Խիղճին Վէրքը Դարման Չունի

Հ. ԱԴԱՄԵԱՆ

Աշխարհիս պատմութեան որեւէ ժամանակաշրջան եթէ ուսումնասիրենք, պիտի տեսնենք, որ մարդ արարածը միշտ ունեցած է բանի մը կամ ուժի մը հաւատալու տրամադրութիւնը: Իսկ այսօր այդ հաւատալիքներու ընտանիքին մաս կազմած է ամէնէն վատն ու ամէնէն քայքայիչը, որն է նիւթականը: Բարոյականութիւնը համազօր է այն սուրբ հաղորդութեան, որ մարմինն է այն Տիրոջ, որ ժամանակաշրջանի մը համար ամէնէն հզօրն էր, մինչեւ այն պահը, երբ մարդոց անձնական շահերն ու նիւթական հիմքերը գրաւեցին անոր ամենազօր գահը:

Բարոյականութեան սկիհը այսօր կը նմանի ծնծղայի մը, որ հեռուէն անուշ ու քնքուշ կը լսուի, երբ շրջապատուած է այլ նուագարաններով եւ մեղեդիներով, սակայն երբ ըլլայ առանձին ու միայնակ, նեղացուցիչ կը դառնայ մարդու ականջին: Ամբոխներու գլուխն անցած մարդիկ կը նուագեն այդ ծնծղան, կարծես ըլլան սկիհը բռնող քահանան, բայց երբ գոցուի վարագոյրը, անոր ձայնէն իրենք նոյնիսկ կը նեղանան:

Ամենասուրբ այդ սկիհը վերածուած է գնդակի մը, որ ամէն օր կրկէսի մէջ մէկ ծաղրածուի ձեռքէն կը նետուի միւս ծաղրածուին ձեռքը: Մարդիկ դիտելով` կը զուարճանան, որովհետեւ կը պաշտեն մէկ աստուած` «Ես»-ի աստուածը: Իսկ մերօրեայ ծաղրածուները հպարտութեամբ կը ցուցադրեն իրենց ձիրքերը, իւրաքանչիւրը` այն դիմակով, որ կ՛երեւի այնպէս, ինչպէս կուսակրօն քահանայ մը սկիհը բռնած` կը քարոզէ խորանին վրայ: Հին ժամանակներէ ի վեր կը տօնենք Բարեկենդանը: Այսօր փոխուած է տրամադրութիւնը, մարդը առօրեայ կենցաղի վերածած է Բարեկենդանի տօնը. ան կ՛արթննայ, երեսը կը լուայ եւ կը պատրաստէ իր օրուան ընթացքին պէտք ունեցած դիմակները: Այս հատուածը գրած ժամանակս կը փնտռեմ օր մը, երբ ըսեմ, որ ժամանակը փոխուած է, եւ ինչպէս ժամանակին մարդիկ Բարեկենդանին կը ծպտուէին, հիմա միայն այդ օրը կը ցուցնեն իրենց չծպտուած երեսը, սակայն չեմ գտներ… Վերադառնալով առօրեայ կենցաղին` անոնք այսպէս կը պատրաստեն մտաւորականի իրենց դիմակը, հասկցող ծնողի իրենց դիմակը, անմեղ երեխայի դիմակը, քաջասիրտ հերոսի դիմակը, երբեմն ալ` համեստ աճպարարի մը դիմակը: Վերջին դիմակը անհրաժեշտ է` նկատի առած, որ մարդը երբեմն պիտի ընէ բաներ, զորս դիմացինները պիտի չհասկնան, ուրեմն աճպարարութեան վերնագիրին տակ պիտի հմայէ ժողովուրդը:

Բարոյականութեան մասին դարեր շարունակ խօսուած է, եւ ես այդ փիլիսոփայական հարցերէն պիտի խուսափիմ: Միայն պիտի յստակացնեմ սկիհի եւ բարոյականութեան կապը: Ինչպէս վերը նշեցի, բարոյականութիւնը կը նմանի հաղորդութեան մը, որ իր կարգին սրբութիւն մը նկատելով` երբեք տեսած չենք հաղորդութիւնը շան ճաշի ամանին մէջ, կամ գիշերային գինետուներու սեղաններուն վրայ: Ուրեմն սրբութիւնը ունի իր յատուկ տեղը, որ այս պարագային սկիհն է, իսկ բարոյականութեան սկիհը ինքնին մարդն է, սակայն` ո՛չ այդ կրկէսի ծաղրածուները, ո՛չ ալ բեմին վրայ հաստափորիկ աճպարարները:

Կենցաղափոխութեան այս ժամանակաշրջանին  դիմակներու վաճառքն ալ բաւական աճ արձանագրած է, երբեմն դիմակներուն հետ կը ծախուին նաեւ դիմակաւորներ. օրինակի համար, վերջին շրջանին նորոյթ է բարերարի դիմակը, շուկային մէջ ամէնէն ուզուած ապրանքն է, այդ դիմակը ունեցողը կ’ունենայ յատուկ առանձնաշնորհումներ: Օրինակ` յանկարծ ան կը դառնայ արհեստավարժ քաղաքագէտ, կը դառնայ արհեստավարժ մարդակերտիչ ուսուցիչ մը եւ կը դառնայ տնօրէն: Շուկան նաեւ բաւական ուզուած է ամենակարողութեան դիմակը, բայց շատ չկայ այդ դիմակէն, յստակ են անոր տէրերն ու արտադրողները:

Սիրելինե՛ր, շուկան բաց է բոլորին, գիներն ալ բաւական յարմար են, սակայն խիղճը դիմակ չի ճանչնար: Մահուան անկողնին վրայ կիսամերկ դողդոջուն մարմինդ, դիմակահանդէսի շքանշաններդ եւ դիմակի շուկայի ամբողջ առեւտուրը պիտի չհանգչեցնեն խիղճդ: Մահուան մահիճին վրան պիտի ըլլայ բարոյականութեան սկիհը, եւ այդ սկիհին դատարկութիւնը պիտի որոշէ դանակին բանալիք վէրքին խորութիւնը խիղճիդ մէջ: Այդ սկիհը որքան լեցուն ըլլայ, այնքան նուազ պիտի ըլլայ խիղճիդ վէրքին խորութիւնը: Եւ այժմ` բարի՛ գիշեր բոլորիդ, լա՛ւ մտածեցէք այս մասին, խիղճին վէրքը դարման չունի:

 

 

Share This Article
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)