50 Տարի Առաջ (13 Օգոստոս 1963)

Հայկական Ժողովրդական Առածներ

– Փորձուած սատանան չփորձուած հրեշտակէն լաւ է:
– Թռչուն կայ, որ միս կ՛ուտէ, թռչուն ալ կայ, որուն միսը կ՛ուտեն:
– Մէկու մը 40 օր խենթ ըսես` խենթ կ՛ըլլայ:
– Որբին հաց տուող չ՛ըլլար, բայց խրատ տուող շա՜տ կ՛ըլլայ:
– Գայլէն վախցողը ոչխար չի պահեր:
– Այծին կոտոշը դուրս չեկաւ` ըսին «ո՛ւլ ա»:
– Խլուրդն ինչքան հող փորէ` ի՛ր գլխուն կը թափի:
– Դրուսա խօսողին մի ձի, որ ասի ու փախչի:
– Մանելուց առաջ միտք արա, թէ ո՞նց տի դուրս գաս:
– Ինչ տեղ վէրք կայ, դիրք չկայ: Ինչ տեղ դիրք կայ, վէրք չկայ:
– Հարուստը օձ կերաւ, ասին` դեղ է. չքաւորը` կերաւ, ասին` քաղցած է:
– Ձկանը հարցին` ծովիցը ի՞նչ խաբար, ասաց` բան շատ ունիմ ասելու, ամա բերանս ջրով լիքն ա:
– Շատ հօ՛, հօ՛ն` կովին կը գժուացնի:
– Ոսկին մանր է, գինը ծանր է:
– Անձրեւոտ օրը հաւերուն ջուր տուող շատ կ՛ըլլայ:
– Ուզողի մէկ երեսն է սեւ, չտուողին` երկու:
– Կ՛ապրի զրկուածը, չ՛ապրիր  զրկողը:
– Նորը գտիր, ետքէն հինը նետէ:
– Վատ օրը կ՛աղէկնայ, վատ մարդը չ՛աղէկնար:
– Մինչեւ Շուշանը զարդարուի, ժամը կ՛արձակուի:
– Շատ հաջելով եկեղեցին չի պղծուիր:
– Օտարին աչքը մարդու լուս չի տար:
– Կեռ կեռ թեւեր` ուժ չունին: Սեւ սեւ աչեր` լուս չունին:
– Թափած եզը չի ժողվուիր:
– Առտուան չարը իրիկուան բարիէն լաւ է:
– Աստուած ցաւ տայ, դարմանն ալ հետը կու տայ:
– Խօսք ըսածդ կլոր է, խորհէ՛, վերջը գլորէ:
– Ձիու գողը ձիո՛ւ գող կը դառնայ:
– Աղէկ ըսէ, որ աղէկ լսես:
– Մեծին մէկ աչքը կոյր պիտի լինի, մի ականջը` խուլ:
– Ցածրացիր, որ բարձրանաս:
– Թող չըսեն` էշ է, թող ըսեն` գէշ է:
– Ճաղատը դեղ իմանար` ի՛ր գլխին կ՛ընէր:
– Օրն առաւօտէն յայտնի կ՛ըլլայ:
– Բարկ քացախն իր տիկը կը պատռէ:

 

Մէյրուպա

Մէյրուպա` Լիբանանի հովոցներէն խաղաղ եւ անդորր անկիւն մը, ծովու մակերեսէն 1200 մեթր բարձրութեան եւ մէկ ժամ հեռաւորութեան վրայ կը գտնուի:

Կլիման շա՜տ հաճելի է ու չոր: Ունի չորս աղբիւրներ: Բարձրաբերձ լեռներէն կաթիլ-կաթիլ սուզուող այս մարսեցուցիչ, ջինջ ու վճիտ ջուրը, քարքարուտ արահետներէ, օձապտոյտ ճամբաներէ, թուփերու եւ ծառերու մէջէն սողալով, նազելաչուի հարսի մը պէս` շորորալէն կու գայ, կը հոսի գիւղին մէջ:

Օրհնեա՜լ աղբիւր, գիւղին միակ զարդը, մեղրածորա՜ն աղբիւր, կախարդական ու քաղցրահնչիւն սիրերգակ:

Հաղորդակցութեան եւ երթեւեկի միջոցները անթերի են: Ի՞նչ գեղեցիկ է գիշերը դիտել այս գիւղը, երբ լուսինը իր անսպառ լոյսով կ՛ողողէ լեռ ու ձոր:

Հողը դժբախտաբար անբաւարար է ու քարքարոտ: Գիւղացին ապառաժներու հետ կը կռուի իր հացը ճարելու համար: Հողի անբերրի ըլլալն ու գործի պակասը գլխաւոր պատճառները եղած են, որպէսզի այս անզուգական գիւղացիութիւնը դիմէ արտասահման, մինչեւ հեռաւոր ամերիկաները:

Մէյրուպայի գիւղացին հիւրասէր է եւ առատաձեռն: Գիւղին արտածումն է խնձոր, շատ լաւ որակէն: Պէյրութի շուկան Մէյրուպայի խնձորին գովքը կը հիւսէ:

Մէյրուպան ունի չորս պանդոկներ, որոնցմէ կարելի է յիշել «Օթել Ֆուատ»-ը` Ֆուատի տնօրէնութեան տակ, ուր այցելողները կատարեալ հանգիստ կ՛ընեն: Պանդոկը օժտուած է արդիական բոլոր միջոցներով: Գիւղագնացներուն համար կան նաեւ արեւոտ եւ օդասուն տուներ:

Լիբանանցի մարոնի Ֆուատը ո՛չ միայն սահուն հայերէն կը խօսի, այլ նաեւ կը կարդայ ու կը գրէ:

Այս գիւղին մէջ ունինք սեփականատէր հայեր: Տոքթ. Կէրկէրեան ունի մեծ հողաշերտ մը գլխաւոր ճամբու եզերքին, իսկ Մամբրէ Հիսարեան փառաւոր վիլլա մը` եզերուած խնձորենիի պարտէզով, նաեւ ձորէն անդին, զառիթափին վրայ, մեծ տարածութեամբ խնձորենիի հսկայ պարտէզ մը:

Հայերս վարժուած ենք Մէյրուպան կոչել Մ. Հիսարեանի գիւղը: Արդարեւ, այդ գիւղը Հիսարեանով կը ճանչցուի: Գիւղացին զայն չափազանց կը սիրէ ու կը յարգէ: Զայն իբրեւ հաշտարար դատաւոր եւ խոստովանահայր կը ճանչնան: Իրենց միջեւ ծագած պզտիկ վէճերն ու անհասկացողութիւնները կու գան լուծում գտնելու այս հայուն մօտ:

Տարիներէ ի վեր այս գիւղը` Մէյրուպան ժամադրավայրն է եղած պէյրութահայերու, պարսկահայերու, սուրիահայերու եւ եգիպտահայերու, որոնք կու գան կազդուրման շրջան մը անցընելու: Մեծ մասամբ կ՛ըլլան անոնք կուսակցական դէմքեր, խմբագիրներ, թղթակիցներ, ինչպէս նաեւ` տնօրէն, ուսուցիչ-ուսուցչուհիներ: Իրարու կը ծանօթանան, կը մէկտեղուին, կը միախառնուին` մոռնալով քաղաքի իրենց ունեցած փուճ վէճերն ու քաշքշուքները:

Շաբաթ եւ կիրակի օրերը, մինչեւ ուշ գիշեր, պանդոկին հիւրերը, որոնք ընդհանրապէս հայեր են, շատ հաճելի պահեր կ՛անցընեն: Յաճախ այլ պանդոկներու տեղացիներն ալ կու գան մասնակից ըլլալու: Ծափերու տարափին տակ, յաճախ թամատա կ՛ընտրուի մեր տաղանդաւոր ծաղրանկարիչ Մասիսը: Արտասանութիւններէ ետք, պանդոկապետ Ֆուատ, յիսնեակ մը երկսեռ պարողներու գլուխն անցած` կը սկսի պարել իր սիրած եղանակները` Գուրգէն Խանճեանի ջութակի կշռոյթին տակ, կ՛երգեն ու կը պարեն` անդադրում ծափեր խլելով: Հուսկ, ապա, Խաչիկ Արարատեան կ՛երգէ տեղացիներու շատ սիրած երգերէն «Մապըտի եա պապա մա՜ պըտի»-ն` ընդհանուր խանդավառութիւն ստեղծելով:

Սիրելի հայրենակից, տարին մէկ անգամ, գէթ ամիս մը, յատկացուր քու եւ պարագաներուդ մարմնային կազդուրման: Մէկ ամսուան համար մոռցիր առօրեան, մտի՛ր բնութեան ծոցը: Վերադարձիդ փոխուած պիտի տեսնես դուն քեզ, աւելի խանդով պիտի փարիս գործիդ:

Գեղեցիկ Լիբանանի բոլոր գիւղերն ալ անխտիր զիրար կը գերազանցեն: Գնա՛ հանգչելու` ո՛ւր որ կ՛ուզես:

Վ. Ա. ՃԻՀԱՆԵԱՆ

 

 

 

 

Share This Article
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)