Սուրիայէն Տեղահանուածներու Տունդարձի Թղթածրարը` Լիբանանեան Հակասութիւններու Առանցք

Սուրիայէն տեղահանուածներու թղթածրարը շաբաթավերջին շարունակեց իր վրայ հրաւիրել լրատուամիջոցներուն ուշադրութիւնն ու քաղաքական եւ հոգեւոր գործիչներու յայտարարութիւններուն առանցքը հանդիսանալ:

Արդարեւ, տեղահանուածներու հարցերու պետական նախարար Սալեհ Ղարիպ ռուսական «Սփութնիք» լրատու գործակալութեան հետ զրուցելով յայտնած է, որ «ոմանց մերժումը` սուրիացի տեղահանուածներու տունդարձին, ունի քաղաքական անորոշ պատճառներ»` աւելցնելով, թէ «սուրիական կողմը պատրաստակամութիւն յայտնած է անհրաժեշտ դիւրութիւնները տալու, որպէսզի տեղահանուածները իրենց երկիրը վերադառնան»:

Անդրադառնալով ամերիկեան կեցուածքին` նախարար Ղարիպ ըսած է. «Սուրիան մեր դրացին է, քոյր ու բարեկամ պետութիւն է, նաեւ երկու երկիրներուն միջեւ ստորագրուած համաձայնութիւնները ցոյց կու տան առկայ իւրայատուկ յարաբերութիւնները, ինչպէս նաեւ ներկայի մերձեցումը չի վերաբերիր քաղաքական փշոտ թղթածրարին, այլ` Լիբանանի մէջ գտնուող սուրիացի տեղահանուածներուն, ուստի աւելի օգտաշատ եւ արդիւնաւէտ է, որ ուղղակի համապատասխան կողմին հետ կապի մէջ մտնենք եւ խօսինք ամենայն հանդարտութեամբ, առարկայականութեամբ, թափանցիկութեամբ, որպէսզի կարելի ըլլայ թղթածրարի բոլոր կէտերուն շուրջ համաձայնութիւն գոյացնել: Մենք ասիկա ըրինք պարզապէս»:

Տեղահանուածներու հարցերու պետական նախարարը դիտել տուած է, որ Լիբանան տնտեսական ու ընկերային մեծ հոգերէ կը տառապի եւ անկարող է նաեւ ամբողջութեամբ իր ուսերուն վրայ կրել տեղահանուածներուն մեծ բեռը, նաեւ կայ այն, որ այս հարցը ընդհանրապէս ծանր հետեւանքներ ունի: Անոր համաձայն, «ի սկզբանէ ի գործ դրուած է ջանք, որ լիբանանեան ազգային միասնական կեցուածք ցուցաբերուի այս թղթածրարին նկատմամբ` նկատի ունենալով անոր ապահովական, ընկերային, նիւթական եւ տնտեսական ծանրութիւնը ամբողջ Լիբանանի վրայ, բայց եւ այնպէս, ցաւ ի սիրտ, կարգ մը կողմեր կ՛ուզեն, որ սուրիացի տեղահանուածները չվերադառնան իրենց երկիրը` ցարդ մեզի համար անծանօթ պատճառներով»:

***

Հըզպալլայի ընդհանուր քարտուղարի տեղակալ շէյխ Նայիմ Քասեմ այս նիւթով յայտնած է, թէ կայ միջազգային որոշում` Միացեալ Նահանգներու հովանաւորութեամբ, որ արգիլուած ըլլայ սուրիացի տեղահանուածներուն Սուրիա վերադարձը, որպէսզի անոնք աշխարհին ըսեն, թէ Սուրիա տակաւին անկայուն երկիր է եւ չի կրնար իր բնականոն կեանքին վերադառնալ: Ըստ անոր, այդ կողմերը այս ձեւին դիմեցին, որովհետեւ չկրցան ուղղակի խաղաքարտեր օգտագործելով` ՏԱՀԵՇ-ի, Ժապհաթ Նուսրայի եւ Ծոցի երկիրներու նիւթական հովանաւորութիւնը վայելող այլ ահաբեկչական խմբաւորումներու ճամբով, միջազգային ու շրջանային սադրանքներով հասնիլ իրենց նպատակին: Շէյխ Քասեմ հաստատած է, որ տասնեակ հազարաւոր տեղահանուածներ արդէն Սուրիա վերադարձած են եւ բնական կերպով կ՛ապրին` հարց տալով, թէ ինչո՞ւ կարգ մը լիբանանցիները տունդարձին դէմ են: Ան լուսարձակի տակ առած է այն երեւոյթը, որ Միացեալ Նահանգներ սուրիացի տեղահանուածներու եւ այլ թղթածրարներու օգտագործումով կը փորձեն Լիբանանին վնաս հասցնել, արգիլել լիբանանեան կարողականութեան լիարժէք օգտագործումը, որպէսզի ինքնիշխան ըլլայ, բայց եւ այնպէս Լիբանանի մէջ կայ քաղաքական ուժ մը, որ որոշած է ամրագրել Լիբանանի ազատութիւնը, կայունութիւնը եւ ինքնիշխանութիւնը:

***

Լիբանանեան ուժեր կուսակցութեան ղեկավար Սամիր Ժահժահ «Շարք Աուսաթ» օրաթերթին հետ ունեցած զրոյցին ընթացքին դիտել տուած է. «Սուրիացի տեղահանուածներու տունդարձը արգիլելու մէջ մեզ պատասխանատու նկատելու քաղաքական շատ մեծ խաբեբայութենէ կ՛անցնինք»: Պատասխանելով այն հարցումին, թէ արդեօք ո՞ր կողմը համոզած է հանրապետութեան նախագահը, որ Սուրիոյ հետ յարաբերութիւններ մշակելը ինքնաբերաբար պիտի առաջնորդէ տեղահանուածներու տունդարձին` Ժահժահ ըսած է. «Նպատակը Պաշշար Ասատի վարչակարգը ջուրի երես հանելն է, մինչ չի թուիր, որ անոնք տունդարձ պիտի իրականացնեն, երբ Սուրիան կ՛ապրի ժողովրդագրական փոփոխութիւններ»: Անոր համաձայն, Իրան կը միտի փրկել Պաշշար Ասատը, իսկ Հըզպալլան այդ միտումը կը փորձէ շրջանառութեան մէջ դնել, մանաւանդ որ Թեհրան իր վարչակարգին մէջ ներդրեց այս մէկը, նաեւ միլիառաւոր տոլարներ ծախսեց, նաեւ` ռազմականօրէն օգնեց, ուստի չի կրնար հանդուրժել, որ այս առումով պարտուի, որովհետեւ նման բան իր ծանր հետեւանքները պիտի ունենայ Իրանի ներքին կեանքին վրայ:

Սամիր Ժահժահ հաստատած է, որ իրենք կը հաւատան, թէ միջազգային ընտանիքին ճամբով պէտք է կատարուի տունդարձը, որպէսզի այդ ընտանիքը սուրիական տարածքին մէջ ապահով վայրեր ճշդէ եւ հոգայ վերադարձի ծախսերը: Ըստ անոր, Ասատ, որ կը յաւակնէր Լիբանանի մէջ դեր ունենալ, այլեւս չի հանդուրժեր երկու երկիրներուն միջեւ յարաբերութեան հաստատման ուշացումը: Լիբանանեան ուժեր կուսակցութեան ղեկավարը յայտնած է, որ ինք տեղեկութիւններ ունի այն մասին, որ սուրիական վարչակարգը Աֆղանիստանէն եւ Փաքիստանէն խմբաւորումներ կը բերէ ու կը բնակեցնէ Սուրիոյ տարբեր շրջաններուն մէջ, ուստի կարգ մը լիբանանեան կողմերու պնդումը` տեղահանուածներու տունդարձին առումով, տրամաբանական չէ, մանաւանդ որ այս առումով ռուսական երաշխիքներուն հաւաստիութիւնը տակաւին կարելի չեղաւ փաստել սուրիական կարգ մը շրջաններու մէջ, ուր վերաբնակեցան սուրիացիներ: Ան անընդունելի նկատած է լիբանանցիները համոզելը, որ Լիբանանեան ուժերը դէմ են տունդարձին:

***

Փոխվարչապետ Ղասսան Հասպանի նշած է, որ կառավարութեան մէջ կան քաղաքական հակասութիւններ, սակայն գործնական լուծումներ գտնելը բոլորը կը ստիպէ աշխատանքի լծուելու` աւելցնելով, որ կարգ մը հիմնական նիւթերու շուրջ քաղաքական տարակարծութիւնները չեն արգիլեր կողմերուն կառավարութեան մէջ գործել: Ան կոչ ուղղած է սուրիացի տեղահանուածներու տունդարձ կատարելու ամէնէն մօտիկ թուականին` աւելցնելով, որ ասիկա չի նշանակեր, որ յարաբերութիւն պիտի մշակուի սուրիական վարչակարգին հետ: Հասպանի դիտել տուած է, որ միջազգային ընտանիքը մեծ դերակատարութիւն ունի սուրիացի տեղահանուածներու տունդարձին մէջ, նաեւ դրական մօտեցում կը ցուցաբերէ այս գծով, բայց եւ այնպէս տեղահանուածները վախ ու մտահոգութիւն ունին ո՛չ միայն ՏԱՀԵՇ-էն, որ այլեւս գոյութիւն չունի Սուրիոյ մէջ, այլեւ հիմնականօրէն սուրիական վարչակարգէն:

Փոխվարչապետը ըսած է, որ չեն կասկածիր նախագահին նպատակէն` սուրիացի տեղահանուածներու տունդարձին առնչութեամբ, բայց եւ այնպէս պէտք չէ հարցերը իրարու խառնել, եւ պէտք է չէզոք դիրք որդեգրել պայքարող կողմերուն նկատմամբ: Անոր համաձայն, առանց քաղաքական քննարկումի եւ կառավարական համախոհութեան շրջագիծէն դուրս Սուրիա տրուած այցելութիւնը շատ վտանգաւոր է եւ պէտք է քննուի կառավարութեան կողմէ: Հասպանի աւելցուցած է, որ պէտք չէ պատերազմին մէջ կողմ ըլլալ, եւ «թէեւ նախագահ Աունի հետ տարբեր բնագաւառներու մէջ կը համաձայնինք, բայց եւ այնպէս սուրիացի տեղահանուածներու հարցը քննարկումի կարօտող խնդիր է, այնքան ատեն որ ոչ առողջ կապ կայ սուրիական վարչակարգին եւ արաբական պետութիւններուն միջեւ, ուստի Լիբանան պէտք է գործէ իր շահերուն համաձայն»:

***

Ամալ շարժումի քաղաքական գրասենեակի փոխնախագահ շէյխ Հասան Մասրի յայտարարած է, որ բոլոր լիբանանցիները պէտք է աշխատին` ի խնդիր սուրիացի տեղահանուածներու տունդարձին` պատուով եւ յարգուած: Ան հաստատած է, որ այս հարցով պէտք է լիբանանեան տեսակէտներու մերձեցում գոյանայ` հեռու համայնքային, յարանուանական եւ ցեղապաշտական մօտեցումներէ:

***

Հզօր Հանրապետութիւն համախմբումի ատենադպիր Ֆատի Քարամ դիտել տուած է, որ յայտնի դարձաւ, թէ ինչո՛ւ Լիբանանեան ուժեր կուսակցութեան դէմ արշաւ կար կառավարութեան կազմութեան փուլին, որպէսզի Լիբանանը լուսանցքայնացնելով կարելի ըլլայ զայն դնել սուրիական-իրանական առանցքին մէջ` գիտակցելով, որ ասոր դէմ կանգնողը պիտի ըլլայ այս կուսակցութիւնը: Ըստ անոր, կը վկայենք կազմութիւնը ազգային միասնականութեան կառավարութեան, ուր համախմբուած են քաղաքական բոլոր ուժերը, բայց եւ այնպէս կայ Սուրիոյ հետ յարաբերութիւններու հարցը. Սուրիոյ հետ հասկացողութիւն գոյացնելը անոր հետ պիտի չըլլայ, այլ զայն հովանաւորողներուն, նշած է ան` աւելցնելով, որ տեղահանուածներու տունդարձին համար կարիք կայ տարբեր պայմաններու ապահովման, ինչ որ ՄԱԿ-ի պարտականութիւնն է:

 

 

Share This Article
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)