ՄԱՄԼՈՅ ԾԱՌԱՅՈՒԹԵԱՆ ՔԱՌԱՍՆԱՄԵԱԿԻ ԱՌԻԹՈՎ-ԻՆՔՆԱԿԵՆՍԱԳՐԱԿԱՆ

ՆԱԶԱՐԷԹ ՊԷՐՊԷՐԵԱՆ

Ծնած եմ Նոր Գիւղ (Հալէպ, Սուրիա), 3 օգոստոս 1951-ին: Երեք տարեկանիս կորսնցուցած եմ հայրս` Եղիա Նազարէթի Պէրպէրեանը: Մայրս` Ովսաննա Գարայեանը իր երկու զաւակներով (քոյրս` Անի Պէրպէրեանը երկու տարիով մեծ է ինձմէ) վերադարձած է հօրենական տունը եւ այնուհետեւ ապրած ենք մեծ հօրս` Յակոբ Գարայեանի (Ղարա Եախուպ), մեծ մօրս` Ատէլ Չերչեանի ու մօրաքրոջս` Մարի Գարայեանի հետ, որ ուսուցչուհի էր: Երկու քոյր աշխատած ու պահած են մեր ընտանիքը:

Մինչեւ նախակրթարանի Բ. դասարանը յաճախած եմ Նոր Գիւղի Ազգային «Զաւարեան» վարժարանը: 1959-ին ընտանեօք տեղափոխուած ենք Լիբանան, ուր հաստատուած ենք Պուրճ Համուտի Նոր Սիս թաղամասը: Նախակրթական ուսումս ստացայ թաղի ազգային վարժարանին մէջ, որ այդ ժամանակ «Լուսինեան» կը կոչուէր (հետագային վերանուանուեցաւ եւ մինչեւ այսօր ծանօթ է իբրեւ Ազգային «Աքսոր Գասարճեան» վարժարան) եւ մինչեւ վեցերորդ դասարան ունէր: Տնօրէնը ազգային-հասարակական ծանօթ գործիչ, մտաւորական եւ երկարամեայ մանկավարժ Անդրանիկ Ուրֆալեանն էր: Նոյն վարժարանին մէջ մանկապարտիզպանուհի եղաւ մօրաքոյրս` Մարին, որուն շունչին եւ խրախուսանքին կը պարտիմ կանուխ տարիքէս իմ մէջ զարգացած գրական հետաքրքրութիւններս:

Նախակրթարանի վերջին տարիներուս անդամակցեցայ թաղի ՀՅԴ «Քրիստափոր» պատանեկան միութեան, որ երկրորդ դպրոց մը եղաւ ինծի եւ իմ սերունդէս շատերուն համար: Իբրեւ վարիչ ունեցանք դաշնակցականի խոնարհ, այլեւ օրինակելի նուիրեալ տիպար մը` Մինաս Մինասեանը, որ թէեւ յատուկ ուսում չունէր, բայց Դաշնակցութեան յեղափոխական` գաղափարական եւ յատկապէս բարոյական աւանդն ու ոգին փոխանցելու եւ ներշնչելու բացառիկ ընդունակութիւն ունէր:

Նախակրթարանէն ետք մէկ տարի Տպայայի «Կենաց» վարժարանը յաճախելէ ետք (ուր ուսուցիչ ունեցայ տաղանդաւոր բանաստեղծ Ժագ Յակոբեանը), միջնակարգ եւ երկրորդական ուսումս շարունակեցի Պուրճ Համուտի առաջին ազգային երկրորդական վարժարանին` նորաբաց «Լեւոն եւ Սոֆիա Յակոբեան» քոլեճի մէջ, որուն շրջանաւարտ առաջին սերունդներուն մաս կազմեցի: Տնօրէնը Կարօ Պետրոսեանն էր, իսկ անմոռանալի ուսուցիչներուս շարքին էին` Հայկազ Թրթռեանը, Նազարէթ Սէֆէրեանը, Պաղտօ Մանտոյեանը եւ մանաւանդ մեծանուն գրող, գրական-քննադատ եւ հրապարակագիր Պօղոս Սնապեանը, որուն կը պարտիմ վաղաժամ մուտքս մամլոյ ծառայութեան ասպարէզ:

Երկրորդականի աշակերտութեան վերջին տարիներս վճռորոշ նշանակութիւն ունեցան դաշնակցականի իմ կազմաւորումիս մէջ: Անդամակցեցայ եւ աշխուժ մասնակցութիւն բերի ՀՅԴ «Զաւարեան» աշակերտական միութեան Պուրճ Համուտի մասնաճիւղին: Աշակերտականը եղաւ գաղափարական իսկական հնոց մը մեր սերունդին համար: Ատենին աշակերտականը նորահաս սերունդին դաշնակցական միակ երկսեռ կազմակերպութիւնն էր. պատանեկանները դեռ երկսեռ չէին դարձած: ՀՅԴ «Զաւարեան» ուսանողական միութեան կապուած աշակերտական միութիւնը իր երկու` Պէյրութի եւ Պուրճ Համուտի մասնաճիւղերով գործեց մինչեւ 1973 թուականը, երբ փոխարինուեցաւ նորաստեղծ ՀՅԴ Լիբանանի երիտասարդական միութեան մասնաճիւղերով: (1972-ի դեկտեմբերին գումարուած ՀՅԴ 20-րդ Ընդհանուր ժողովի որոշումով` օրուան Բիւրոն ձեռնարկեց ՀՅԴ երիտասարդական միութեանց համագաղութային ցանցի կազմութեան եւ կեանքի կոչեց ՀՅԴ Բիւրոյի երիտասարդական հարցերու կեդրոնական գրասենեակը):

1969-1970 կրթական տարեշրջանէն սկսեալ կեանքս մտաւ իր այժմու հունին մէջ: Մէկ կողմէ Ա. պաքալորէան «գիտական» բաժնի մէջ ստանալէս ետք, ուսումս շարունակելու համար ընտրեցի հրապարակագրութիւնը, Բ. պաքալորէան «Փիլիսոփայութեան» (արաբերէն լեզուով) ճիւղին մէջ տուի եւ յաջողեցայ մտնել Լիբանանի պետական համալսարանի նորաբաց «Հրապարակագրութեան կաճառ»ը, որ այդ շրջանին հրապարակագրութեան մէջ լիսանս տուող միակ համալսարանն էր երկրին մէջ: Միւս կողմէ` սկսայ աշխատակցիլ «Ազդակ»ին, առանց որ ուղղակի խմբագրութեան մաս կազմեմ. խմբագրութեան միացայ 1971-ին, երբ «Ազդակ»ը թեւակոխեց ութէջեայ ամէնօրեայ հրատարակութեան շրջանը: Երրորդ` աշակերտականէն փոխանցուեցայ ուսանողական միութիւն, որուն դաստիարակչական պատրաստութեան վեցամսեայ շրջանը աւարտելէս ետք կատարեցի դաշնակցականի երդումս եւ դարձայ կուսակցական:

Ութէջեայ «Ազդակ»ը եղաւ հրապարակագրական իմ կազմաւորումիս մեծ դպրոցը: Ինչ որ համալսարանին մէջ սորվեցայ, «Ազդակ»ի յարկին տակ գործնապէս կիրարկելու լայն հնարաւորութիւն ունեցայ: Գրական ուսուցիչիս` Պօղոս Սնապեանի կողքին (որ այդ ժամանակ մեր թերթի ներքին էջերու ազգային-կուսակցական նիւթերու գլխաւոր խմբագիրն էր), բախտը ունեցայ կրտսեր գործակիցը ըլլալու պատմաբան եւ ազգային-հասարակական ծանօթ գործիչ Երուանդ Փամպուքեանի, որուն վստահուած էր ութէջեայ «Ազդակ»ին տնօրէնութիւնն ու կուսակցական պատասխանատուութիւնը. այդ գործակցութիւնը մէջս թրծեց հանրային-ազգային-կուսակցական կեանքին քննադատական եւ ինքնաքննադատական ոգիով մօտենալու հրապարակագրական նկարագիրը: Գործնապէս շատ բան սորվեցայ «Ազդակ»ի այդ շրջանի խմբագրութեան աւագ գործընկերներէս` Տիգրան Ոսկունիէն, որ արտաքին էջերու եւ լրատուական բաժնի գլխաւոր խմբագիրն էր, Պարգեւ Շիրինեան-Հրազդանէն, որ ձեռագիրներու եւ շարուած նիւթերու գլխաւոր սրբագրիչ-ստուգողն էր: Հայերէնի եւ հրապարակագրական ոճի ու հեւքոտ աշխատանքի լաւ ուսուցիչներ ունեցայ մեր գրաշարական եւ էջադրումի անձնակազմը, յատկապէս Վարդգէս եւ Ճորճ Տօնապետեան եղբայրներն ու Մանուկ Գոզաճեանը: Փաստօրէն «Ազդակ»ի մէջ, այսպէս ըսուած, բոլոր դասարաններէն անցայ…

1973-ին, երբ Պօղոս Սնապեան կոչուեցաւ «Բագին» ամսագրի լիաժամ խմբագրի պաշտօնին, «Ազդակ»ի մէջ գլխաւոր խմբագրի իր պատասխանատուութիւնը վստահուեցաւ ինծի: Համալսարանի վերջին տարիս էր: Նաեւ ՀՅԴ Զաւարեան ուսանողական միութեան ատենապետ ընտրուած էի: Կեանքիս ամէնէն եռուն օրերը ունեցայ այդ շրջանին: Իսկ երբ 1975-ին բռնկեցաւ Լիբանանի քաղաքացիական պատերազմը, բառին բուն իմաստով կեանքիս տարիները անցան «Ազդակ»ի տան եւ քանի մը մեթրի հարեւանութեան վրայ գտնուող ՀՅԴ կեդրոնական ակումբին` «Արա Երեւանեան Ժողովրդային տան» յարկերուն տակ:

Ձախէն աջ` Էվա Պէրպէրեան, Նազարէթ Պէրպէրեան, Խաժակ Պէրպէրեան եւ Անի Պէրպէրեան

1977-ի օգոստոսին ամուսնացայ եւ ընտանեկան օճախս կազմեցի Էվա Տէրվիշեանի հետ, որ եղած էր տարիներու գործընկերս «Ազդակ»ի յարկին տակ. միասին սկսած էինք խմբագրել ութէջեայ «Ազդակ»ի, առաջին իսկ օրերէն, լիբանահայ ազգային կեանքի լրատուութեան եւ յօդուածագրութեան էջը: Ունինք երեք զաւակ` Խաժակ, Շաղիկ եւ Հրակ (յաջորդաբար 32, 30 եւ 27 տարեկան են հիմա):

1982-ին, յունուարին գումարուած ՀՅԴ 22-րդ Ընդհանուր ժողովին կողմէ ընտրուած Բիւրոն զիս հրաւիրեց մաս կազմելու ՀՅԴ կեդրոնական օրկան «Դրօշակ»ի («Ազդակ Շաբաթօրեակ-Դրօշակ» անունով այդ ժամանակ կը հրատարակուէր Պէյրութ, 1969-էն սկսեալ) խմբագրութեան: Օգնական խմբագիր նշանակուեցայ դաշնակցական արժանաւոր գործիչ, ՀՅԴ Բիւրոյի անդամ, դաշնակցական մամուլի պատասխանատու եւ «Դրօշակ»ի խմբագիր Սարգիս Զէյթլեանի, որ կարեւոր դեր ունեցաւ հետագայ իմ ծառայութեանս ուղին հունաւորելու առումով: 1985-ի մարտին հայանուն վարձկաններու անարգ հարուածին զոհ գացած մեր ղեկավար ընկերոջ առեւանգումէն ու անհետացումէն ետք նոյն տարուան ամառը գումարուած ՀՅԴ 23-րդ Ընդհանուր ժողովի որոշումով, նորընտիր ՀՅԴ Բիւրոն կեդրոնական իր գրասենեակը տեղափոխեց Լիբանանէն Աթէնք (Յունաստան): Տեղափոխուեցաւ նաեւ «Դրօշակ»ի խմբագրութիւնը, որուն գլխաւոր պատասխանատուութիւնը վստահուեցաւ ինծի:

1986-ի մարտին սկսաւ «Դրօշակ»ի երկշաբաթեայ հրատարակութեան այս նոր շրջանը, որ իմ խմբագրական եւ կուսակցական կեանքիս մէջ յատկանշուեցաւ ՀՅԴ Բիւրոյի երկարամեայ ներկայացուցիչ ընկեր Հրայր Մարուխեանի հետ սերտ գործակցութեամբ: Դաշնակցութեան Խօսքին եւ դաշնակցական մտքին հանդէպ պաշտամունքի աստիճան հաւատք ունեցող ղեկավար գործիչ էր տարաբախտ մեր ընկերը, որուն վերանկախացեալ Հայաստանի Հանրապետութեան անդրանիկ նախագահը, 1992-ի յունիսին, անարդարօրէն հայրենիքէն արտաքսեց եւ անհիմն վերագրումներով փորձեց արատաւորել: Դաշնակցական գործի եւ յեղափոխական վերաթարմացման մեծ հսկայ մըն էր Հրայր Մարուխեան, որ նաեւ թեւ ու թռիչք տուաւ Դաշնակցութեան ազգային-գաղափարական եւ մտաւորական վերաշխուժացումին: 1986-էն մինչեւ 1994-ի իր դժբախտ ուղեղային կաթուածը, որ անկենդան անկողնին գամեց զինք, Հրայր Մարուխեան հանդիսացաւ «Դրօշակ»ի եւ այդ ճամբով դաշնակցական մամուլի ողջ ընտանիքին երիտասարդական վերանորոգման յառաջապահը: Անձնապէս մամլոյ իմ ծառայութեանս ամէնէն թեւաւոր շրջանը եղաւ այդ գործակցութիւնը, որովհետեւ դաշնակցական առաջնորդող ու պատասխանատու խօսքի հորիզոնը լայն բացուեցաւ դաշնակցական խմբագիրներուս եւ ընդհանրապէս մտաւորականներուս առջեւ: Այդ նուաճումին մէջ վճռորոշ դեր ունեցաւ Հրայր Մարուխեան:

«Դրօշակ»ի խմբագրութիւնը վարեցի մինչեւ 2005 թուականը: 1999-ի յունուարէն սկսեալ «Դրօշակ»ի խմբագրութիւնը հաստատուեցաւ Երեւան, ուրկէ եւ շարունակուեցաւ մեր պաշտօնաթերթին հրատարակութիւնը: Այդ տարիներուն, ընտանիքս Աթէնք մնալով հանդերձ, ես տարին ութ ամիս ապրեցայ եւ գործեցի Երեւանի մէջ: 2005-ին ՀՅԴ Բիւրոն ժամանակաւորապէս դադրեցուց օրկանին հրատարակութիւնը` նոր պատկերացումով վերահրատարակելու մտօք, իսկ ինծի յանձնարարուեցան, իբրեւ Բիւրոյի աշխատակազմի անդամ, խմբագրական այլ պարտականութիւններ: Այդպէս շարունակուեցաւ կեանքս մինչեւ 2008, երբ ՀՅԴ 29-րդ Ընդհանուր ժողովէն ընտրուած Բիւրոն իր աշխատակազմին մէջ չպահեց զիս:

Այդ թուականէն ասդին մաս կը կազմեմ Յունաստանի ՀՅԴ պաշտօնաթերթ «Ազատ Օր»ի խմբագրութեան` իբրեւ մնայուն աշխատակից, որ կը պահէ «Յուշատետր» վերտառութեամբ ամէնօրեայ սիւնակ մը` ներկայացնելով այդ օրուան զուգադիպող դէմքեր ու դրուագներ հայ ժողովուրդի կեանքէն:

2009-էն սկսեալ կանոնաւորաբար կ՛աշխատակցիմ նաեւ «Ասպարէզ»ին` «Օրուան մտածումը» վերտառութեամբ շաբաթական յօդուածով մը:

 

 

 

 

Share This Article
CATEGORIES