մեր բոլոր միութիւններուն եւ, այս պարագային, ՀՄԸՄ-ի կարեւորութիւնը մանուկներն ու պատանիները դաստիարակելու գծով, ոչ միայն մարզական ոգիով,  այլեւ` հայեցի, հոգեւոր եւ ազգային գիտելիքներով ու շունչով: Ան նաեւ անդրադարձաւ Աւագ շաբթուան, Ս. Յարութեան եւ ապրիլ 24-ի տօներուն ու խորհուրդներուն:

Աւարտին, տեղի ունեցաւ դրօշակի արարողութիւն եւ հիւրասիրութիւն:

Ֆրանսա

Ռեմոն Գէորգեանը Մաս Կը Կազմէ Ռուանտայի Ցեղասպանութեան Հետազօտութեան Յատուկ Յանձնաժողովին

Ռուանտայի ցեղասպանութեան 25-ամեակին առիթով, նախագահ Մաքրոնի յատուկ յանձնարարութեամբ, ստեղծուեցաւ պատմաբաններու եւ հետազօտողներու յանձնաժողով մը, որ պիտի կատարէ խորքային աշխատանք` կեդրոնանալով 1990-1994 Ռուանտայի վերաբերող ֆրանսական դիւանաթուղթերու ուսումնասիրութեան վրայ:

Յանձնաժողովը պիտի գլխաւորէ Վենսան Տիւքլերը: Յանձնախումբի ինը մասնագէտներուն մէջ է նաեւ ֆրանսահայ ծանօթ պատմաբան Ռեմոն Գէորգեանը:

 

 

 

 

 

 

Share This Article
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)