50 Տարի Առաջ (18 Հոկտեմբեր 1966)

Թագն Ու Պարծանքը
Հայութեան

Ներկայիս աշխարհի վրայ ապրող ազգերու շարքին հայը իրաւամբ կը գրաւէ առաջին տեղերէն մէկը` մշակոյթի, այսինքն լուսաւորութեան եւ քաղաքակրթութեան մարզին մէջ:

Վկայ` իր դարաւոր ու փառաւոր անցեալը: Իր լուսաշող Ոսկեդարը` թուականէս 1550 տարի առաջ, երբ գոյութիւն չունէին Ամերիկան ու Ռուսիան, այսօրուան երկու հսկաները, որոնք կը տնօրինեն ազգերու ճակատագիրը: Երբ չէր գտնուած արեւմտեան կիսագունդը, ու երբ արեւելեանը խոր խաւարի մէջ կը խարխափէր:

Հինգերորդ դարը պարծանքն է հայութեան:

Հրաշք մը գործեցին Մեսրոպ Մաշտոց վարդապետ, Սահակ Պարթեւ հայրապետ, Մովսէս Խորենացի, Եղիշէ, Եզնիկ, Ղազար Փարպեցի եւ փաղանգը երէց ու կրտսեր թարգմանիչներուն, որոնք քաղաքական ամէնէն աննպաստ պայմաններու տակ սեփական գիր հնարեցին, մայրենի լեզու մշակեցին եւ հայերէնը հասցուցին իր գերագոյն աստիճանին, ասորերէնն ու յունարէնը վտարեցին մեր եկեղեցիներէն եւ հիմը դրին հայուն մշակութային անկախութեան:

Երախտագէտ հայութիւնը իր սուրբերու կարգը դասած է հինգերորդ դարու եւ հետագայ դարերու այն պատկառելի դէմքերը, որոնք Աստուածաշունչի եւ եկեղեցական հայրերու դասական հոյակապ գործերու թարգմանութեամբ կամ ինքնագիր երկերով, ինչպէս` մեր պատմիչները եւ Նարեկացի, Շնորհալի, Դաւիթ Անյաղթ եւ այլն, ճոխացուցած են մեր մշակոյթի անդաստանք` նախանձելի ըլլալու աստիճան:

Հայաստանեայց առաքելական եկեղեցին ամէն տարի հոկտեմբերին կ՛ոգեկոչէ անոնց յիշատակը:

Էջմիածնայ օրացոյցը յիշելէ ետք, թէ այդ օրը տօնն է` Սրբոց թարգմանչաց վարդապետացն մերոց Մեսրովբայ, Եղիշէի, Մովսիսի քերթողին, Դաւթի անյաղթ փիլիսոփային, Գրիգորի Նարեկացւոյն եւ Ներսիսի Կլայեցւոյն, կ՛աւելցնէ.

«Տօն ազգային եւ եկեղեցական ի յիշատակ գիւտի նշանագրացն հայոց եւ թարգմանութեան Սուրբ Գրոց»:

Ուրեմն գիրերու գիւտն ու Աստուածաշունչի թարգմանութիւնը պիտի տօնուին միաժամանակ թարգմանիչներուն հետ:

Այս տարի 300-ամեակն է նաեւ հայերէն Աստուածաշունչի առաջին տպագրութեան` Ամսթերտամի մէջ, 1666-ին, ձեռամբ Ոսկան Երեւանցի վարդապետի:

Մեր զոյգ կաթողիկոսները մասնաւոր կոնդակներով հրահանգեցին այս յիշատակելի դարադարձն ալ միացնել Թարգմանչաց տօնին:

Եթէ կ՛ուզենք նոր սերունդը կապել հայութեան հետ, պէտք է ամէն բանէ առաջ անոր սորվեցնենք յանուն ազատութեան դարերու ընթացքին մեր մղած պայքարներուն հետ նաեւ մեր մշակութային արժէքները, համաշխարհային քաղաքակրթութեան մեր բերած նպաստը:

Պէտք է անոր ներշնչենք հայ ծնած ըլլալու հպարտութիւնը:

Մեր Ոսկեդարը ներշնչումի գերազանց աղբիւր մըն է եղած անցեալին մեր հին սերունդներուն համար, դարերով: Այսօր ալ նոյնը պէտք է ըլլայ օտար աստղերու տակ ծնած ու սնած մեր զաւակներուն համար:

Հայաստանեայց եկեղեցւոյ սուրբերու կարգին մասնաւոր, բացառիկ տեղ մը կը գրաւեն մեր փառաւոր մշակոյթը կերտող անմահ հոգեւորականները: Անոնք թագն ու պարծանքն են հայութեան, միշտ եւ յաւիտեան:

 

Պահպանենք Մեր Ժողովուրդի
Ազգային Փառապանծ Նկարագիրը

(Մշակոյթի Օրուան Առիթով)

Եթէ մեր առաջին ազգային-քաղաքական տագնապը համարելու լինենք 381 թուականը, երբ հայ ժողովուրդը տեղի տուեց ռազմի ճակատում, երբ Հայաստանը կորցրեց իր պետականութիւնը եւ պետական անկախութիւնը, երբ մեր հայրենիքն ու ժողովուրդը բաժանուեցին երկու օտար տիրող պետութեանց միջեւ, ապա պիտի ընդգծենք, որ այդ թուականից յետոյ էլ, մեր պատմութեան հետագայ 1600 տարիների ընթացքում ունեցել ենք բազում ճգնաժամեր, բազում դժուարութիւններ:

Շատ անգամ է մեր ժողովուրդը կանգնել իր ազգային մահուան սպառնալիքի առջեւ:

Սակայն ամէն անգամ էլ նա շեշտակի «ո՛չ» է ասել թշնամուն եւ խրոխտ ու միասնական կեցուածքով դիմագրաւել մահուան վտանգը:

Կտրուկ եւ ցասկոտ «ո՛չ»` բոլոր օտար բռնագրաւիչներին:

Ազգային, քաղաքական եւ մշակութային ու հոգեբարոյական ուրոյն յաւերժականութիւն:

Ահա՛, հայ ժողովուրդի դարաւոր ընդդիմութեան, դարաւոր մաքառումների եւ դարաւոր պայքարի մղիչ-կենարար ուժերը:

Այս` երէկ էր:

Իսկ այսօ՞ր:

Այսօրուայ մեր ազգային, քաղաքական եւ մշակութային տագնապը շատ աւելի ծանր է, շատ աւելի ծաւալուն, աւելի ճակատագրական եւ մանաւանդ վարկաբեկիչ ու նուաստացուցիչ, եւ հետեւաբար շատ աւելի դժուար դիմագրաւելի, քան` այն բոլոր տագնապներն ու վտանգները, որոնց առջեւ կանգնած է եղել մեր ժողովուրդը իր պատմութեան ընթացքում:

Այսօր տօնում ենք Հայ մշակոյթի օրը:

Այսօր ոգեկոչում ենք բոլոր նրանց, որոնք ստեղծեցին մեր գիրն ու գրականութիւնը:

Բոլոր նրանց, որոնք հիմնադրեցին մեր դպրութիւնը:

Բոլոր, նրանց, որոնք կերտեցին եւ զօրացրին մեր «հոգեկան հայրենիքը», մեր մշակոյթը:

Բոլոր նրանց, որոնք կառուցեցին մեր ժողովրդի ազգային փառապանծ նկարագիրն ու ոգին:

Այս հանդիսաւոր պահին, ոգեկոչման այս տօնակատարութեան առթիւ, մէկ պատգամ ունենք, պահպանենք մեր ժողովուրդի փառապանծ նկարագիրն ու ոգին, պահպանենք մեր ժողովուրդի ազգային մշակոյթն ու քաղաքակրթութիւնը:

Այս հանդիսաւոր պահին, այս տօնակատարութեան առթիւ մէկ խօսք, մէկ բողոք ունենք.

Մի՛ աղարտէք մեր ժողովուրդի ազգային ամրակուռ եւ ազնիւ նկարագիրը, որ վահանն է եղել սեւ օրերի:

Մի՛ թուլացրէք նրա դիմադրական փոթանսիել ուժը:

Մի՛ խեղդէք, մի՛ խաթարէք հայ ժողովուրդի` իբրեւ ուրոյն ազգ ու ազգութիւն ապրելու, յարատեւելու եւ ստեղծագործելու տենչանքն ու ձգտումները:

Վե՛րջ տուէք ձեր պառակտիչ քաղաքականութեան եւ աշխատանքներին:

Մի՛ ջլատէք, մի՛ խաբէք մեր ժողովուրդի ազգային, քաղաքական, մշակութային, ազատագրական պայքարը:

Մի՛ արժեզրկէք հայ ժողովուրդը` յաչս ինքն իրեն եւ յաչս օտարների:

«Ալիք»

Share This Article
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)