Ծանօ՞թ Ես «Եուքիկասենին»

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ

Ճափոնի մէջ եուքիկասենը իսկական մարզաձեւ մըն է: Սակայն ի՞նչ կրնայ նշանակել այս խորհրդաւոր բառը: Ճափոներէնով եուքի կը նշանակէ «ձիւն», իսկ կասեն` «պատերազմ». հետեւաբար եուքիկասենը… ձիւնի գնդակներով կռիւն է:

Եուքիկասենը Ճափոնի Հոքայտօ շրջանին մէջ ծնած եւ հնարուած մարզաձեւ մըն է:

Մարդոց եւ յատկապէս մանուկներուն համար ձիւնէ գնդակներով կռիւը շատ հաճելի ժամանց մըն է: Սակայն մօտաւորապէս 30 տարիներ առաջ անիկա յառաջդիմեց եւ դարձաւ իսկական մարզաձեւ, երբ Հոքայտոյի մէջ դրուեցան խաղին յատուկ միջազգային օրէնքներ եւ պատրաստուեցաւ յատուկ սարքաւորում: Այս ձեւով ասիկա դարձաւ «մարդկութեան ամէնէն հին մարզաձեւը»:

***

Այս մարզաձեւը կը խաղցուի 36 մեթր երկարութեամբ եւ 10 մեթր լայնքով քառանկիւն, ամբողջովին ձիւնէ կազմուած դաշտի մը վրայ, ամէն ինչ ձիւնէ, պատերը, նոյնիսկ` գնդակները: Երկու խումբ իրարու դէմ կը մրցին: Իւրաքանչիւր խումբ կազմուած է 7 խաղացողներէ եւ 1 մարզիչէ. խաղը բաժնուած է երեք փուլերու, իւրաքանչիւր փուլ կը տեւէ 3 վայրկեան:

 

Դաշտին մէջ 7 մարզիկներէ կազմուած խումբերը ունին 90 ձիւնէ գնդակ` իւրաքանչիւր փուլի համար. անոնց նպատակն է թշնամի խումբին դրօշակը խլել, սակայն յատկապէս` խուսափիլ ձիւնէ գնդակի հարուածներէն: Երբ ձիւնէ գնդակ մը կը դպչի խաղցողի մը, ան խաղէն դուրս կ՛ելլէ: Որքան թշնամի խումբին խաղցողները խաղէն դուրս ելլեն, այնքան դիւրին կ՛ըլլայ միւս խումբին համար անոնց դրօշակը  ձեռք ձգել:

***

Խաղալու համար պէտք է կամաց-կամաց յառաջանալ գետնին վրայ, սառէ պատերուն ետեւը պահուըտելով: Այս ձեւով դիւրին կ՛ըլլայ զարնել թշնամի խմբակի խաղցողներուն: Երկու խումբերուն միջեւ կռիւը ծանր է: Այս խաղը առիթը կու տայ չափահասներուն` մանուկներու նման խաղալու եւ զուարճանալու:

Գիտէի՞ր, թէ գոյութիւն ունի, նոյնիսկ ախոյեանութիւն մը Ճափոնի մէջ:

Հետաքրքրական

– 30 նոյեմբեր 1906-ին ծովուն մէջ նետուած շիշով նամակ մը վերջապէս գտնուած է 17 ապրիլ 2015-ին: Շիշին ծովային ճամբորդութիւնը տեւած է 108 տարի եւ 138 օր:

– 9 մեթր երկարութեամբ սթեկոսոր հոյամողէսը ունէր ընկոյզի չափով ուղեղ մը… Հետեւաբար, հակառակ իր հսկայութեան, ան դանդաղ էր եւ ոչ շատ ճկուն:

– Եթէ մենք համբերութեամբ ուսումնասիրենք մեր ձեռքերուն եւ ոտքերուն եղունգները, պիտի նշմարենք, որ մեր ձեռքի մատներուն եղունգները 3-4 անգամ աւելի արագ կ՛աճին, քան` մեր ոտքի մատներուն եղունգները:

– Արեւը նոյն դիրքին վրայ անշարժ չի մնար: Ան կը դառնայ համաստեղութեան կեդրոնին շուրջ` ժամական 15 հազար քմ արագութեամբ:

– Հին Եգիպտոսի Ռամսէս Բ. փարաւոնը ունէր աւելի քան 100 զաւակներ:

 Ձիւնէ Գնդակներուն
Յատուկ Ձեռնոց

Հոլանտայի մէջ տիզայնի ուսանողուհի մը ստեղծած է կաղապարներով օժտուած յատուկ ձեռնոցներ` կատարեալ ձիւնէ գնդակներ շինելու համար: Վստահաբար փոքրիկները շատ պիտի սիրեն:

Ո՞վ չի սիրեր ձիւնէ գնդակներով աղուոր կռիւ մը: Սակայն կարելի չէ միշտ ստանալ գեղեցիկ կատարեալ ձիւնէ գնդակը: Նախ եւ առաջ պէտք է ունենալ լաւ ձեռնոցներ, այլապէս մեր ձեռքերը կրնան սառչիլ. ապա պէտք է գիտնալ ձիւնէ գնդակին աղուոր ձեւ մը տալ:

Հոլանտայի մէջ Ժանեթ Էմըլհամփը յղացած է գաղափարը մանուկներու յատուկ ձեռնոցներու` ձիւնէ գնդակներ շինելու համար: Այս ձեռնոցներուն դուրսի կերպարանքը շատ դասական է, սակայն ափի բաժինին մէջ հաստատուած է կաղապար մը, որուն միջոցով կարելի է շինել կատարեալ ձիւնէ գնդակը` պարզապէս զանոնք իրարու շփելով:

Միակ հարցը, որ կը ծագի, այն է, թէ արդեօք այս ձեռնոցները կարելիութիւնը պիտի տա՞ն ազատօրէն նետելու ձիւնէ գնդակը…

Ինչո՞ւ

… Ձիւնը Պաղ Է

Կը ձիւնէ, երբ ամպերուն մէջ գտնուող ջուրի մանր կաթիլները կը սառին եւ սառոյցի կը վերածուին: Հետեւաբար ձիւնը կը կազմուի, երբ ջերմաստիճանը 0-ի կ՛իջնէ, բնականաբար ձիւնը պաղ կ՛ըլլայ:

… Մեր Քիթը Կը Կարմրի,
Երբ Օդը Ցուրտ Է

Երբ օդը ցուրտ է, մեր մարմնին ծայրամասերը (մատները, ականջները կամ քիթը) շատ աւելի արագ կը զգան մեր մարմնին մէջի եւ դուրսի ջերմաստիճանի տարբերութիւնը: Իբրեւ արդիւնք` մեր մորթը կը գրգռուի եւ մեր քիթին ծայրը կը կարմրի:

Կը Մսինք Երբ Ջուրէն
Դուրս Կ՛Ելլենք

Երբ մենք ջուրէն դուրս կ՛ելլենք, մեր մարմինը ծածկուած կ՛ըլլայ բազմաթիւ կաթիլներով. երբ անոնք օդին  շփման մէջ կը մտնեն, կը շոգիանան, եւ եթէ մենք մեր մարմինը չչորցնենք, անոնք մեր ամբողջ մարմինը կը պաղեցնեն:

***

Երբ մենք կը տաքնանք, կը քրտնինք, որովհետեւ քրտինքի ջուրի մանր կաթիլները մեր մարմնին կարելիութիւնը կու տան զովանալու:

Ձմեռը «Ծուխ» Կ՛ելլէ Մեր Բերնէն

Երբ օդը ցուրտ է, մեր մարմնին ներսի եւ դուրսի օդին միջեւ ջերմաստիճանի տարբերութիւնը կը յայտնաբերէ մեր դուրս արձակած օդին մէջ գոյութիւն ունեցող ջուրի կաթիլները. այս երեւոյթն է, որ կը նմանի «ծուխի»:

***

Ձմրան, եթէ մենք փչենք պաղ պատուհանի մը ապակիին վրայ, պիտի նշմարենք, որ ջուրի մանր կաթիլներ կը կազմուին:

Սառոյցի Պզտիկ Կտորները
Մեր Մատներուն Կը Փակչին

Սառոյցի կտորները շատ պաղ են. երբ մենք անոնց կը դպչինք, մեր մատները, որոնք աւելի տաք են, քիչ մը կը հալեցնեն սառոյցի կտորին մակերեսէն բաժին մը: Այս ջուրը կը մտնէ մեր մորթին տակ եւ անմիջապէս կը սառի ցուրտին պատճառով: Սառոյցի կտորը դարձեալ կը կազմուի, սակայն մեր մորթը անոր մէջ բանտարկուած կը մնայ:

Ձիւնի Փաթիլները
Աստղի Ձեւ Ունին

Ձիւնի բոլոր փաթիլները աստղի ձեւ չունին. անոնց ձեւը կը փոխուի` ըստ ջերմաստիճանին:  Սառոյցի բիւրեղները, որոնք իրարու վրայ կը կուտակուին երբ ցուրտ կ՛ընէ, տափակ կտորներ կը կազմեն 0 եւ -3 աստիճանի միջեւ, ասեղները` -3էն -10 աստիճանի միջեւ, կամ աստղեր` -10 աստիճանէն սկսեալ:

Ժամանց

Կէտերը իրարու միացուր 1-87` յայտնաբերելու համար պահուած պատկերը:

Կրնա՞ս գտնել ձուկին հասցնող ճամբան:

Կրնա՞ս գտնել իրարու նմանող երկու կերպարները:

 

 

 

 

 

 

 

Share This Article
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)