Վարդանանք

ՄԻՀՐԱՆ ՔԻՒՐՏՕՂԼԵԱՆ

Վաղուան օրը նուիրուած է Վարդանանց յիշատակին:  Կը կարծեմ, որ պէտքը չի զգացուիր անդրադառնալու Աւարայրի պատմութեան: Գէթ հայերէն գիտցող ամէն հայ մարդ այդ պատմութիւնը գիտէ արդէն: Սակայն վեր հանելու  ու պանծացնելու համար ցեղային մեր հոգեկերտուածքը, ազգը յատկանշող  տոկունութիւնն ու դիմադրականութիւնը` կ՛արժէ միայն արձանագրել, որ մեզի կրօնափոխութիւն պարտադրելու յաւակնող  հզօր Պարսկաստանը ի՛նք չդիմացաւ արաբական ճնշումներուն ու իսլամացաւ , մինչդեռ մենք հաստատ ու աներեր մնացինք մեր հաւատքին մէջ…

Այս առիթով` կարճ խորհրդածութիւն մը:

Ժամանակաշրջանի ( 5-րդ դար ) Հայաստանի տիրական երկու դէմքերը` Վասակ Սիւնի մարզպետը եւ սպարապետ Վարդան Մամիկոնեանը խորհրդանշականօրէն նեկայացուցիչներն էին երկու տարբեր բեւեռներու` քաղաքական երկու տարբեր հոսանքի ու վարքագծի:

Համախոհ իշխաններով Վասակ Սիւնի ներկայացուցիչն էր խոհականութեան, ստեղծուած տագնապալի կացութիւնները  շրջահայեացութեամբ ու դիւանագիտական քայլերով դիմագրաւելու ուղեգծին: Կը համարէր, որ ապստամբութիւնը աղէտալի կ՛ըլլայ հայրենիքին համար եւ կը մերժէր մաս կազմել այդ տեսակ կործանարար արկածախնդրութեան մը: Իսկ Վարդանն ու իր զինակից ընկերները կը հաւատային , որ մեր ազգը հոգեթափ ընելու Յազկերտի ծրագրին ու անոր գործադրած բռնացումին դէմ դնելու մէկ ու միակ միջոց կայ` «Մահ իմացեալ»-ով հերոսական խոյանքը : Առաջինը կը վստահէր իր մտքին ու անով կատարած հաշուարկներուն : Իսկ Վարդանանք կը կառչէին սեփական ուժին ու ոգիի խիզախումին:

Եւ իրապէս ոչ մէկ հաշուարկ կ՛երաշխաւորէ , որ չմարզուած, զինուորական վարժանքէ զուրկ 66.000 մարդոց բազմութիւն մը յաղթանակէր  300.000 հաշուող Յազկերտի սպառազինուած հզօր բանակին: Բայց…

Հայ ժողովուրդը հմայուեցաւ Վարդանանց խիզախումէն եւ անոնց «չհաշուարկուած» ապստամբութիւնը  անօրինակ յաղթանակի դափնիներով զարդարեց, իր  պատմութեան շքեղ էջերէն մին նուիրեց անոր եւ յաջորդական սերունդները, մանկապարտէզէն սկսեալ, դաստիարակեց Վարդանի ոգիով:

Այդ խիզախումին դիմաց ընկրկեցաւ նոյնինքն Պարսկաստանը եւ այդուհետեւ բռնացումով մեզ կրօնափոխ դարձնելու իր առաջին փորձը չկրկնեց :

Իսկ Վասակը խարանուեցաւ դաւաճանի պիտակով: Կը թուի, թէ ժողովրդային անգիտակից բնազդը կը զգայ, որ մտքի ամէնէն անխառն ու անշահախնդիր հաշուարկին մէջն իսկ, թէկուզ` շատ աննշան ու չնչին չափով, բայց անպայման տեղ մը կը յատկացուի նաեւ սեփական ակնկալիքի: Թերեւս այս էր պատճառը, որ հայ ժողովուրդը չներեց Վասակին` գիտնալով հանդերձ, որ ան Յազկերտի կողմէ բանտարկուեցաւ, ապա բանտին մէջ ալ մեռաւ այն յանցանքին համար , որ նախապէս ապստամբութեան կողմնակից ըլլալով եւ անոր  յաջողութիւնը ապահովելու նպատակով Բիւզանդիոնի աջակցութիւնը խնդրած էր, եւ մերժումի հանդիպելէն ետքն է, որ ընդդիմացած էր  այդ գաղափարին` հաշուարկելով , որ ազգի ուժերէն վեր` անյոյս ու վտանգաւոր է ապստամբութեան ծրագիրը:

Այդպէս է . լուսապսակի կ՛արժանանայ եւ ժողովուրդի պատմական երթի ճամբան կը գծէ հերոսական խիզախումը , նոյնիսկ եթէ անյաջող աւարտ մը ունենայ , մինչ ամէնէն կատարեալ հաշուարկն անգամ չի ներուիր, եթէ ձախողի…

Աթէնք, 25  փետր. 2019

 

Share This Article
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)