50 Տարի Առաջ (16 Ապրիլ 1969)

Խմբագրական

 Նոր Ճամբաներու Վրայ

Քաջ, իմաստուն, չափաւոր:

Այս բառերը գործածուեցան նախագահական նուիրագործումով: Կ՛ուղղուէին վեհապետի մը, որ երկու օր ետք հաստատեց այդ առաքինութիւնները` ներկայացնելով իր հռչակաւոր ծրագիրը Միջին Արեւելքի խաղաղութեան համար:

Կը բաւէ աչք մը նետել իսրայէլեան մամուլին վրայ` տեսնելու համար, թէ Յորդանանի երիտասարդ վեհապետը հասած է իր նպատակին: Կասկած չկայ, որ արաբ բոլոր ղեկավարներուն մէջ Հիւսէյն թագաւոր ամէնէն վտանգաւորն է սիոնական պետութեան համար: Եւ այս` ոչ թէ Արաբական լեգէոնին պատճառով, որ մեծ կորուստներու ենթարկուեցաւ Վեցօրեայ պատերազմին ու տակաւին չէ վերագտած երբեմնի իր ուժը, մինչ արաբական այլ երկիրներու բանակներ առաջուան չափով ու քիչ մը աւելի սպառազինուած են, այլ որովհետեւ հաշիմական վեհապետը այն մարդն է, որ լաւագոյն ձեւով կրնայ ներկայացնել արաբական դատը աշխարհի հանրային կարծիքին առջեւ, երբ համակրանքի անվիճելի եւ ընդհանուր տրամադրութիւն մը ստեղծած է իր անձին եւ պայքարին շուրջ:

Այս օրերուն, երբ չորս մեծ տէրութեանց ներկայացուցիչները խորհրդակցութիւններ կ՛ունենան Նիւ Եորքի մէջ` քաղաքական լուծումի մը հնարաւորութիւնները ուսումնասիրելու եւ կողմերուն համար ընդունելի տարազի մը շուրջ համաձայնելու նպատակով, յորդանանեան թագաւորին առաջարկները կը հասնին ճիշդ ժամուն` զօրացնելու համար դիրքը անոնց, որոնք արաբներու մէջ տեսած են բուն խաղաղասէրները, իսկ Իսրայէլի մէջ` այն պետութիւնը, որ քսան տարիէ ի վեր կատարուած իրողութիւններու քաղաքականութիւն մը կը կիրարկէ` միջազգային մեղսակցութիւններու ապաւինած:

Մինչեւ հիմա արաբական քարոզչութիւնը դժբախտաբար միջոցը գտաւ ամէնէն արդար դատերը ամէնէն գէշ կերպով ներկայացնելու: Եբրայական պետութիւնը առաւելագոյն չափով օգտուեցաւ այդ տկարութենէն, որ աւելի զգացական պատճառներ ունի: Ժամանակը եկած է այլեւս, որ արաբները թշնամիին դէմ պայքարին անոր զէնքերով, այսինքն` օգտագործելով դիւանագիտական այն բոլոր հնարաւորութիւնները, որոնք քաղաքական մարդոց տրամադրութեան տակ դրուած են:

Հիւսէյն թագաւորին արժանիքը այդ հնարաւորութիւնները առաջին անգամ օգտագործած ըլլալու իրողութեան մէջ կը կայանայ: Կու գայ աշխարհին ցոյց տալու, թէ խորքին մէջ Իսրայէլ խաղաղութիւն չ՛ուզեր, ինչպէս կը յաւակնին իր ղեկավարները եւ միջազգային սիոնականութեան ծախուած օրկանները, այլ իր շահը կը պահանջէ շարունակ եռեւեփի մէջ պահել Միջին Արեւելքը` հակառակորդին նուազագոյն սխալէն առաւելագոյն չափով օգտուելու համար:

Հասկնալի է, երբ արաբական կարգ մը երկիրներ եւ ֆետայիներ դէմ կ՛արտայայտուին թագաւորին ծրագրին: Անշուշտ ան բաւական հեռացած է անզիջողութեան դիրքերէն, որոնք Խարթումի մէջ ճշդուեցան, բայց կասկած չկայ նաեւ, որ քաղաքական, դիւանագիտական եւ ռազմական այն պայքարին մէջ, որ տարիներէ ի վեր կը մղուի արաբական աշխարհին եւ եբրայական պետութեան միջեւ, արաբները երբեք այնքան նպաստաւոր դիրքի մը վրայ չեն եղած եւ իրենց բարեկամներուն գործելու այնքան հնարաւորութիւններ չեն տուած, որքան` այսօր: Այս ճշմարտութիւնը ըմբռնելու համար գուցէ տակաւին կանուխ է արաբական զանգուածներուն համար, որոնք դժբախտաբար պէտք եղած չափով չեն պատրաստուիր քաղաքական յստակատեսութեան, բայց հետզհետէ, երբ իսրայէլեան անզիջողութիւնը վերջնականապէս քողազերծէ Տայաններու բուն տրամադրութիւնները, այդ զանգուածները եւս թագաւորին առաջարկներուն մէջ պիտի տեսնեն դիւանագիտական յաղթանակ մը` արաբներուն համար:

Քարոզչական իր բոլոր մեքենաներով սիոնական պետութիւնը մինչեւ հիմա աշխատեցաւ եւ կրցաւ ինքզինք ցոյց տալ փոքր երկիր մը` շրջապատուած թշնամի ուժերով: Այդ «յուզիչ» վիճակին պատկերը բաւական հասութաբեր եղաւ Թել Աւիւին, որ միջազգային համակրանքները զէնքի վերածեց ուրիշին հողերը բռնագրաւելու համար: Արաբական քարոզչութիւնը իր անկեղծութեամբ եւ զգացական շեշտով նպաստաւոր հող չգտաւ աշխարհի մէջ, երբեմն նոյնիսկ` հակառակ արդիւնքը տալով: Բայց ահա, առաջին անգամ ըլլալով, արաբ ղեկավար մը իսրայէլեան քարոզչութիւնը չէզոքացնելու եւ արաբական աշխարհին իսկական դիմագիծը ցոյց տալու աշխատանքին կը լծուի` յաջողելով հոն, ուր ցարդ միայն ձախողութիւն արձանագրուած էր:

Այս իրողութիւնը բաւական է, որպէսզի յաջողած նկատենք Հիւսէյն թագաւորին ամերիկեան առաքելութիւնը` ապագային հանդէպ քիչ մը աւելի յոյսով:

 

«Նիւ Եորք Թայմզ» Էմջիածնի Եւ Հայաստանի Մասին

Մեծ Օրաթերթը Կը Յիշատակէ, Որ Հայաստանի
Մէկ Մասը Այժմու Թուրքիոյ Մէջ Կը Գտնուի

«Նիւ Եորք Թայմզ» վերջերս աշխատակից մը` Հերի Քամը ղրկած է Երեւան, Խորհրդային Հայաստան, ուրկէ ան քանի մը թղթակցութիւններ ղրկած է: Իր երկուշաբթիի` ապրիլ 7-ի թիւով մեծ օրաթերթը հրատարակած է թղթակցութիւն մը` Էջմիածնէն, եւ լուսանկարը` մայր տաճարին, որուն տակ կը կարդացուի. «Էջմիածնայ մայր տաճարը, Խորհրդային Հայաստանի մէջ, ամբողջ աշխարհի հայերուն կրօնական կեդրոնն է: Յաճախ վերանորոգուած մայր եկեղեցին շինուած է չորրորդ դարուն»:

Թղթակիցը տեսակցութիւն մը ունեցած է Ամենայն Հայոց հայրապետին հետ, որ ի միջի այլոց յայտարարած է. «Կրօնապէս մեր ազգը միացած է, սակայն մեր ողբերգական բախտը եղած է մեր ֆիզիքական բաժանումը»:

Թերթը կը յիշատակէ, որ «պատմականօրէն Հայաստան կը բաղկանայ շրջանէ մը, որ այժմ Թուրքիոյ հիւսիսարեւելեան մասն է, եւ Խորհրդային Միութեան հարաւային շրջանէն»:

Share This Article
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)