Հայրենի Կեանք

Պատրաստեց՝ ՄԱՐԻՆԱ ՀԱՄԱՄՃԵԱՆ

«Լեռնային Ղարաբաղի Հիմնախնդիր. Չսպիացող Վէրք» Գիրքը Արաբերէնով Կը Ներկայացնէ Տագնապին Ողջ Ընթացքը

Սուրիոյ մէջ Հայաստանի Հանրապետութեան նախկին դեսպան Արշակ Փոլատեանի «Լեռնային Ղարաբաղի հիմնախնդիր. Չսպիացող վէրք» արաբերէնով հրատարակուած գիրքը, որ նուիրուած է Ղարաբաղեան շարժման 30-ամեակին, արաբ ընթերցողներուն կը ներկայացնէ Լեռնային Ղարաբաղի հիմնահարցին ողջ պատմութիւնն ու հակամարտութեան կարգաւորման ներկայի իրավիճակը:

Խօսելով նոր հրատարակուած գիրքին մասին`  հեղինակը ըսած է. «Երկար տարիներ արաբական տարածաշրջանին մէջ իբրև դեսպան աշխատելով, միշտ ալ նկատած եմ, որ կայ տեղեկատուութեան պակաս Լեռնային Ղարաբաղի հիմնահարցին վերաբերեալ եւ կամ ալ ազրպէյճանցիներուն կողմէ ճշմարտութիւնը ներկայացուած է խեղաթիւրուած ձեւով: Ասիկա զիս մղեց, որ ձեռնարկեմ այս աշխատանքին: Գիրքին մէջ հիմնականօրէն անդրադարձած եմ պատմական անցեալին, ներկային, կարգաւորման գործընթացին և յատկապէս Մերձաւոր Արեւելքի մէջ թրքական ցեղերու տարածման, որ սկիզբ առած է 11-րդ դարուն: Յատուկ կերպով այս բաժինը ներառած եմ, որպէսզի արաբալեզու ընթերցողին համար յստակ ըլլայ, թէ ինչի՛ մասին է խօսքը, որովհետեւ ազրպէյճանցիները օր ու գիշեր կը կեղծեն պատմութիւնը, կը փորձեն ցոյց տալ իրենց տեղաբնիկ ըլլալու հանգամանքը», յայտնած է Փոլատեան:

Գիրքը իր տեսակի մէջ առաջինն է: Անիկա հրատարակուած է 2018-ին, Սուրիոյ մայրաքաղաք Դամասկոսի մէջ:

Հայաստանի արտաքին գործոց նախարար Զոհրաբ Մնացականեան կարեւոր նկատած է նման գիրքի հրատարակութիւնը` նշելով, որ անիկա անգամ մը եւս կը ներկայացնէ պատմութիւնը ժողովուրդի մը, որ իր ամբողջ գոյութեան ընթացքին պայքարած է իր խաղաղութեան համար:

«Այս գիրքին մէջ տեղ գտած է պատմութիւնը մեր ժողովուրդին, որ կ՛ուզէ ապրիլ անվտանգութեամբ եւ խաղաղութեամբ ու պատրաստ է պայքարելու ատոր համար: Եւ խաղաղութեան համար մեր վճռակամութիւնը բաւական ամուր է», ըսած է Մնացականեան:

Յովհաննէս Թումանեանի Ծննդեան 150-ամեակին Նուիրուած Հանդիսութիւններ

Փետրուար 22-ին Գրողներու միութեան մեծ դահլիճին մէջ տեղի ունեցաւ «Իմ Թումանեանը»  խորագրով գրական հանդիսութիւն, ուր նշեցին Ամենայն Հայոց բանաստեղծ Յովհաննէս Թումանեանի ծննդեան 150-ամեակը:

Հայաստանի Գրողներու միութեան նախագահ Էդուարդ Միլիտոնեան իր խօսքին մէջ Թումանեանին` գրական աշխարհին մէջ վերագրեց տիրական դեր` շեշտելով գրողին մարդկայնութիւնն ու պետական մտածողութիւնը: Գրողներու միութեան նախագահը խօսեցաւ ամէնամեայ իրականացուող Թումանեանին նուիրուած գրական հանդիսութիւններուն,  ինչպէս նաեւ դպրոցներու մէջ գրողներու կողմէ իրականացուող թումանեանական դասերու, հանդիպումներու  մասին:

Յ. Թումանեանի տուն-թանգարանի տնօրէնի ժամանակաւոր պաշտօնակատար Անի Եղիազարեանը ուրախութեամբ յայտնեց, որ թանգարան այցելուներու թիւը տարուէ տարի կ՛աւելնայ: Հետաքրքրական եւ մեծ է նաեւ օտարներու հետաքրքրութիւնը: Տնօրէնը անդրադարձաւ ակնկալուող  քայլերուն: Անոնցմէ մէկը Յ. Թումանեանի ժառանգութեան հանրահռչակումն է:  Ան բարձրացուց Թումանեանի գործերը օտար լեզուներով թարգմանելու հարցը` շեշտելով, որ ռուսերէնով լաւ թարգմանութիւններ ունինք: Եղիազարեանը շեշտեց նաեւ Թումանեանի զաւակներուն` Մուշեղ եւ Արտաւազդ Թումանեաններուն ճանաչելի դարձնելու հարցը` նշելով, որ կ՛ուսումնասիրեն արխիւները եւ կը պատրաստուին հրապարակելու` դարձնելով հանրութեան սեփականութիւնը:

Հանդիսութեան հնչեցին Թումանեանի բանաստեղծութիւններուն  հիման վրայ գրուած երգեր, «Անուշ» օփերայէն  Մոսիի արիան` Արտակ Ստեփանեանի կատարմամբ եւ Լեւոն Յարութիւնեանի նուագակցութեամբ: Արսէն Համբարեանն ալ  կատարեց «Գութանի երգ», «Մեր ուխտը»:

Բանասիրական գիտութիւններու դոկտոր, թումանեանագէտ Սուսաննա Յովհաննիսեանը ներկայացուց Թումանեանը` իբրեւ մեծ մարդասէր, մշակութային գործիչ, իւրաքանչիւրին օգնող եւ պաշտպանող:

Գրական հանդիսութեան ընթացքին իրենց խօսքը յղեցին նաեւ Եղիշէ Չարենցի անուան գրականութեան եւ արուեստի թանգարանի տնօրէն Կարօ Վարդանեանը, բանաստեղծ Սուրէն Մուրատեանը,  արձակագիր Ռոլանդ Շառոյեանը, բանաստեղծ Ռուզաննա Ոսկանեանը եւ ուրիշներ:

Յայտնենք, որ Յովհաննէս Թումանեանի ծննդեան 150-ամեակին նուիրուած, լոռեցի նկարիչ Արմէն Լոռենցի նկարներու ցուցահանդէսին բացումը կատարուած է Հայաստանի Ազգային ժողովէն ներս: Բացման արարողութեան ներկաներուն իր խօսքը ուղղած է նաեւ Ազգային ժողովի նախագահ Արարատ Միրզոյեանը:

«Կը կարծեմ, որ շատ յատկանշական է, որ Թումանեանի ծննդեան տարեդարձը կը նշենք լոռեցի նկարիչի Լոռիի բնապատկերներով: Սիրով ընդունեցի այս նախաձեռնութիւնը», ըսած է Միրզոյեան:

Ցուցահանդէսի նախաձեռնութեան հեղինակ «Լուսաւոր Հայաստան» խմբակցութեան ղեկավար Էդմոն Մարուքեանը նկատած է, որ երկրի գրեթէ ամբողջ քաղաքական վերնախաւը կը գտնուի Թումանեանի ծննդավայր Դսեղի մէջ: «Շատ ուրախ եմ, որ Երեւանի մէջ, օրէնսդիր իշխանութեան տան մէջ կը տօնենք Ամենայն Հայոց բանաստեղծին ծննդեան 150-ամեակը», ըսած է Մարուքեան:

Մարուքեանը հաղորդած է, որ պատգամաւորները, լրագրողները եւ հիւրերը տակաւին երկար պիտի վայելեն այդ նկարները, որովհետեւ անոնք դեռ երկար կախուած պիտի մնան Ազգային ժողովի պատերուն վրայ:

Լոռենց, իր կարգին ըսած է, որ Թումանեանի ծննդեան օրը համազգային տօն է: Ինք եւս լոռեցի է եւ իր ծննդավայր գիւղը Թումանեանի 100-ամեակին առիթով վերանուանուած է Թումանեան: «Ես թէեւ Երեւան կ՛ապրիմ, սակայն սիրտս Թումանեանի Լոռիի լեռներուն մէջ է: Թումանեան մեծ բարեգործ եղած է: Եւ ես որոշած եմ այս տարուան իմ ցուցահանդէս-վաճառքներէս եկած ամբողջ հասոյթը տրամադրել իր ծննդավայրին` Թումանեանի դպրոցին», նշած է Լոռենցը եւ` աւելցուցած, որ այդ քայլը կը կատարէ նաեւ այս ցուցահանդէսի ծիրէն ներս:

Նշենք, որ Ամենայն Հայոց բանաստեղծ Յովհաննէս Թումանեանի ծննդեան 150-ամեակին առիթով շրջանառութեան մէջ դրուեցաւ Յովհաննէս Թումանեանի նուիրուած գեղաթերթիկը:

Յովհաննէս Թումանեանի թանգարանին մէջ «Հայփոստ»-ին կողմէ հրապարակուած եւ շրջանառութեան մէջ դրուած է մէկ նամականիշով գեղաթերթիկ` նուիրուած «Մեծանուն հայեր. Յովհաննէս Թումանեանի ծննդեան 150-ամեակը» թեմային:

1100 հայաստանեան դրամ անուանական արժէքով գեղաթերթիկը տպագրուած է Քանատայի «Lowe Martin Group» տպագրատան մէջ` 20 հազար տպաքանակով:

Տեղեկացնենք, որ նամականիշի գծագրութեան հեղինակն է «Հայփոստ» ընկերութեան գլխաւոր ձեւաւորող Վահագն Մկրտչեանը:

Գեղաթերթիկի նամականիշին վրայ պատկերուած է հայ մեծանուն գրող, բանաստեղծ, ազգային եւ հասարակական գործիչ Յովհաննէս Թումանեան` իր ստեղծագործութիւններու եւ ձեռագիրներու խորապատկերով:

Նամականիշին վրայ տեղադրուած է նաեւ ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի պատկերանշանը, որովհետեւ Յովհաննէս Թումանեանի ծննդեան 150-ամեայ յոբելեանը ընդգրկուած է ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի` հռչակաւոր մարդոց եւ կարեւոր իրադարձութիւններու 2018-2019 թուականներու օրացոյցին մէջ:

Յուշ-Երեկոյ` Նուիրուած Արթուր Մկրտչեանին

Փետրուար 18-ին Ստեփանակերտի Մշակոյթի եւ երիտասարդութեան պալատի դահլիճին մէջ կայացած է Արթուր Մկրտչեանի ծննդեան 60-ամեակին նուիրուած յուշ-երեկոյ: Ձեռնարկին ներկայ եղած են Արցախի նախագահ Բակօ Սահակեանը, Արցախի Ազգային ժողովի նախագահը, Արցախի թեմի առաջնորդ Պարգեւ արք. Մարտիրոսեանը, ՀՅԴ Բիւրոյի նախագահ Արմէն Ռուստամեանը, ՀՅԴ Հայաստանի Գերագոյն մարմինի ներկայացուցիչ Իշխան Սաղաթէլեանը,  ՀՅԴ Արցախի կառոյցի անդամներ, հիւրեր, Ա. Մկրտչեանի հարազատները, մարտական եւ գաղափարական ընկերները:

Ձեռնարկին ընթացքին ելոյթ ունեցած են Արթուր Մկրտչեանի ընտանիքի անդամները, մարտական եւ գաղափարական ընկերները` ներկաներուն համար բացայայտելով Արթուր Մկրտչեան աշակերտին, ամուսնոյն, հօրը, քաղաքական եւ ռազմական գործիչին նկարագիրի գիծերը::

Արթուր Մկրտչեանի ուսուցիչ Միքայէլ Խաչիեան նշած է, որ ան ո՛չ միայն աշակերտ էր, այլ նաեւ ընկեր եւ հարազատ: «6-րդ դասարանէն արդէն անոր մօտ նկատելի էր գիտնականի յատկութիւնը: Բայց գիտնականի գործը շարունակել չկրցաւ, որովհետեւ Արցախեան շարժումը սկսաւ, եւ ան զինուորագրուեցաւ պայքարին: Խրամատէն հասաւ քաղաքականութիւն: Անոր քաղաքականութեան յենասիւներն են հայրենասիրութիւնը, բարոյականութիւնը», նշած է Միքայէլ Խաչիեան:

Արթուրի գործընկեր, ազգագրագէտ Հրանուշ Խառատեան յայտնած է, որ յաճախ կը խուսափինք ճշմարտութիւնը ըսելէ, մենք մեր խիղճին առջեւ արդար չենք, ինչ որ խորթ է Արթուրի բնոյթին: Այնուհետեւ, ան ներկայացուցած է Արթուրին պրպտումները Ղարաբաղի հարցը ճշմարիտ եւ հիմնաւորուած ներկայացնելու գործին մէջ: Հրանուշ Խառատեան աւելցուցած է, որ Արթուր Մկրտչեան իւրովի  քաղաքական ուղի եւ մօտեցում ունէր, որուն հետեւելու պարագային մենք այսօր բոլորովին այլ փուլի մէջ կ՛ըլլայինք:

Ելոյթ ունեցողներէն Գագիկ Աւանեսեան հակիրճ կերպով ներկայացուցած է արցախեան շարժման բոլոր հանգրուաններուն Արթուր Մկրտչեանի դերը եւ լուսարձակի տակ առած է անոր կազմակերպչական ունակութիւնները: Իսկ Արթուրի եղբայրը, քոյրն ու կինը խօսած են յաւերժ երիտասարդ Արթուրի մասին` յուշերուն ընդմէջէն:

Նշենք, որ յուշ-երեկոյի ընթացքին Արթուր Մկրտչեանի ժամանակակիցներուն յուշերն ու ելոյթները ընդմիջուած են երաժշտական, պարային կատարումներով:

Գանձասարի Մատենադարանին Մէջ Պիտի Կազմակերպուի Հայագիտական Միջազգային Գիտաժողով

2019-ի աշնան, «Մատենադարան-Գանձասար»-ի եւ «Հայագիտական ուսումնասիրութիւններու միջազգային ընկերակցութեան» նախաձեռնութեամբ, պիտի կազմակերպուի հայագիտական միջազգային գիտաժողով մը, որուն ներկայ պիտի ըլլան անուանի գիտնականներ: Այս մասին յայտնած է «Մատենադարան-Գանձասար» գիտական մշակութային կեդրոնի տնօրէնի պաշտօնակատար Արամ Թորոսեանը: Ըստ անոր, 2018-ին գիտական մշակութային կեդրոնին մէջ կազմակերպուած է Մեծի Տանն Կիլիկիոյ կաթողիկոս, նշանաւոր հայագէտ, մատենագէտ, աստուածաբանութեան եւ փիլիսոփայութեան դոկտոր Գարեգին Յովսէփեանի ծննդեան 150-ամեակին նուիրուած ցուցադրութիւն, ինչպէս նաեւ` Ստեփանոս Երէցի «Հանգիտագիրք» պատմագիրքի (գրաբար բնագիրի աշխարհաբար փոխադրութեամբ) եւ Երեւանի Մատենադարանի արխիւային բաժինի վարիչ, պատմական գիտութիւններու թեկնածու Արմէն Մալխասեանի «Հայկական կազմարարութեան Արցախ-Ուտիքի դպրոցը» գիրքերուն շնորհահանդէսը, իսկ այս տարուան 19 փետրուարին իրականացաւ Ամենայն Հայոց բանաստեղծ Յովհաննէս Թումանեանի ծննդեան 150-ամեակին նուիրուած գիտաժողով:

Ըստ Թորոսեանի, «Մատենադարան-Գանձասար»-ը 2018-ին ընդունեց մօտաւորապէս 16 հազար տեղացի եւ օտար այցելուներ` նախորդ տարուան 13 հազար 500-ին դիմաց:

«Այցելուներուն մեծ մասը Ռուսիոյ, եւրոպական երկիրներու, Միացեալ Նահանգներու, Հայաստանի եւ Արցախի քաղաքացիներ էին: Շարունակեցինք նաեւ մեր համագործակցութիւնը Պաշտպանութեան բանակին հետ. այս տարի ընդունեցինք 1531 զինծառայողներ: Այս տարուան այցելուներուն մեծ մասը զբօսաշրջիկներ էին: Զանոնք կը հետաքրքրէ մեր գիտական մշակութային կեդրոնին ցուցադրութիւնը, ուր ներկայացուած են Արցախի մէջ գրչագրուած ձեռագիրներ կամ այլ նահանգներէ Արցախ բերուած եւ պահուած ձեռագիրներ, արխիւային փաստաթուղթեր եւ հնատիպ գիրքեր: Մենք նաեւ տեղացիները իրազեկելու հարց ունինք. արցախցիներուն պէտք է ծանօթացնել այն հարուստ ձեռագիրներու ժառանգութիւնը, որ ժամանակին ստեղծուած է Արցախի գրչութեան կեդրոններուն մէջ», ըսաւ տնօրէնի պաշտօնակատարը:

Ան նաեւ տեղեկացուց, որ 2018-ի ամրան շրջանի Մատենադարանի հոգաբարձուներու խորհուրդը սահմանած է մուտքի տոմսերու գնացուցակ` հիմք ընդունելով Արցախի մէջ գործող թանգարաններու մուտքի սակը:

«Համապատասխան փաստաթուղթ ներկայացնելու պարագային, ազատամարտիկներու, հաշմանդամներու, թոշակառուներու, մինչեւ 7 տարեկան երեխաներու, ուսանողներու եւ պետական-պաշտօնական պատուիրակութիւններու համար մատենադարանի գիտական մշակութային կեդրոն մուտքը անվճար է», ընդգծեց Ա. Թորոսեանը:

 

Share This Article
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)